Yarışmalı bir inhibitör, substratla aynı aktif bölgeye bağlanır; bu nedenle görünür Km değeri artarken yeterince yüksek substrat derişiminde Vmax değişmeden kalır.
Enzimler ve Koenzimler konusu enzim kinetiğini, inhibisyon türlerini, enzim aktivitesinin düzenlenmesini, zimojen aktivasyonunu ve vitaminlerden türeyen koenzimlerin hangi tepkimelerde görev aldığını kapsar. Klinik vakalarda bir zehirlenme ya da metabolik bozukluk tarif edilir ve enzime yönelik tedavinin mekanizması sorulur.
Olumsuz kalıplı sorularda ise belirli bir koenzime gereksinim duymayan enzim ya da öncül biçimde sentezlenmeyen protein aranır; seçeneklerde enzim adları sıralanır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi inaktif öncül (zimojen) şeklinde sentezlenen proteinlerden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Laktat dehidrogenaz
Kısaca — Laktat dehidrogenaz proteolitik aktivasyon gerektirmeden aktive olduğu için zimojen grubunda yer almaz.
Laktat dehidrogenaz, katlanmış alt birimleriyle katalitik fonksiyon kazanan sitozolik bir enzimdir; aktivasyonu için baskılayıcı bir peptidin uzaklaştırılması gerekmez. Zimojenlerde ise sınırlı proteoliz, aktif bölgeyi açan kalıcı bir konformasyon değişikliği oluşturur.
Neden diğerleri doğru
Tripsinojen — Duodenumda enteropeptidaz ve oluşan tripsin tarafından kesilerek tripsine dönüştürülür.
Pepsinojen — Mide asidi ve otokatalitik proteolizle aktif pepsine dönüştürülür.
Kimotripsinojen — İnce bağırsakta tripsinle proteolitik olarak aktive edilerek kimotripsin oluşturur.
Protrombin — Pıhtılaşma kompleksinde faktör Xa tarafından kesilerek aktif trombine dönüştürülür.
Aklında kalsın
Zimojen aktivasyonu genellikle geri dönüşümsüzdür; aktivite, proteaz inhibitörleri veya aktif enzimin ortadan kaldırılmasıyla sonlandırılır.
2. soruOrta
Aşağıdakilerden hangisi aktivitesi için koenzim olarak piridoksal fosfat gerektiren enzimlerden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Karbonik anhidraz
Kısaca — Karbonik anhidraz, PLP yerine aktif bölgesindeki Zn2+ ile CO2 hidrasyonunu katalizlediği için PLP bağımlı enzimler grubuna girmez.
Karbonik anhidrazdaki Zn2+, bağlı suyun proton kaybetmesini kolaylaştırarak CO2’ye saldıran hidroksit iyonunu oluşturur. Bu metalloenzim mekanizmasında piridoksal fosfatın Schiff bazı oluşturan aldehit grubu görev almaz.
Neden diğerleri doğru
Alanin aminotransferaz — Alaninin amino grubunu α-ketoglutarata aktarırken PLP üzerinden geçici Schiff bazı oluşturur.
Glutamat dekarboksilaz — Glutamatı GABA’ya dönüştüren dekarboksilasyon reaksiyonunda PLP kullanır.
Delta-aminolevulinik asit sentaz — Mitokondride glisin ile süksinil-KoA’nın birleşmesini PLP yardımıyla katalizler.
İzoniazid, PLP yetersizliğine yol açarak periferik nöropati ve sideroblastik anemiye neden olabilir.
3. soruOrta
Otuz iki yaşındaki erkek hasta, görme bulanıklığı ve karın ağrısı şikâyetiyle acil servise getiriliyor. Anamnezinde kaçak içki tükettiği öğrenilen hastanın arteryel kan gazı analizinde metabolik asidoz tespit ediliyor. Alkol dehidrogenaz enzimi üzerinden toksik metabolit oluşumunu engellemek amacıyla hastaya intravenöz etanol infüzyonu başlanıyor.
Bu hastada uygulanan tedavinin alkol dehidrogenaz enzimi kinetiği üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Metanole karşı enzimin Km değerini artırır, Vmax değerini değiştirmez.
Kısaca — Aktif bölge yarışması metanol için yarı maksimal hıza ulaşmayı güçleştirir: görünür Km artar, enzimin kapasitesi olan Vmax korunur.
Etanol, alkol dehidrogenazın aktif bölgesinde alternatif substrat olarak metanolle yarışır. Etanol varlığında aynı reaksiyon hızına ulaşmak için daha yüksek metanol konsantrasyonu gerekir; bu durum görünür Km değerini artırır. Enzim miktarı ve metanol bağlandığındaki katalitik hız değişmediğinden yeterince yüksek metanol konsantrasyonunda aynı Vmax değerine ulaşılabilir.
Tanıya götüren bulgular
Kaçak içki tüketimi ve görme bulanıklığı → Optik sinir toksisitesiyle seyreden metanol zehirlenmesini düşündürür.
Karın ağrısı ve metabolik asidoz → Metanolün toksik asit metabolitlerine dönüştüğünü destekler.
Metanole karşı enzimin Km değerini azaltır, Vmax değerini artırır. — Aktif bölge yarışması görünür afinitenin artmasına veya enzimin katalitik kapasitesinin yükselmesine yol açmaz.
Metanole karşı enzimin Km değerini değiştirmez, Vmax değerini azaltır. — Bu patern saf nonkompetitif inhibisyona uyar; etanol allosterik inhibitör olarak etki göstermez.
Metanole karşı hem Km hem de Vmax değerlerini aynı oranda azaltır. — Bu patern unkompetitif inhibisyona uyar; etanol yalnız enzim-substrat kompleksine bağlanmaz.
Metanole karşı hem Km hem de Vmax değerlerini artırır. — Her iki değerin artması klasik kompetitif, nonkompetitif veya unkompetitif inhibisyon paternlerinden biri değildir.
Aklında kalsın
Metanol zehirlenmesinde görme bulgusu veya belirgin asidoz, antidot tedavisine ek olarak hemodiyaliz gereksinimini gündeme getirir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.