Gram Pozitif Basiller — TUS — Temel Tıp Bilimleri

Buzdolabı sıcaklığında üreyebilen ve plasentayı aşabilen Listeria monocytogenes, gebelerde ve yenidoğanlarda özel önem taşır.

Gram Pozitif Basiller başlığında Corynebacterium, Listeria, Bacillus ve Nocardia gibi cinsler ile bunların toksinleri yer alır. Bakterinin varlığı ile toksin üretimi ayrı şeylerdir: difteri basili ancak toksin genini taşıyan bir fajla enfekte olduğunda toksijenik hale gelir, bu yüzden laboratuvarda toksin üretimi ayrıca gösterilir.

Bacillus anthracis'in kapsülü ve toksinleri ise şarbonun farklı klinik biçimlerini açıklar. Sorular hareket biçimi ya da koloni görünümü gibi laboratuvar ipuçlarından veya kısa bir besin zehirlenmesi öyküsünden etkeni ya da sorumlu toksini bulmayı ister.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Boğaz kültüründe Corynebacterium diphtheriae üretilen bir hastada izolatın toksin salgılayıp salgılamadığını fenotipik olarak göstermek için hangi test kullanılır?

CAMP testi✗ Bu değilQuellung reaksiyonu✗ Bu değilPYR testi✗ Bu değilElek immünopresipitasyon testi✓ DoğruNagler reaksiyonu✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Elek immünopresipitasyon testi

Kısaca — Agar içinde toksin ile antitoksinin oluşturduğu presipitasyon çizgileri, izolatın difteri toksinini salgıladığını gösterir.

Antitoksin emdirilmiş şerit ile izolat birbirine dik olacak biçimde agara yerleştirilir. Salınan toksin antitoksine doğru yayılır; uygun oran bölgesinde oluşan presipitin çizgileri fonksiyonel toksin üretimini fenotipik olarak kanıtlar.

Neden diğerleri değil

CAMP testi — Streptococcus agalactiae ve Listeria monocytogenes tanısında hemolizin güçlenmesini gösterir.
Nagler reaksiyonu — Clostridium perfringens alfa toksininin lesitinaz aktivitesinin antitoksinle nötralizasyonuna dayanır.
Quellung reaksiyonu — Özgül antikorla kapsül şişmesini gösterir; toksin salgılanmasını ölçmez.
PYR testi — Başlıca enterokoklar ile Streptococcus pyogenes’in enzim aktivitesini gösterir.

Aklında kalsın

Toksin geninin moleküler yöntemle saptanması üretim potansiyelini gösterir; genin gerçekten ifade edildiğini göstermek için fenotipik test gerekir.

2. soruKolay

Küçük gram pozitif basilin 25 °C’de sıvı ortamda yuvarlanma hareketi göstermesi ve yarı katı besiyerinde şemsiye görünümü oluşturması aşağıdaki bakterilerden hangisine özgü bir ipucudur?

Erysipelothrix rhusiopathiae✗ Bu değilLactobacillus acidophilus✗ Bu değilBacillus anthracis✗ Bu değilCorynebacterium diphtheriae✗ Bu değilListeria monocytogenes✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Listeria monocytogenes

Kısaca — Oda sıcaklığında belirginleşen flagella aktivitesi, Listeria monocytogenes’te yuvarlanma ve şemsiye biçimli yayılım oluşturur.

Flagella sentezi vücut sıcaklığında baskılanırken 20–25 °C dolayında artar. Bu sıcaklıkta sıvı ortamda yuvarlanma, yarı katı besiyerinin yüzeye yakın bölümünde ise şemsiye görünümü meydana gelir.

Neden diğerleri değil

Bacillus anthracis — Flagellası olmayan hareketsiz bir basildir; yarı katı besiyerinde şemsiye görünümü oluşturmaz.
Corynebacterium diphtheriae — Hareketsiz, pleomorfik bir korinebakteridir; sıcaklığa bağlı hareket göstermez.
Erysipelothrix rhusiopathiae — Hareketsiz ve katalaz negatiftir; $H_{2} S$ üretimiyle ayırt edilir.
Lactobacillus acidophilus — Hareketsiz, katalaz negatif laktik asit bakterisidir; flagellar yayılım oluşturmaz.

Aklında kalsın

Listeria monocytogenes buzdolabı sıcaklığında çoğalabildiği için soğukta zenginleştirme ile izole edilebilir; soğutma gıdayı bu etkenden arındırmaz.

3. soruOrta

Beklemiş kızarmış pirinç yedikten iki saat sonra ani bulantı ve kusma şikâyetiyle başvuran, ateşi ve ishali olmayan bir hastada bu tablodan sorumlu olan etken faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Bağırsakta üretilen ısıya duyarlı enterotoksin✗ Bu değilBağırsak mukozasına invazyon✗ Bu değilGıdada önceden oluşturulmuş nörotoksin✗ Bu değilGıdada önceden oluşturulmuş ısıya dayanıklı emetik toksin✓ DoğruKolonda üretilen sitotoksin✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Gıdada önceden oluşturulmuş ısıya dayanıklı emetik toksin

Kısaca — İki saatlik kusma, bakterinin bağırsakta çoğalmasını beklemeden gıdada önceden oluşturulmuş ısıya dayanıklı emetik toksine bağlıdır.

Cereulide, pirinçte çoğalan Bacillus cereus tarafından tüketimden önce sentezlenen halkasal bir peptittir. Isıtma ve mide asidine dayanması toksinin efektif biçimde alınmasını, önceden hazır bulunması ise ani emetik yanıtı açıklar.

Neden diğerleri değil

Bağırsakta üretilen ısıya duyarlı enterotoksin — B. cereus’un diyareal sendromunda bağırsakta üretilir; inkübasyonu daha uzundur ve ishal beklenir, iki saatte kusmayı açıklamaz.
Bağırsak mukozasına invazyon — Emetik tablo invazyon değil, gıdada önceden oluşmuş toksinle zehirlenmedir.
Gıdada önceden oluşturulmuş nörotoksin — Botulinum toksini nörotoksindir; inen felç yapar, kızarmış pirinç kaynaklı ani kusma sendromu değildir.
Kolonda üretilen sitotoksin — Clostridium difficile toksin B’si antibiyotik sonrası kolit ve ishal yapar; kısa inkübasyonlu emetik tabloyu açıklamaz.

Aklında kalsın

Staphylococcus aureus enterotoksini de gıdada önceden oluşur ve kısa sürede kusma yapar; pirinç eşleşmesi Bacillus cereus lehinedir.

Gram Pozitif Basiller — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Tıbbi Mikrobiyoloji