ACE inhibitörlerinin neden olduğu kuru öksürük, enzimin bradikinin yıkımını da engellemesinden kaynaklanır; anjiyotensin reseptör blokörlerinde bu yan etki pek görülmez.
Kardiyovasküler Sistem Farmakolojisi antihipertansifleri, antianjinal ilaçları, kalp yetmezliği ilaçlarını, antiaritmikleri ve lipid düşürücüleri kapsar. Digoksinin sodyum-potasyum ATPaz pompasını inhibe ederek kasılmayı artırması ve hipokalemide toksisitesinin kolaylaşması klasik bir bilgidir.
Amiodaron ise tiroid, akciğer ve karaciğer toksisitesiyle öne çıkar. Soru kökleri genellikle bir mekanizmayı ya da yan etkiyi tarif edip ilacı sordurur; eşlik eden bir hastalık verildiğinde seçim o hastalığa göre yapılır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Benign prostat hiperplazisi ve hipertansiyonu olan hastada ilk doz senkobu yapabilen alfa-1 reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Prazosin
Kısaca — Prazosin damar ve prostat düz kasındaki α1 reseptörlerini bloke eder; ilk dozda venöz göllenme ortostatik senkopa yol açabilir.
Arteriyol ve venlerdeki α1 blokajı periferik direnci ve venöz dönüşü azaltırken prostat ve mesane boynundaki blokaj idrar akımını kolaylaştırır. İlk dozdan sonra ayağa kalkmayla gereken sempatik vazokonstriksiyon sağlanamazsa kan basıncı belirgin düşer ve senkop gelişebilir.
Neden diğerleri değil
Klonidin — Santral α2 agonistidir; sempatik çıkışı azaltır ancak prostat düz kasındaki α1 reseptörlerini bloke etmez.
Verapamil — L tipi kalsiyum kanallarını bloke eder; ilk doz senkobu ve prostat gevşemesiyle özdeşleşmez.
Enalapril — ACE inhibitörüdür; kuru öksürük ve anjiyoödem yapabilir ancak benign prostat hiperplazisini düzeltmez.
Aklında kalsın
α1A seçiciliği daha yüksek olan tamsulosin damar tonusunu daha az etkilediğinden ortostatik hipotansiyon riski daha düşüktür.
2. soruKolay
AV düğümde L-tipi kalsiyum kanallarını bloke ederek iletimi yavaşlatan ve kabızlık yapabilen antiaritmik aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Verapamil
Kısaca — Yavaş yanıtlı düğüm dokusunda faz 0 kalsiyuma bağlı olduğundan L-tipi kanal blokajı AV iletimini yavaşlatır.
Verapamil non-dihidropiridin bir kalsiyum kanal blokörüdür; AV düğümde faz 0 yükselişini yavaşlatıp refrakter dönemi uzatır. Bağırsak düz kasındaki kalsiyum girişini de azaltması motiliteyi baskılayarak kabızlığa yol açabilir.
Neden diğerleri değil
Nifedipin — Dihidropiridin yapılı ve damar seçicidir; AV düğüm baskısından çok vazodilatasyon ve refleks taşikardi yapar.
Lidokain — Sınıf IB sodyum kanal blokörüdür; AV düğümün L-tipi kalsiyum kanallarını hedeflemez.
Flekainid — Sınıf IC sodyum kanal blokörü olarak hızlı yanıtlı dokuda iletimi belirgin yavaşlatır.
İvabradin — Sinüs düğümündeki If akımını inhibe ederek kalp hızını azaltır; AV düğüm iletimini doğrudan baskılamaz.
Aklında kalsın
Preeksitasyonlu atriyal fibrilasyonda AV düğüm blokajı aksesuar yol iletimini öne çıkarabilir; verapamil bu durumda kullanılmaz.
3. soruOrta
Hem ATP duyarlı potasyum kanallarını açarak hem de nitrik oksit donörü gibi davranarak damar düz kasında gevşeme oluşturan antianjinal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Nikorandil
Kısaca — Nikorandil, K_ATP kanallarını açarak hiperpolarizasyon ve nitrat benzeri etkiyle cGMP artışı sağlayarak çift mekanizmayla vazodilatasyon yapar.
Nikorandil, vasküler düz kas hücrelerinde ATP duyarlı potasyum kanallarını açarak potasyum çıkışına ve membran hiperpolarizasyonuna neden olur; bu durum voltaj bağımlı kalsiyum kanallarını kapatır. Aynı zamanda yapısındaki nitrat grubu sayesinde çözünür guanilat siklazı uyararak hem koroner arterleri hem de sistemik venöz yatağı genişletir.
Neden diğerleri değil
İvabradin — SA düğümdeki If kanallarını selektif inhibe ederek yalnızca kalp hızını düşürür.
Ranolazin — Geç sodyum akımını inhibe ederek kalsiyum birikimini ve diyastolik gerilimi azaltır.
Verapamil — L-tipi kalsiyum kanallarını bloke ederek negatif inotrop ve dromotrop etki gösterir.
Trimetazidin — Yağ asidi beta oksidasyonunu inhibe ederek glukoz oksidasyonunu artıran metabolik ajandır.
Aklında kalsın
Nikorandil, hem potasyum kanal açıcı (K_ATP) hem de organik nitrat benzeri NO donörü çift etkiye sahip tek antianjinaldir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.