Gram Pozitif Basiller, Tıbbi Mikrobiyoloji kapsamında bu bakterilerin ayırt edici özelliklerini, toksin üretimini, laboratuvar tanısını ve oluşturdukları klinik tabloları kapsar.
Öğrencinin kültür bulgularını, hareket özelliklerini ve besin tüketimi sonrası gelişen belirtileri birlikte değerlendirerek etkeni veya hastalık mekanizmasını ayırt edebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sorularında kısa klinik senaryolar, belirli koşullardaki hareket ve üreme görünümleri ya da toksin salgılandığını gösteren testler üzerinden sorgulama yapılabilir.
Seçenekler bakteri adları, tanı testleri veya toksin özelliklerinden oluşabilir. Bakterinin saptanmasını toksin üretiminin gösterilmesiyle karıştırmak ve belirtilerin başlama zamanını gözden kaçırmak sık hata kaynaklarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Boğaz kültüründe Corynebacterium diphtheriae üretilen bir hastada izolatın toksin salgılayıp salgılamadığını fenotipik olarak göstermek için hangi test kullanılır?
Cevabı göster
Cevap: D — Elek immünopresipitasyon testi
Kısaca — Agar içinde toksin ile antitoksinin oluşturduğu presipitasyon çizgileri, izolatın difteri toksinini salgıladığını gösterir.
Antitoksin emdirilmiş şerit ile izolat birbirine dik olacak biçimde agara yerleştirilir. Salınan toksin antitoksine doğru yayılır; uygun oran bölgesinde oluşan presipitin çizgileri işlevsel toksin üretimini fenotipik olarak kanıtlar.
Neden diğerleri değil
CAMP testi — Streptococcus agalactiae ve Listeria monocytogenes tanısında hemolizin güçlenmesini gösterir.
PYR testi — Başlıca enterokoklar ile Streptococcus pyogenes’in enzim etkinliğini gösterir.
Aklında kalsın
Toksin geninin moleküler yöntemle saptanması üretim potansiyelini gösterir; genin gerçekten ifade edildiğini göstermek için fenotipik test gerekir.
2. soruKolay
Küçük gram pozitif basilin 25 °C’de sıvı ortamda yuvarlanma hareketi göstermesi ve yarı katı besiyerinde şemsiye görünümü oluşturması aşağıdaki bakterilerden hangisine özgü bir ipucudur?
Cevabı göster
Cevap: E — Listeria monocytogenes
Kısaca — Oda sıcaklığında belirginleşen flagella etkinliği, Listeria monocytogenes’te yuvarlanma ve şemsiye biçimli yayılım oluşturur.
Flagella sentezi vücut sıcaklığında baskılanırken 20–25 °C dolayında artar. Bu sıcaklıkta sıvı ortamda yuvarlanma, yarı katı besiyerinin yüzeye yakın bölümünde ise şemsiye görünümü meydana gelir.
Neden diğerleri değil
Bacillus anthracis — Flagellası olmayan hareketsiz bir basildir; yarı katı besiyerinde şemsiye görünümü oluşturmaz.
Corynebacterium diphtheriae — Hareketsiz, pleomorfik bir korinebakteridir; sıcaklığa bağlı hareket göstermez.
Erysipelothrix rhusiopathiae — Hareketsiz ve katalaz negatiftir; H2S üretimiyle ayırt edilir.
Listeria monocytogenes buzdolabı sıcaklığında çoğalabildiği için soğukta zenginleştirme ile izole edilebilir; soğutma gıdayı bu etkenden arındırmaz.
3. soruOrta
Beklemiş kızarmış pirinç yedikten iki saat sonra ani bulantı ve kusma şikâyetiyle başvuran, ateşi ve ishali olmayan bir hastada bu tablodan sorumlu olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Gıdada önceden oluşturulmuş ısıya dayanıklı emetik toksin
Kısaca — İki saatlik kusma, bakterinin bağırsakta çoğalmasını beklemeden gıdada önceden oluşturulmuş ısıya dayanıklı emetik toksine bağlıdır.
Cereulide, pirinçte çoğalan Bacillus cereus tarafından tüketimden önce sentezlenen halkasal bir peptittir. Isıtma ve mide asidine dayanması toksinin etkin biçimde alınmasını, önceden hazır bulunması ise ani emetik yanıtı açıklar.
Neden diğerleri değil
Bağırsakta üretilen ısıya duyarlı enterotoksin — B. cereus’un diyareal sendromunda bağırsakta üretilir; inkübasyonu daha uzundur ve ishal beklenir, iki saatte kusmayı açıklamaz.
Bağırsak mukozasına invazyon — Emetik tablo invazyon değil, gıdada önceden oluşmuş toksinle zehirlenmedir.
Gıdada önceden oluşturulmuş nörotoksin — Botulinum toksini nörotoksindir; inen felç yapar, kızarmış pirinç kaynaklı ani kusma sendromu değildir.
Kolonda üretilen sitotoksin — Clostridium difficile toksin B’si antibiyotik sonrası kolit ve ishal yapar; kısa inkübasyonlu emetik tabloyu açıklamaz.
Aklında kalsın
Staphylococcus aureus enterotoksini de gıdada önceden oluşur ve kısa sürede kusma yapar; pirinç eşleşmesi Bacillus cereus lehinedir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.