Olasılık, rastgele yapılan bir seçimde belirli bir olayın gerçekleşme ihtimalini, istenen durumlarla tüm olası durumları ilişkilendirerek inceleyen konudur.
Öğrencinin eş olasılıklı durumları belirlemesi, verilen koşulu sağlayan sonuçları sayması ve bunların sayısını tüm sonuçların sayısına oranlaması beklenir. LGS Matematik sorularında numaralı kartlar veya sayı kümeleri üzerinden bölünebilme ve bölenler gibi bilgilerle olasılık birlikte sorgulanabilir. Sorular doğrudan olasılık değerini, koşula uygun durum sayısını ya da verilen olasılığa karşılık gelen olayı seçtirebilir.
Seçenekler kesirler, durum sayıları veya olay tanımları olabilir. Ortak sonuçları tekrar saymak, tüm durumları eksik belirlemek ve durum sayısını olasılıkla karıştırmak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
1’den 20’ye kadar olan pozitif tam sayılardan biri rastgele seçiliyor. Buna göre, seçilen sayının 3’e veya 5’e tam bölünme olasılığı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: D — 209
1’den 20’ye kadar 3’ün katları 6 tanedir, 5’in katları 4 tanedir. 15 sayısı iki kez sayıldığı için bir kez çıkarılır. Uygun sayı sayısı 6+4-1=9 olur. Toplam 20 sayı olduğundan olasılık 9/20’dir.
2. soruOrta
1’den 10’a kadar numaralanmış 10 karttan rastgele bir kart seçiliyor. Seçilen kartın numarasının pozitif tam bölenlerinin sayısının tek sayı olması olayının olası durum sayısı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: B — 3
Kısaca — Bölen sayısı tek olan kartlar 1, 4 ve 9 olduğundan olası durum sayısı 3’tür. Pozitif tam bölenler, çarpımları sayıyı verecek biçimde ikili eşleşir. Tam karelerde karekök olan bölen kendisiyle eşleştiği için farklı bölenlerin sayısı tek olur. 1 ile 10 arasındaki tam kareler 1, 4 ve 9’dur.
3. soruKolay
1’den 12’ye kadar numaralanmış 12 karttan rastgele bir kart seçiliyor. Aşağıdaki olaylardan hangisinin gerçekleşme olasılığı 21’dir?
Cevabı göster
Cevap: A — Seçilen kartın numarasının 6’dan büyük olması
6’dan büyük numaralar 7,8,9,10,11,12 olmak üzere 6 tanedir; olasılık 126=21 olur. Diğer olayların olasılıkları sırasıyla 125,124 ve 123’dir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.