Vankomisin hücre duvarı öncülündeki D-alanil-D-alanin ucuna bağlanarak peptidoglikan sentezini engeller; enterokoklarda bu ucun D-laktatla değişmesi direncin temelidir.
Antibakteriyel Kemoterapötikler hücre duvarı, protein sentezi, nükleik asit sentezi ve folat metabolizması üzerinden etki eden ilaçları, direnç mekanizmalarını ve antitüberküloz tedaviyi kapsar. Aminoglikozitler ribozomun küçük alt birimine bağlanır; nefrotoksisite ve ototoksisite bu grubun bilinen yan etkileridir.
Beta-laktamaz inhibitörleri ise penisilinleri enzimatik yıkımdan korumak için birlikte verilir. Sorular sıklıkla ilaç ile karakteristik yan etkisini ya da toksisitesini eşleştirir; hedef enzimi ve sentez basamağını tarif edip ilacı sorduran kökler de vardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Antibiyotik – karakteristik yan etki aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — Tetrasiklin – Diş renklenmesi
Kısaca — Tetrasiklin, gelişen diş dokusundaki kalsiyuma bağlanıp kalıcı renklenme oluşturduğu için diş renklenmesiyle eşleşir.
Tetrasiklinler kalsiyumla şelat oluşturarak mineralize olan diş ve kemik dokusunda birikir. Diş gelişimi sırasında maruziyet, mine hipoplazisiyle birlikte sarı-kahverengi renklenmeye yol açabilir.
Neden diğerleri değil
Tetrasiklin – Kırmızı adam sendromu — Bu infüzyon reaksiyonu hızlı verilen vankomisine bağlı histamin salınımıyla gelişir.
Vankomisin – Diş renklenmesi — Vankomisinin karakteristik hızlı infüzyon reaksiyonu kırmızı adam sendromudur.
İzoniyazid – Kırmızı adam sendromu — İzoniyazid periferik nöropati ve hepatotoksisiteyle ilişkilidir.
Aklında kalsın
Süt ürünleri, antasitler ve demir preparatları tetrasiklinlerle şelat yaparak oral emilimi azaltır.
2. soruKolay
Antitüberküloz ilaç – başlıca toksisite aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — Etambutol – Optik nörit
Kısaca — Etambutol optik sinir toksisitesiyle görme keskinliği ve kırmızı-yeşil ayrımını bozduğu için optik nöritle eşleşir.
Etambutolün doza ve kullanım süresine bağlı optik sinir toksisitesi santral görme kaybına, skotoma ve renk görme bozukluğuna yol açabilir. Erken fark edildiğinde ilaç kesilmesiyle düzelebilir.
Neden diğerleri değil
Etambutol – Vücut sıvılarının turuncu renklenmesi — İdrar, ter ve gözyaşını turuncuya boyayan ilaç rifampisindir.
İzoniyazid – Optik nörit — İzoniyazid piridoksin eksikliğine bağlı periferik nöropati ve hepatotoksisite yapar.
Etambutol başlanmadan önce ve tedavi sırasında görme keskinliği ile renk görmesi değerlendirilir.
3. soruKolay
Aşağıdaki antibakteriyel ilaçlardan hangisi, UDP-N-asetilglukozamin enolpirüvil transferaz (MurA) enzimini inhibe ederek peptidoglikan sentezinin ilk basamağını engeller?
Cevabı göster
Cevap: A — Fosfomisin
Kısaca — Fosfomisin, MurA enzimini geri dönüşümsüz inhibe edip N-asetilmuramik asit oluşumunu durdurarak hücre duvarı sentezini en erken basamakta engeller.
Fosfomisin, fosfoenolpiruvatın yapısal analoğudur. Bakteri sitoplazmasında UDP-N-asetilglukozamin ile fosfoenolpiruvatın birleşmesini katalizleyen MurA enzimini kovalent bağla inaktive ederek peptidoglikan sentezini başlangıç evresinde durdurur.
Neden diğerleri değil
Basitrasin — Hücre duvarı yapı taşlarını zar dışına taşıyan baktoprenol pirofosfatın defosforilasyonunu engelleyerek etki gösterir.
Daptomisin — Kalsiyum bağımlı şekilde bakteri hücre membranına oligomerize olarak membran depolarizasyonuna yol açar.
Sikloserin — D-alanin rasemaz ve D-alanil-D-alanin ligaz enzimlerini inhibe ederek peptidoglikan sentezini bozar.
Kolistin — Gram-negatif bakterilerin dış membranındaki lipopolisakkaritlere bağlanıp deterjan benzeri etkiyle zarı bozar.
Aklında kalsın
Fosfomisin hücre duvarı sentezini sitoplazmada en erken basamakta (MurA düzeyinde) inhibe eder ve komplike olmayan alt üriner sistem enfeksiyonlarında tek doz oral yolla kullanılır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.