Diüretikler ve Böbrek Farmakolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Kısaca — NKCC2 blokajı sodyum atılımını artırıp medüller gradyanı bozduğundan en güçlü natriürezi Loop diüretikleri oluşturur.

Kalın çıkan Henle kolu suya geçirgen değildir ve filtre edilen sodyumun önemli bir bölümünü geri emer. Apikal NKCC2'nin inhibisyonu hem doğrudan sodyum kaybı oluşturur hem karşı akım çoğaltma sistemini zayıflatarak nefronun idrarı yoğunlaştırma kapasitesini azaltır.

Neden diğerleri değil

• Tiyazidler — Distal kıvrımlı tübüldeki Na-Cl kotransporterini inhibe eder; NKCC2'yi hedeflemez.
• Potasyum tutucular — Toplayıcı kanalda ENaC’yi veya mineralokortikoid reseptörünü bloke eder; natriüretik güçleri düşüktür.
• Karbonik anhidraz inhibitörleri — Proksimal tübülde bikarbonat geri emilimini azaltır; kalın çıkan kolda etki göstermez.
• Ozmotik diüretikler — Tübül sıvısının ozmolalitesini artırarak su geri emilimini azaltır; belirli bir kotransporteri inhibe etmez.

Aklında kalsın

NKCC2'nin kalıtsal fonksiyon kaybı, Loop diüretik kullanımına benzeyen Bartter sendromu paternini oluşturur.

Kısaca — Mineralokortikoid reseptör blokajı potasyum tutarken spironolaktonun steroid reseptör etkileşimleri jinekomasti oluşturabilir.

Spironolakton aldosteronun hücre içi reseptörüne bağlanmasını engelleyerek ENaC ve Na-K ATPaz sentezini azaltır. Lümendeki negatif potansiyel zayıfladığından potasyum ve hidrojen sekresyonu azalır; androjen reseptör antagonizması ile steroid sentezindeki değişiklikler meme dokusunun büyümesine yol açabilir.

Neden diğerleri değil

• Amilorid — ENaC’yi doğrudan bloke ederek potasyum tutar; steroid reseptörleriyle ilişkili jinekomasti yapmaz.
• Hidroklorotiyazid — Distal tübülde Na-Cl kotransporterini inhibe eder; aldosteron reseptörünü bloke etmez.
• Furosemid — Kalın çıkan Henle kolunda NKCC2'yi inhibe eder ve potasyum kaybına eğilim oluşturur.
• Asetazolamid — Proksimal tübülde karbonik anhidrazı inhibe ederek bikarbonat diürezi yapar.

Aklında kalsın

Eplerenon mineralokortikoid reseptörüne daha seçicidir; bu nedenle jinekomasti ve cinsel yan etkiler daha seyrektir.

Kısaca — Hidroklorotiyazid distal kalsiyum geri emilimini artırarak idrar kalsiyumunu düşürür ve kalsiyum taşı tekrarlamasını azaltır.

NCC blokajı hücre içi sodyumu azaltarak bazolateral $N{a}^{+}\mathrm{/}C{a}^{2+}$ değiştiricisinin aktivitesini artırır. Hücre içi kalsiyum azalınca apikal kanaldan kalsiyum girişi ve kana taşınması kolaylaşır.

Neden diğerleri değil

• Furosemid — Lümen-pozitif gerilimi azaltarak kalsiyum geri emilimini düşürür ve kalsiüriyi artırır.
• Mannitol — Ozmotik su tutulmasıyla diürez yapar; taş profilaksisi sağlayan hipokalsiürik etkisi yoktur.
• Asetazolamid — İdrarı alkalileştirip sitratı azaltarak kalsiyum fosfat taşı oluşumuna zemin hazırlayabilir.
• Spironolakton — Mineralokortikoid reseptör antagonistidir; hidroklorotiyazidin distal tübülde idrar kalsiyumunu azaltan etkisini göstermez.

Aklında kalsın

Potasyum sitrat, hipositratürik kalsiyum taşı profilaksisinde idrar sitratını artırarak kristal oluşumunu engelleyen komşu tedavidir.