Kalsiyum oksalat taşları direkt grafide görünürken saf ürik asit taşları radyolüsenttir ve idrarın alkalileştirilmesiyle eritilebilir; bu özellik ürik asit taşını ilaçla çözülebilen az sayıdaki taş türünden biri yapar.
Üroloji konusu üriner sistem taşlarını, böbrek, mesane ve üretra yaralanmalarını, priapizm ve skrotal aciller gibi ürolojik acil durumları, prostat hastalıklarını ve ürolojik tümörleri kapsar. Skrotumda ani başlayan ağrıda testis torsiyonu ilk düşünülmesi gereken tanıdır ve zaman kaybetmeden cerrahi eksplorasyon gerektirir.
Kısa bilgi soruları ağırlıktadır; bir grubun üyesi olmayanı, en sık nedeni ya da mutlak cerrahi endikasyonu soran köklerle gelir ve seçenekler mikroorganizma, taş tipi veya klinik durum adlarından oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Aşağıdaki durumlardan hangisi yüksek akımlı (non-iskemik) priapizmin en sık nedenidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Perineal travma
Kısaca — Yüksek akımlı priapizmin en sık nedeni perineal travmadır; devam eden arter girişi ereksiyonu çoğunlukla ağrısız sürdürür.
Künt travma kavernöz arter dalını zedeleyerek arteriyo-laküner fistül oluşturur. Kontrolsüz oksijenize kan girişi sinüzoidleri doldurur; venöz staz ve hipoksi gelişmediğinden korpuslar genellikle tam rijit değildir.
Neden diğerleri değil
Orak hücreli anemi — Oraklaşan eritrositler kavernöz venöz çıkışı tıkayarak düşük akımlı iskemik priapizme yol açar.
Papaverin enjeksiyonu — Uzamış kavernöz düz kas gevşemesi detümesansı engeller; arteriyel fistül değil, iskemik priapizm oluşturur.
Kronik miyeloid lösemi — Lökostaz ve hiperviskozite kavernöz drenajı bozarak düşük akımlı priapizme neden olur.
Trazodon kullanımı — Alfa-adrenerjik blokaj detümesansı bozduğu için ilaç ilişkili iskemik priapizm nedenidir.
Aklında kalsın
İskemik priapizm acil aspirasyon ve dekompresyon gerektirirken yüksek akımlı tipte gerekirse selektif arter embolizasyonu uygulanır.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi künt renal travma saptanan bir hastada acil cerrahi eksplorasyon için mutlak endikasyondur?
Cevabı göster
Cevap: A — Renal kanamaya bağlı, yeterli resüsitasyona rağmen devam eden hemodinamik instabilite
Kısaca — Künt renal travmada resüsitasyona yanıt vermeyen hemodinamik instabilite ve genişleyen hematom cerrahi eksplorasyon için mutlak endikasyondur.
Renal travmalarda hastaların büyük çoğunluğu konservatif olarak başarıyla tedavi edilir. Ancak devam eden kanamaya bağlı hayatı tehdit eden şok tablosu veya eksplorasyon sırasında genişleyen pulsatif retroperitoneal hematom acil cerrahi eksplorasyon gerektirir.
Neden diğerleri değil
İdrar ekstravazasyonu — İzole idrar kaçağı mutlak cerrahi endikasyon olmayıp öncelikle üreteral stent veya konservatif izlem ile yönetilir.
Persistan makroskopik hematüri — Hemodinami stabil kaldığı sürece yatak istirahati, hidrasyon veya gerekirse anjiyoembolizasyonla takip edilir.
Devitalize parankim segmenti — Parankim infarktı relatif bir endikasyon olup stabil olgularda acil cerrahi eksplorasyon gerektirmez.
Aklında kalsın
Renal travmada cerrahinin mutlak endikasyonu doku kaybının derecesi değil, kontrol altına alınamayan hemodinamik instabilitedir.
3. soruOrta
Aşağıdaki mikroorganizmalardan hangisi üreaz enzimi üreterek magnezyum amonyum fosfat (strüvit) taşı oluşumuna zemin hazırlayan etkenlerden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Escherichia coli
Kısaca — Escherichia coli en sık üriner enfeksiyon etkeni olmasına rağmen üreaz üretmediğinden idrarı alkalileştiremez ve strüvit taşına yol açmaz.
Magnezyum amonyum fosfat (strüvit / enfeksiyon) taşları, üreaz pozitif bakterilerin üreyi amonyak ve karbondioksite hidrolize etmesiyle gelişir. Açığa çıkan amonyak idrar pH’sini 7,2'nin üzerine çıkararak alkali ortam yaratır; bu ortamda fosfat, magnezyum ve amonyum presipite olarak staghorn kalküllere zemin hazırlar. Escherichia coli üreaz üretmediğinden bu taşların doğrudan etiyolojisinde yer almaz.
Neden diğerleri doğru
Proteus mirabilis — Güçlü üreaz aktivitesiyle idrar pH’sini hızla yükselterek strüvit taşı gelişiminde en sık izole edilen patojendir.
Klebsiella pneumoniae — Üreaz salgılayabilen Gram negatif basil olup alkali idrar zemininde enfeksiyon taşı oluşumuna yol açabilir.
Pseudomonas aeruginosa — Nozokomiyal ve komplike idrar yolu enfeksiyonlarında üreaz sentezleyerek taş oluşumunu tetikleyebilir.
Staphylococcus saprophyticus — Genç kadınlarda sistit yapabilen, üreaz pozitif Gram pozitif kok olarak strüvit taşına zemin hazırlayabilir.
Aklında kalsın
En sık üriner enfeksiyon etkeni olan Escherichia coli üreaz negatiftir; enfeksiyon (strüvit / staghorn) taşlarının en sık etkeni ise üreaz pozitif Proteus mirabilis’tir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.