Hücre duvarlarındaki mikolik asitten zengin yapı, bu basilleri Gram boyasıyla zor boyanan ve asit-alkole dirençli bakteriler haline getirir.
Mikobakteriler konusu tüberküloz basilini, lepra etkenini ve tüberküloz dışı mikobakterileri kapsar; tüberküloz dışı türler ışıkla pigment oluşturma ve üreme hızlarına göre gruplandırılır. Tüberkülin deri testi geç tip aşırı duyarlılığa dayanır ve olumlu bir sonuç aktif hastalığı değil, basille karşılaşmayı ya da aşılanmayı gösterir.
Sorular laboratuvar özelliklerini, tanı testlerinin yorumunu ve miliyer ya da akciğer tüberkülozu gibi klinik tabloları ele alır; yanlış ifadeyi ya da tabloya uymayan bulguyu buldurmak isteyen olumsuz kökler sık görülür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Kronik akciğer hastalığı olan kişiden izole edilen, ışığa maruz kalınca sarı pigment oluşturan yavaş üreyen mikobakteri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Mycobacterium kansasii
Kısaca — Yavaş üreyen bir akciğer izolatının yalnız ışık sonrasında sararması, foto-kromojen Mycobacterium kansasii’yi gösterir.
Mycobacterium kansasii, karanlıkta pigmentsizken ışıkla karşılaşınca karotenoid pigment sentezleyen yavaş üreyen bir mikobakteridir. Özellikle yapısal akciğer hastalığında üst lobları tutabilen, tüberküloza benzer kaviter hastalık yapması bu fenotipi klinikle birleştirir.
Neden diğerleri değil
Mycobacterium avium — Yavaş üreyen nonkromojendir; ileri immünsüpresyonda dissemine hastalıkla öne çıkar.
Mycobacterium xenopi — Sıcak su sistemleriyle ilişkili, yavaş üreyen ve genellikle nonkromojen bir akciğer patojenidir.
Mycobacterium abscessus — Pigmentsiz olabilse de yedi günden kısa sürede ürer; yavaş üreme fenotipine uymaz.
Mycobacterium ulcerans — Düşük sıcaklıkta üreyen deri patojenidir; kronik akciğer hastalığı ve foto-kromojenlikle uyumlu değildir.
Aklında kalsın
Foto-kromojen M. marinum da ışıkla pigmentlenir; su teması, deri lezyonu ve daha düşük üreme sıcaklığıyla ayrılır.
2. soruOrta
Kırk yaşındaki erkek hasta uzun süren ateş ve kilo kaybı şikâyetiyle başvuruyor. Akciğer grafisinde iki taraflı yaygın milimetrik nodüller izlenen ve miliyer tüberküloz düşünülen bu hastada bulgu olarak aşağıdakilerden hangisi bu tabloyla bağdaşmaz?
Cevabı göster
Cevap: D — Periferik kanda belirgin eozinofili
Kısaca — Miliyer tüberküloz T hücresi-makrofaj ağırlıklı yanıt oluşturur; belirgin eozinofili bu tablonun beklenen bulgusu değildir.
Hematojen yayılım mononükleer fagositik sistemi tutarak granülomatöz immün yanıt oluşturur; belirgin eozinofil artışı bu mekanizmanın parçası değildir. Böyle bir artış helmint enfeksiyonu, ilaç reaksiyonu veya alerjik hastalık gibi ek bir nedeni düşündürür.
Tanıya götüren bulgular
Uzun süren ateş ve kilo kaybı → kronik, sistemik enfeksiyon sürecini destekler.
İki taraflı yaygın milimetrik nodüller → etkenin hematojen yayılımını ve miliyer paterni gösterir.
Neden diğerleri doğru
Tüberkülin deri testinin negatif sonuç vermesi — Ağır yaygın hastalık hücresel anerji oluşturarak yalancı negatifliğe yol açabilir.
Balgam yaymasında aside dirençli basil görülmemesi — Hava yollarındaki basil yükü mikroskopi eşiğinin altında kalabilir.
Kemik iliği kültüründe etkenin üremesi — Yaygın hastalıkta kemik iliğinin ekilmesi kültür pozitifliği sağlayabilir.
Aklında kalsın
Miliyer tüberkülozda göz dibi muayenesinde koroid tüberkülleri saptanması hematojen yayılımı destekleyen klasik bir bulgudur.
3. soruKolay
Tüberkülin deri testi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: B — Testin pozitif bulunması aktif tüberküloz hastalığını gösterir.
Kısaca — Tüberkülin pozitifliği yalnızca hücresel duyarlanmayı gösterir; latent enfeksiyon ile aktif hastalığı ayıramaz.
Deri içine verilen tüberkülin, önceden duyarlanmış T hücrelerinin gecikmiş tip aşırı duyarlılık yanıtını ölçer. Yanıt etkenin canlılığını, yerleşimini veya çoğalıp çoğalmadığını göstermediğinden aktif hastalık klinik, radyolojik ve mikrobiyolojik olarak araştırılır.
Neden diğerleri doğru
Sonuç, uygulamadan 48–72 saat sonra değerlendirilir. — Gecikmiş tip hücresel yanıt bu zaman aralığında okunur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.