Hormonlar ve Sinyal İletimi — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Kısaca — $V_2$–Gs–cAMP ve $V_1$–Gq eşleşmesini birlikte kullanan nörohipofiz hormonu antidiüretik hormondur.

Antidiüretik hormon, nörofizin II ile taşınır. Böbrekteki $V_2$ reseptörü cAMP üzerinden akuaporin-2'nin apikal membrana yerleşmesini sağlarken damardaki $V_1$ reseptörü fosfolipaz C–$IP_3$–$Ca^{2+}$ yoluyla kasılma oluşturur.

Tanıya götüren bulgular

• Nonapeptid yapı → glikoprotein ve büyük polipeptit hormonları dışlar.
• Nörofizinle nörohipofize taşınma → hipotalamik magnoselüler nöron kökenini gösterir.
• Gs ile cAMP artışı → böbrekteki $V_2$ reseptörünü düşündürür.
• Gq ile damar düz kası kasılması → $V_1$ reseptörünün eşlik ettiğini gösterir.

Neden diğerleri değil

• Oksitosin — Nörofizin I ile taşınır ancak reseptörü Gq’dur; $V_2$ tipi Gs eşleşmesi yoktur.
• Büyüme hormonu — Somatotrof kaynaklı tek zincirli peptittir; sitokin reseptörü–JAK2/STAT yolunu kullanır.
• Tirotropin — Tirotrof kaynaklı glikoproteindir; reseptörü Gs üzerinden tiroit bezini uyarır.
• Prolaktin — Laktotrof kaynaklıdır; JAK2/STAT yolunu kullanır ve dopaminle tonik olarak baskılanır.

Aklında kalsın

Desmopressinin $V_2$ seçiciliği antidiüretik etkiyi korurken $V_1$ aracılı vazokonstriksiyonu sınırlar.

Kısaca — Aldosteron transkortine güçlü bağlanmadığı ve kısa yarı ömürlü olduğu için en yüksek bağlanma ve en uzun ömür iddiası yanlıştır.

Aldosteron transkortine düşük afinite gösterir; dolaşımda önemli bölümü serbest, kalanı albümine gevşek bağlıdır. Güçlü transkortin bağlanması başlıca kortizole aittir ve aldosteronun yarılanma ömrü diğer birçok steroide göre kısadır.

Neden diğerleri doğru

• Steroid hormonlar kolesterolden ihtiyaç anında sentezlenir ve salgı granüllerinde depolanmaz. — Lipofilik steroidler sentezlenince hücre zarından difüzyonla çıkar.
• Peptid hormonlar preprohormon olarak sentezlenir ve salgı veziküllerinde depolanır. — Proteolitik işlenmeden sonra veziküllerden uyarıya bağlı ekzositozla salınırlar.
• Katekolaminler tirozinden sentezlenir ve dolaşımda büyük ölçüde serbest bulunur. — Suda çözündükleri için steroidler gibi özgül taşıyıcı proteine gereksinim duymazlar.
• Tiroit hormonları amin türevi olmalarına karşın taşıyıcı proteinlere bağlanarak taşınır. — İyotlanma onları lipofilik kılar; başlıca tiroksin bağlayıcı globüline bağlanırlar.

Aklında kalsın

Taşıyıcı protein düzeyindeki değişiklikler toplam hormon derişimini değiştirebilir; biyolojik etkiyi ve geri bildirimi serbest hormon fraksiyonu belirler.

Kısaca — $IP_3$’ün hücre içindeki başlıca etkisi, endoplazmik retikulumdan $Ca^{2+}$ salınmasını sağlamaktır.

Fosfolipaz C, zar fosfolipidi $PIP_2$’yi $IP_3$ ve diaçilgliserole ayırır. Suda çözünen $IP_3$ sitozolde ilerleyip endoplazmik retikulum reseptörüne bağlanır; depolanmış $Ca^{2+}$ sitozole salınarak kasılma, salgılama veya enzim etkinliği gibi yanıtları başlatır.

Neden diğerleri değil

• Protein kinaz A’yı aktive etmek — Protein kinaz A, $cAMP$ tarafından etkinleştirilir; $IP_3$ fosfolipaz C yolunun ikincil habercisidir.
• Protein kinaz G’yi aktive etmek — Protein kinaz G, $cGMP$ tarafından etkinleştirilir; $IP_3$ bu kinazı doğrudan aktive etmez.
• cAMP’yi parçalamak — $cAMP$’yi fosfodiesterazlar parçalar; $IP_3$ fosfolipaz C yolunun ayrı bir ikincil habercisidir.
• Adenilat siklazı aktive etmek — Adenilat siklaz $cAMP$ üretir; $IP_3$ ise $PIP_2$ hidrolizi ile oluşur ve hedefi endoplazmik retikulumdaki $Ca^{2+}$ kanalıdır.

Aklında kalsın

$IP_3$ sitozole yayılırken diaçilgliserol zarda kalır; diaçilgliserol ve artan $Ca^{2+}$ birlikte protein kinaz C’yi etkinleştirebilir.