İnce bağırsak tıkanıklığının en sık nedeni, geçirilmiş karın ameliyatlarının ardından gelişen yapışıklıklardır; fıtıklar ve tümörler bunu izler.
İnce Bağırsak ve Periton Hastalıkları konusu tıkanıklığın tipleri ile strangülasyon bulgularını, enterokutanöz fistülleri, peritonitleri, mezenter iskemisini ve karın içi basıncın yükselmesiyle ortaya çıkan karın kompartman sendromunu kapsar. Ateş, taşikardi, sürekli ağrı ve lökositoz birlikte görüldüğünde basit tıkanıklık yerine dolaşımı bozulmuş bir bağırsak segmenti düşünülür.
Sorular kısa bilgi sorularının yanında yoğun bakımda ya da acil serviste izlenen hastaların uzun vakalarıyla kurulur; istenen çoğu zaman tanı veya bir sonraki girişimdir ve yanlış ifadeyi seçtiren biçimler de sık görülür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Vücut yüzeyinin %45'inde alev yanığı bulunan 38 yaşındaki hasta yoğun bakımda izleniyor. İlk 24 saatte yüksek hacimde kristalloid resüsitasyonu uygulanıyor. Takipte karın giderek gerginleşiyor; mekanik ventilatörde tepe hava yolu basıncı yükseliyor, saatlik idrar çıkışı 10 mL’ye düşüyor ve yeterli sıvı desteğine karşın hipotansiyon gelişiyor. Ultrasonografide hidronefroz saptanmıyor. Mesane yoluyla, ekspirasyon sonunda ve supin pozisyonda tekrarlanan ölçümlerde intraabdominal basınç 24 mmHg bulunuyor.
Bu tabloyu tanımlayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Abdominal kompartman sendromu
Kısaca — Sürekli intraabdominal basıncın 20 mmHg’yi aşmasına yeni organ fonksiyon bozukluğu eklenmesi abdominal kompartman sendromudur.
Yükselen karın içi basınç diyaframı yukarı iterek ventilasyon basınçlarını artırır; renal venöz bası ve azalan kalp debisi oligüri ile hipotansiyona yol açar. Basınç yüksekliğinin solunum, böbrek ve dolaşım bozukluğuyla birleşmesi sendromu tanımlar.
Tanıya götüren bulgular
Geniş yanık ve yüksek hacimli kristalloid resüsitasyonu → kapiller kaçak ve visseral ödem üzerinden basınç artışı riskini yükseltir.
Gergin karın ve artmış tepe hava yolu basıncı → diyaframın basınçla yukarı itilmesini destekler.
Oligüri, hipotansiyon ve hidronefroz olmaması → idrar yolu tıkanıklığından çok basınca bağlı renal ve dolaşımsal bozukluğu düşündürür.
Mesane basıncının 24 mmHg olması → organ bozukluğuyla birlikte tanısal basınç eşiğinin aşıldığını gösterir.
Neden diğerleri değil
İntraabdominal hipertansiyon — Basınç artışını tanımlar; yeni organ fonksiyon bozukluğu geliştiğinde tablo kompartman sendromuna ilerlemiştir.
Paralitik ileus — Yaygın motilite kaybı distansiyon yapabilir; çoklu organ perfüzyon bozukluğunu ve ölçülen yüksek basıncı tek başına açıklamaz.
Prerenal azotemi — Düşük renal perfüzyon oligüri yapar; ventilasyon basıncı artışı ve belirgin karın gerginliğini bir arada açıklamaz.
Akut gastrik dilatasyon — Mideye sınırlı genişlemedir; mesane basıncı artışıyla gelişen çoklu organ bozukluğu paterni beklenmez.
Aklında kalsın
Medikal basınç azaltıcı girişimlere rağmen organ bozukluğu sürerse dekompresif laparotomi gündeme gelir.
2. soruOrta
Enterokutanöz fistüllerde aşağıdaki özelliklerden hangisi spontan kapanma olasılığını en fazla destekler?
Cevabı göster
Cevap: E — Düşük debili ve uzun traktlı olması
Kısaca — Düşük debi sıvı ve enzim yükünü azaltırken uzun, dar traktın çökebilmesi enterokutanöz fistülün spontan kapanmasını kolaylaştırır.
Düşük akımlı fistülde traktı açık tutan basınç ve çevre dokudaki kimyasal hasar sınırlıdır. Uzun traktın temas eden duvarları granülasyon ve fibrozisle kapanabilir; bu süreç sepsis, distal basınç artışı veya kalıcı epitel hattı olmadığında daha başarılıdır.
Neden diğerleri değil
Distal obstrüksiyon bulunması — Lümen içi basıncı yükselterek enterik içeriği fistül yoluna yönlendirir ve kapanmayı engeller.
Aktif Crohn hastalığı bulunması — Süren transmural inflamasyon doku iyileşmesini bozar ve fistülün açık kalmasına yol açar.
Fistülde epitelizasyon olması — Olgun epitel trakt yüzeylerini ayırarak granülasyonla kaynaşmayı ve spontan kapanmayı önler.
Drene edilmemiş apse bulunması — Sürekli enfeksiyon ve inflamasyon traktı açık tutar; önce kaynak kontrolü gerekir.
Aklında kalsın
Günlük debinin 200 mL’nin altında olması düşük, 500 mL’nin üzerinde olması yüksek debili fistül kabulünü destekler.
3. soruOrta
İnce bağırsak tıkanıklığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Kapalı ans tıkanıklığında öncelikli yaklaşım nazogastrik dekompresyon ile izlemdir.
Kısaca — Kapalı ans iki noktadan tıkandığı için basınç ve iskemi hızla ilerler; yalnız nazogastrik dekompresyonla izlem uygun değildir.
Kapalı segmentte içerik ve sekresyonların kaçış yolu bulunmaz; artan lümen basıncı önce venöz dönüşü, ardından arteriyel akımı bozar. Strangülasyon, nekroz ve perforasyon riski erken cerrahi değerlendirme gerektirir.
Neden diğerleri doğru
Erişkinde en sık neden geçirilmiş karın ameliyatlarına bağlı yapışıklıklardır. — Fibröz bantlar ansı bükerek mekanik engel oluşturur.
Ayakta direkt karın grafisinde hava-sıvı seviyeleri izlenir. — Durgun gaz ve sıvı yer çekimiyle ayrışır.
Proksimal yerleşimli tıkanıklıkta kusma erken başlar, karın distansiyonu daha az belirgindir. — Birikebilecek bağırsak segmenti kısadır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.