Otakoidler, NSAİİ, Gut ve Romatoid Artrit İlaçları konusu; otakoidlerin etkilerini, bu etkileri değiştiren ilaçları ve ağrı, inflamasyon, gut ile romatoid artritte kullanılan ilaçların farmakolojik özelliklerini kapsar.
Öğrencinin ilaçları etki mekanizmaları, kullanım alanları ve önemli yan etkileriyle ilişkilendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sorularında bir klinik kullanım veya farmakolojik etki verilerek ilgili ilaç, reseptör ya da enzim seçtirilir. Hareket hastalığı, akut migren ve ağrı ile ateşin azaltılması bu ilişkilendirmeye örnektir.
Seçenekler benzer ilaçlardan veya farklı moleküler hedeflerden oluşabilir; agonizma ile blokajı, reseptör etkisiyle enzim inhibisyonunu karıştırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Hareket hastalığında vestibüler H1 reseptörlerini bloke ederek antiemetik etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Difenhidramin
Kısaca — Difenhidramin, kan-beyin bariyerini geçip vestibüler H1 iletimini baskılayabildiği için hareket hastalığında etkilidir.
Birinci kuşak antihistaminikler lipofilik olduklarından santral sinir sistemine girer. Vestibüler çekirdeklerdeki H1 reseptörlerinin ve eşlik eden muskarinik iletimin baskılanması, hareketle başlayan uyarının kusma merkezine aktarılmasını azaltır.
Neden diğerleri değil
Loratadin — Periferik etkili ikinci kuşak H1 antagonistidir; santral vestibüler iletimi yeterince baskılamaz.
Feksofenadin — Santral geçişi ve sedatif etkisi çok az olan ikinci kuşak antihistaminiktir; hareket hastalığında kullanılmaz.
Desloratadin — Loratadinin aktif metaboliti olan ikinci kuşak ajandır; vestibüler antiemetik etki için uygun değildir.
Setirizin — İkinci kuşak H1 antagonistidir; bir miktar sedasyon yapabilse de hareket hastalığının yerleşik tedavisi değildir.
Aklında kalsın
Dimenhidrinat ve meklizin de hareket hastalığında kullanılan santrale geçen H1 antagonistleridir; sedasyon sınıfın tipik bedelidir.
2. soruKolay
İbuprofenin ağrı, ateş ve inflamasyonu azaltan temel farmakolojik etkisi aşağıdaki enzimlerden hangisinin geri dönüşümlü inhibisyonuna dayanır?
Cevabı göster
Cevap: B — Siklooksijenaz-1 ve siklooksijenaz-2
Kısaca — İbuprofen, COX-1 ve COX-2'yi geri dönüşümlü baskılayıp prostaglandinleri azaltarak ağrı, ateş ve inflamasyonu birlikte hafifletir.
Araşidonik asitten prostaglandin ve prostasiklin oluşumunun azalması periferik nosiseptör duyarlanmasını, hipotalamik ateş yanıtını ve inflamatuvar damar değişikliklerini baskılar. Enzime kovalent bağlanmadığından etki, ilaç uzaklaştırıldığında sona erer.
Neden diğerleri değil
Lipooksijenaz-5 — Lökotrien sentezini başlatır; ibuprofen araşidonik asit yolunun bu kolunu doğrudan inhibe etmez.
Fosfolipaz C — Hücre içi IP3 ve diaçilgliserol sinyalini üretir; ibuprofenin prostanoid azaltıcı hedefi değildir.
Ksantin oksidaz — Ürik asit oluşumunda görev yapar ve allopurinol tarafından inhibe edilir.
Dihidrofolat redüktaz — Folat döngüsünün enzimidir; klasik inhibitörleri arasında metotreksat bulunur.
Aklında kalsın
Asetilsalisilik asit COX’u geri dönüşümsüz asetiller; ibuprofen dâhil çoğu non-steroidal antiinflamatuvar ilaç geri dönüşümlü inhibisyon yapar.
3. soruKolay
Akut migren atağında kullanılan sumatriptanın terapötik etkisinden başlıca sorumlu reseptör agonizmi aşağıdakilerden hangisidir?
5-HT1B reseptörlerinin uyarılması genişlemiş kraniyal damarları daraltır; presinaptik 5-HT1D uyarısı trigeminal uçlardan CGRP ve diğer nöropeptidlerin salımını baskılar. Böylece trigeminovasküler ağrı ile nörojenik inflamasyon birlikte azalır.
Neden diğerleri değil
5-HT2A — Damar ve trombosit yanıtlarına katılan serotonerjik reseptördür; triptanların terapötik hedefi değildir.
D2 — Dopaminerjik reseptördür; agonizmi migrene özgü trigeminovasküler mekanizmayı baskılamaz.
α1 — Uyarılması yaygın damar düz kası kasılması yapar; sumatriptanın seçici hedefi değildir.
CGRP reseptörü — Gepantların antagonize ettiği hedeftir; sumatriptan bu reseptörü uyarmayıp CGRP salımını dolaylı azaltır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.