Kan ve Hemostaz Farmakolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri konu anlatımı ve örnek sorular

Kan ve Hemostaz Farmakolojisi, pıhtılaşmayı ve trombosit işlevlerini etkileyen ilaçlarla kanamayı kontrol etmekte kullanılan ajanların etki mekanizmalarını, kullanım alanlarını ve istenmeyen etkilerini kapsar.

Öğrencinin antiagregan, antikoagülan ve antifibrinolitik ilaçları ayırt edebilmesi; ilaçları hedefleriyle eşleştirebilmesi ve klinik durumlarda özelliklerini değerlendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sorularında ilaç ile mekanizma eşleştirmeleri, mekanizması tarif edilen ajanın tanınması veya tedavi başlanan bir hastaya ilişkin yanlış ifadenin seçilmesi öne çıkar.

Seçenekler benzer ilaçları ya da aynı ilaç hakkındaki farklı önermeleri içerebilir. Trombosit baskılanmasıyla pıhtılaşma basamaklarının inhibisyonunu karıştırmak ve soru kökündeki olumsuz ifadeyi gözden kaçırmak hata nedenleridir.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Antiagregan – etki mekanizması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Aspirin – ADP reseptör blokajı✗ Bu değilKlopidogrel – ADP (P2Y12) reseptör blokajı✓ DoğruKlopidogrel – Siklooksijenaz inhibisyonu✗ Bu değilAbsiksimab – Siklooksijenaz inhibisyonu✗ Bu değilAspirin – Glikoprotein IIb/IIIa blokajı✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Klopidogrel – ADP (P2Y12) reseptör blokajı

Kısaca — Klopidogrel, P2Y12'yi geri dönüşümsüz bloke ederek ADP aracılı glikoprotein IIb/IIIa aktivasyonunu ve agregasyonu önler.

Klopidogrelin aktif metaboliti trombosit üzerindeki $P2Y_{12}$ reseptörüne kovalent bağlanır. Böylece ADP’nin Gi aracılı sinyali kesilir, glikoprotein IIb/IIIa etkinleşemez ve fibrinojen köprüleri kurulamaz.

Neden diğerleri değil

Aspirin – ADP reseptör blokajı — Aspirin ADP reseptörünü değil, siklooksijenaz-1'i geri dönüşümsüz inhibe ederek tromboksan $A_2$ sentezini azaltır.
Klopidogrel – Siklooksijenaz inhibisyonu — Klopidogrel siklooksijenazı değil, $P2Y_{12}$ tipi ADP reseptörünü bloke eder.
Absiksimab – Siklooksijenaz inhibisyonu — Absiksimab trombosit glikoprotein IIb/IIIa reseptörünü bloke eden monoklonal antikor parçasıdır.
Aspirin – Glikoprotein IIb/IIIa blokajı — Aspirin reseptörü doğrudan bloke etmez; tromboksan $A_2$ oluşumunu azaltır.

Aklında kalsın

Tikagrelor doğrudan ve geri dönüşlü $P2Y_{12}$ antagonistidir; klopidogrel ise etkinleşmek için karaciğerde metabolize edilmesi gereken bir ön ilaçtır.

2. soruOrta

Derin ven trombozu nedeniyle düşük molekül ağırlıklı heparin başlanan bir hasta için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Antitrombin aracılığıyla faktör Xa’nın baskılanması✗ Bu değilKanama geliştiğinde protamin sülfatla antikoagülan etkinin tümüyle geri döndürülmesi✓ DoğruBöbrek yetmezliğinde birikerek kanama riskini artırması✗ Bu değilFraksiyone olmayan heparine göre heparinle indüklenen trombositopeni riskinin daha düşük olması✗ Bu değilSubkütan uygulamadan sonra biyoyararlanımın yüksek ve öngörülebilir olması✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Kanama geliştiğinde protamin sülfatla antikoagülan etkinin tümüyle geri döndürülmesi

Kısaca — Protamin, DMAH’nin anti-IIa etkisini daha iyi nötralize ederken anti-Xa etkisini eksik bıraktığından tam geri dönüş sağlamaz.

Düşük molekül ağırlıklı heparinin kısa zincirleri antitrombin aracılı faktör Xa inhibisyonunu, trombin inhibisyonundan daha güçlü oluşturur. Protamin heparin zincirlerini bağlasa da anti-Xa etkinliğini yalnız kısmen nötralize eder.

Neden diğerleri doğru

Antitrombin aracılığıyla faktör Xa’nın baskılanması — Kısa zincirler antitrombinin faktör Xa’yı etkisizleştirmesini hızlandırır.
Böbrek yetmezliğinde birikerek kanama riskini artırması — Başlıca böbrekten atıldığı için klirens azalınca birikir.
Fraksiyone olmayan heparine göre heparinle indüklenen trombositopeni riskinin daha düşük olması — PF4'e daha az bağlandığı için risk düşüktür.
Subkütan uygulamadan sonra biyoyararlanımın yüksek ve öngörülebilir olması — Emilimi düzenlidir; doz yanıtı öngörülebilir.

Aklında kalsın

DMAH rutin olarak aPTT ile izlenmez; gebelik, obezite veya böbrek yetmezliği gibi özel durumlarda anti-Xa düzeyi kullanılabilir.

3. soruKolay

Plazmin ve kallikrein gibi serin proteazları doğrudan inhibe ederek aşırı fibrinolize bağlı kanamaları kontrol altına alan doğal polipeptit yapılı antifibrinolitik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: A — Aprotinin

Kısaca — Doğal polipeptit yapısı ve serin proteazları doğrudan baskılaması, aprotinini lizin analoglarından ayırır.

Aprotinin, serin proteazların aktif bölgesine geri dönüşümlü bağlanarak plazminin fibrini parçalamasını ve kallikrein aracılı temas sistemi aktivasyonunu azaltır. Böylece hiperfibrinolizde pıhtı bütünlüğü korunur.

Neden diğerleri değil

Aminokaproik asit — Sentetik lizin analoğudur; plazminojenin fibrine bağlanmasını yarışmalı engeller, proteazları doğrudan inhibe etmez.
Traneksamik asit — Lizin analoğudur; plazminojen aktivasyonunu ve fibrine tutunmasını önler, kallikrein üzerine doğrudan etkili değildir.
Fitomenadion — $K_1$ vitaminidir; pıhtılaşma faktörlerinin gama-karboksilasyonunu destekler, fibrinolizi baskılamaz.
Protamin — Katyonik bir polipeptittir; heparine bağlanıp onu nötralize eder, serin proteaz inhibitörü değildir.

Aklında kalsın

Antifibrinolitikler aktif damar içi pıhtılaşmada trombozu ağırlaştırabileceğinden yaygın damar içi pıhtılaşmada tek başına kullanılmaz.

Kan ve Hemostaz Farmakolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Tıbbi Farmakoloji