Pozitif polariteli RNA genomu doğrudan mRNA gibi okunabildiği için tek başına enfeksiyöz olabilir; negatif polariteli genom ise önce kopyalanmak zorundadır ve virion bu iş için kendi RNA polimerazını taşır.
Genel Viroloji; virusların yapısını, genom türlerine göre çoğalma stratejilerini, zarf ve kapsid özelliklerini, latent ve kronik enfeksiyon mekanizmalarını ve onkogenezi kapsar. Çoğalma yeri genomla ilişkilidir: DNA virusları çoğunlukla çekirdekte, RNA virusları çoğunlukla sitoplazmada çoğalır, ancak poksviruslar sitoplazmada, influenza ise çekirdekte çoğalarak bu kuralı bozar.
Sorular mekanizma soruları, olumsuz köklü ifade soruları ve viral kalıcılığın moleküler temelini sorgulayan sorular biçiminde gelir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Çift sarmallı RNA genomu taşıyan bir virusun konak hücre sitoplazmasında çoğalabilmesi için virion içinde aşağıdaki enzimlerden hangisini taşıması gerekir?
Cevabı göster
Cevap: D — RNA bağımlı RNA polimeraz
Kısaca — Viriondaki RNA bağımlı RNA polimeraz, konak enzimlerinin okuyamadığı çift sarmallı RNA’dan çevrilebilir mRNA üretir.
Ribozomlar yalnız tek sarmallı pozitif polariteli mRNA’yı çevirebilir; çift sarmallı RNA genomu doğrudan protein sentezine giremez. Bu nedenle polimeraz viral çekirdek içinde negatif ipliği kalıp olarak kullanıp pozitif polariteli transkriptler oluşturur.
Neden diğerleri değil
DNA bağımlı RNA polimeraz — DNA kalıbından RNA sentezler; çift sarmallı RNA genomunu mRNA’ya çeviremez.
Ters transkriptaz — RNA’dan DNA üretir; retrovirus çoğalmasında gereklidir, çift sarmallı RNA’dan mRNA sentezlemez.
DNA polimeraz — DNA sentezler; RNA genomundan mRNA üretimini sağlayamaz.
Aklında kalsın
Negatif polariteli tek sarmallı RNA virusları da polimerazı virionda taşır; pozitif polariteli RNA genomları ise hücreye girer girmez çevrilebilir.
2. soruOrta
Onkojenik virüsler ve karsinogenez mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: A — Hepatit C virüsü, konak genomuna entegre olarak hepatosellüler karsinoma yol açar.
Kısaca — HCV, DNA ara ürünü oluşturmadığından konak genomuna entegre olmaz; hepatokarsinogenezi doğrudan onkogen aktivasyonuna dayanmaz.
HCV, sitoplazmada çoğalan pozitif polariteli tek sarmallı bir RNA virüsüdür ve revers transkriptazı bulunmaz. Kronik nekroinflamasyon; oksidatif hasar, fibrozis ve tekrarlayan hücre yenilenmesi üzerinden hepatosellüler karsinom gelişimini kolaylaştırır.
Neden diğerleri doğru
Human papillomavirüs tip 16 ve 18, E6 proteini aracılığıyla p53'ün proteazomal yıkımını uyarır. — E6, E6AP ubikuitin ligazını kullanarak p53'ü yıktırır; E7 ise Rb’yi inaktive eder.
HTLV-1, Tax proteiniyle NF-κB’yi aktive ederek hücre döngüsünü uyarır. — Tax, IκB kinaz üzerinden NF-κB’yi sürekli aktif tutar.
Merkel hücreli poliyomavirüs tümör hücrelerinde konak genomuna klonal olarak entegredir. — Ortak entegrasyon bölgesi, olayın klonal çoğalmadan önce olduğunu gösterir.
Epstein-Barr virüsü, Burkitt lenfoması ve nazofarenks karsinoması patogenezinde rol oynar. — Latent proteinler proliferasyon ve sağkalım sinyallerini destekler.
Aklında kalsın
HBV entegrasyonu replikasyon için zorunlu değildir; ancak insersiyonel değişiklikler ve HBx proteini hepatokarsinogeneze katkı sağlar.
3. soruOrta
Kronik hepatit B enfeksiyonunda serum HBV DNA düzeyi çok düşük olsa bile hepatositlerde kalan viral rezervuar, daha sonra yeniden tam virion üretimine kaynak oluşturabilir.
Bu kalıcılığı sağlayan başlıca viral genom biçimi ve hücresel konumu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Kovalent kapalı halkasal HBV DNA’sı — hepatosit çekirdeği
Kısaca — Çekirdekte korunan kovalent kapalı halkasal HBV DNA’sı, viral RNA’ları yeniden üretebildiği için tam virion üretimini başlatabilir.
Hepatosite giren gevşek halkasal viral DNA, çekirdekte onarılarak kovalent kapalı halkasal DNA’ya dönüşür ve histonlarla ilişkili bir minikromozom olarak korunur. Bu şablondan üretilen pregenomik RNA, kapsid içinde ters transkripsiyonla yeni viral DNA’nın oluşmasını sağlar. Serum HBV DNA düzeyi dolaşıma çıkan ürünleri yansıttığından, düşük bulunması çekirdekteki transkripsiyon şablonunun temizlendiğini göstermez.
Tanıya götüren bulgular
Kronik hepatit B enfeksiyonu → akut çoğalma ara ürününden çok uzun süreli genom kalıcılığını düşündürür.
Serum HBV DNA düzeyinin çok düşük olması → dolaşımdaki viral yük ile hücre içi rezervuarın ayrılmasını gerektirir.
Daha sonra yeniden tam virion üretilebilmesi → yalnız antijen üreten bir parçadan değil, üretken döngüyü destekleyen şablondan kaynaklanır.
Neden diğerleri değil
Pregenomik HBV RNA’sı — hepatosit sitoplazması — Ters transkripsiyonun RNA ara ürünüdür; uzun süreli kalıcılığı sağlayan DNA şablonu değildir.
Konak kromozomuna entegre HBV DNA’sı — hepatosit çekirdeği — HBsAg üretebilir; genellikle tam replikasyon döngüsünün şablonu değildir.
Gevşek halkasal HBV DNA’sı — hepatosit sitoplazmasındaki nükleokapsid — Yeni virionun genomunu oluşturur; kalıcı çekirdek rezervuarı değildir.
Konak kromozomuna entegre HBV DNA’sı — bellek B lenfositi çekirdeği — Bellek B lenfositi, HBV’nin başlıca üretken enfeksiyon ve kalıcılık hücresi değildir.
Aklında kalsın
Nükleoz(t)id analogları ters transkripsiyonu baskılar; mevcut çekirdek rezervuarını doğrudan ortadan kaldırmaz. Bu nedenle virolojik baskılanma, virüsün tümüyle temizlenmesiyle eş anlamlı değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.