Mikrobiyolojik Tanı Yöntemleri — TUS — Temel Tıp Bilimleri konu anlatımı ve örnek sorular

Mikrobiyolojik Tanı Yöntemleri, enfeksiyon etkenlerinin araştırılmasında kullanılan preparat hazırlama, mikroskobik inceleme ve kültür işlemlerinin yanı sıra örneklerin uygun koşullarda saklanmasını ve laboratuvar güvenliğini kapsar.

Öğrencinin kullanılan yöntemin amacını açıklayabilmesi, örneğin niteliğine göre işlem ve saklama koşullarını ayırt edebilmesi, biyolojik risk içeren kazalarda uygun yaklaşımı belirleyebilmesi gerekir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, kısa bir laboratuvar durumu verilerek en uygun uygulamanın veya bir işlemin temel amacının seçilmesi biçiminde sorulabilir.

Seçenekler farklı işlem amaçlarını, saklama koşullarını ya da müdahale basamaklarını karşılaştırır; yöntemlerin işlevlerini karıştırmak ve ilk yapılması gereken işlemi gözden kaçırmak hataya yol açabilir.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruOrta

BGD-3 laboratuvarında sıvı Yersinia pestis kültürü kabin dışında tezgâha dökülmüştür. Bu kazaya ilk yaklaşım olarak hangisi en uygundur?

Döküntüyü su ile seyrelterek lavaboya akıtmak✗ Bu değilDökülen sıvıyı hemen kâğıt havlu ile silmek✗ Bu değilOrtamı boşaltıp aerosolün çökmesini beklemek, sonra döküntüyü dezenfektanla örtmek✓ DoğruKültürü pipetle geri çekip otoklava atmak✗ Bu değilYalnızca tezgâh UV lambasını yakıp çalışmaya devam etmek✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Ortamı boşaltıp aerosolün çökmesini beklemek, sonra döküntüyü dezenfektanla örtmek

Kısaca — Yüksek riskli kültür döküntüsünde hemen müdahale aerosole maruziyeti artırır; önce alan boşaltılır, sonra kontrollü dezenfeksiyon yapılır.

Kabin dışındaki dökülme havaya enfeksiyöz partiküller saçabileceğinden personel uzaklaştırılır ve aerosolün çökmesi beklenir. Uygun koruyucu ekipmanla dönüldüğünde döküntü emici malzemeyle çevreden merkeze doğru örtülür, dezenfektanın yeterli temas süresi tamamlanır ve atık dekontamine edilir.

Neden diğerleri değil

Döküntüyü su ile seyrelterek lavaboya akıtmak — Etkeni etkisizleştirmez; sıçrama ve gider sistemi üzerinden çevresel yayılım oluşturur.
Dökülen sıvıyı hemen kâğıt havlu ile silmek — Aerosol çökmeden alana yaklaşmak inhalasyon riskini artırır ve kuru silme partikülleri yeniden havalandırabilir.
Kültürü pipetle geri çekip otoklava atmak — Pipetleme ek aerosol oluşturur; dökülmüş kültür önce yerinde kimyasal olarak dekontamine edilmelidir.
Yalnızca tezgâh UV lambasını yakıp çalışmaya devam etmek — UV gölgede kalan ve organik madde içindeki etkenlere güvenilir biçimde ulaşmaz, çalışan maruziyetini de sonlandırmaz.

Aklında kalsın

Santrifüj içinde kırılma kuşkusunda kapak hemen açılmaz; aerosolün çökmesi beklenir ve kapalı kaplar mümkünse kabin içinde açılır.

2. soruKolay

İdrar kültürü örneğinin hemen ekilememesi durumunda tercih edilen saklama koşulu aşağıdakilerden hangisidir?

Oda sıcaklığında en fazla 24 saat✗ Bu değil−20 °C’de en fazla 2 saat✗ Bu değil+4 °C’de en fazla 24 saat✓ DoğruOda sıcaklığında en fazla 12 saat✗ Bu değil+37 °C’de en fazla 4 saat✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — +4 °C’de en fazla 24 saat

Kısaca — Hemen ekilemeyen idrarı +4 °C’de tutmak, kolonizan floranın çoğalıp kantitatif sonucu bozmasını engeller.

İdrar oda ısısında besiyeri gibi davranır; saprofitler çoğalarak yanıltıcı bakteriüri oluşturur. +4 °C üremeyi baskılar, üropatojenleri öldürmez ve 24 saate kadar kantitatif kültürü korunaklı kılar.

Neden diğerleri değil

Oda sıcaklığında en fazla 24 saat — Oda ısısında saatler içinde kolonizanlar ürer; 24 saat kabul edilemez.
−20 °C’de en fazla 2 saat — Dondurma bazı üropatojenleri öldürür; idrar kültürü dondurulmaz.
Oda sıcaklığında en fazla 12 saat — 12 saat de oda ısısında koloni sayısını şişirir; soğuk saklama gerekir.
+37 °C’de en fazla 4 saat — Vücut ısısı çoğalmayı hızlandırır; bu koşul taşıma değil inkübasyondur.

Aklında kalsın

İdrar oda ısısında en fazla 2 saat bekleyebilir. Nükleik asit araması için dondurma ayrı bir endikasyondur; kültür dondurulmaz.

3. soruKolay

Deri kazıntısında %10 KOH preparatı hazırlanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücre duvarına bağlanarak floresans oluşturmak✗ Bu değilMantar hücre duvarını maviye boyamak✗ Bu değilMaya kapsülünü negatif boyamayla göstermek✗ Bu değilKeratini eriterek hif ve artrokonidilerin görünmesini kolaylaştırmak✓ DoğruMantarların canlılığını ve üreme yeteneğini değerlendirmek✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Keratini eriterek hif ve artrokonidilerin görünmesini kolaylaştırmak

Kısaca — $KOH$ , keratinli zemini saydamlaştırdığı için deri kazıntısındaki mantar elemanlarının seçilmesini kolaylaştırır.

Alkali etki, keratin ve hücresel artıkları parçalayarak mikroskobik görüntüyü örten dokuyu uzaklaştırır. Mantarların dirençli hücre duvarı bu işlem sırasında görece korunur; böylece hifler ve artrokonidiler boyanmadan görülebilir.

Neden diğerleri değil

Mantar hücre duvarına bağlanarak floresans oluşturmak — Kalkoflor beyazının etkisidir; $KOH$ floresan boya değildir.
Mantar hücre duvarını maviye boyamak — Laktofenol pamuk mavisinin işlevidir; $KOH$ renk veren bir boya içermez.
Maya kapsülünü negatif boyamayla göstermek — Çini mürekkebiyle sağlanır; $KOH$ kapsülü koyu zemin üzerinde göstermez.
Mantarların canlılığını ve üreme yeteneğini değerlendirmek — Kültürle değerlendirilir; mikroskopide yapı görülmesi canlılığı kanıtlamaz.

Aklında kalsın

Doğrudan mikroskopinin negatif olması mantar enfeksiyonunu dışlamaz; lezyonun aktif kenarından örnek alınması tanısal verimi artırır.

Mikrobiyolojik Tanı Yöntemleri — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Tıbbi Mikrobiyoloji