Lökotrien reseptör antagonisti montelukast özellikle egzersiz ve aspirinle tetiklenen astımda yararlıdır; anti-IgE antikoru omalizumab ise serbest IgE'ye bağlanarak mast hücresi aktivasyonunu azaltır.
Solunum Sistemi Farmakolojisi astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığında kullanılan bronkodilatörleri, kortikosteroidleri, metilksantinleri, biyolojik ajanları, öksürük kesicileri ve mukolitikleri kapsar. Uzun etkili muskarinik antagonist tiotropium, kronik obstrüktif akciğer hastalığında bronkodilatasyonun temel taşlarındandır.
Sorular bazen numaralı ifadelerden hangilerinin doğru olduğunu seçtirir, bazen de bir mekanizmayı veya hedef molekülü tarif edip ilacın adını ister; biyolojik ajanların hangi sitokini ya da reseptörü hedeflediğini bilmek bu yüzden önemlidir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Disülfid bağlarını kırarak balgam viskozitesini azaltan ve parasetamol zehirlenmesinde de kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — N-asetilsistein
Kısaca — Serbest sülfhidril grubu mukusu çözerken glutatyonu yeniler; bu çift etki N-asetilsisteinin iki kullanımını birleştirir.
N-asetilsisteinin tiyol grubu mukoproteinler arasındaki disülfid bağlarını indirger ve balgamın akışkanlığını artırır. Aynı ilaç sistein sağlayarak hepatik glutatyon depolarını yeniler; glutatyon, parasetamolün toksik metaboliti NAPQI’nin etkisizleştirilmesini sağlar.
Neden diğerleri değil
Dornaz alfa — Rekombinant DNazdır; özellikle kistik fibroziste balgamdaki hücre dışı DNA’yı parçalar, parasetamol antidotu değildir.
Ambroksol — Sekresyonu ve mukosiliyer temizliği artıran mukokinetik bir ilaçtır; glutatyon yenileyici antidot etkisi yoktur.
Guaifenesin — Solunum yolu sekresyonunu artıran ekspektorandır; disülfid bağlarını indirgemez ve NAPQI’yi etkisizleştirmez.
Kromolin — Mast hücresi mediyatör salınımını önleyen profilaktik ilaçtır; mukolitik veya antidot değildir.
Aklında kalsın
Parasetamol zehirlenmesinde erken verilmesi en yüksek yararı sağlar; ancak gecikmiş başvuruda karaciğer hasarı sürüyorsa N-asetilsistein yine yararlı olabilir.
2. soruOrta
IL-5 reseptör alfa alt birimine bağlanıp antikor bağımlı hücresel sitotoksisite oluşturan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Benralizumab
Kısaca — IL-5Rα’yı hedefleyip NK hücrelerini devreye sokan benralizumab, eozinofili yalnız sinyali keserek değil hücreyi yok ederek azaltır.
Benralizumab eozinofil ve bazofillerdeki IL-5Rα’ya bağlanan afukozillenmiş bir IgG1 antikorudur. Fc bölgesinin NK hücresindeki FcγRIIIa ile güçlü etkileşimi, antikor bağımlı hücresel sitotoksisiteyi ve hedef hücrelerin apoptozunu tetikler.
Neden diğerleri değil
Omalizumab — Serbest IgE’yi bağlayarak yüksek afiniteli IgE reseptörüne tutunmasını önler; IL-5 reseptörünü hedeflemez.
Dupilumab — IL-4Rα’yı bloke ederek IL-4 ve IL-13 sinyalini birlikte azaltır; IL-5 eksenine doğrudan etkili değildir.
Tezepelumab — Epitel kaynaklı TSLP’yi nötralize eden yukarı akım bir biyolojik ajandır; IL-5Rα’ya bağlanmaz.
Aklında kalsın
Listede bulunmayan reslizumab, mepolizumab gibi IL-5 ligandını nötralize eder ve intravenöz uygulanır; IL-5 reseptörünü hedeflemez.
3. soruKolay
I. Kısa etkili beta-2 agonistler kurtarıcı tedavidir
II. İnhale kortikosteroidler koruyucu tedavidir
III. Teofilinin terapötik aralığı geniştir
Astım tedavisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Kısaca — Kısa etkili beta-2 agonistler atağı giderir, inhale kortikosteroidler kontrol sağlar; teofilinin terapötik aralığı dardır.
İfadeler, astım ilaçlarının kurtarıcı-koruyucu rolünü ve teofilinin güvenlilik sınırını birlikte sınar.
İfadeler
I — Kısa etkili beta-2 agonistler kurtarıcıdır — doğru; beta-2 uyarısıyla bronş düz kasını hızla gevşeterek akut semptomları azaltırlar.
II — İnhale kortikosteroidler koruyucudur — doğru; hava yolu inflamasyonunu baskılayarak semptomları ve alevlenmeleri uzun dönemde azaltırlar.
III — Teofilinin terapötik aralığı geniştir — yanlış; etkili ve toksik plazma düzeyleri birbirine yakın olduğundan aralığı dardır.
Aklında kalsın
Sigara, CYP1A2 indüksiyonuyla teofilin klirensini artırır; sigaranın bırakılması teofilin toksisitesine zemin hazırlayabilir. İlk iki ifade doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.