Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler, değişkenlerle verilen ifadeleri düzenlemeyi, çarpanlara ayırmayı ve özdeşliklerden yararlanarak eşdeğer ifadeler oluşturmayı kapsar.
Öğrencinin toplam, fark ve çarpım arasındaki ilişkileri kullanabilmesi; verilen bilgilerden istenen cebirsel ifadenin değerine ulaşabilmesi beklenir. LGS’de bu konu, değişkenler arasındaki ilişkilerin verildiği işlem sorularıyla veya dikdörtgen ve karelerin alanlarını içeren geometrik problemlerle sorulabilir.
Kesme ve eş parçalara ayırma gibi durumları cebirsel olarak ifade etmek önemlidir. Özdeşliklerde işaretleri karıştırmak, çarpanları eksik yazmak ve alan ile kenar uzunluğunu birbirine karıştırmak sık yapılan hatalardandır. Sayısal sonuç isteyen sorularda seçenekler, hesaplanan değerin seçilmesini gerektirir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
a ve b pozitif tam sayılardır ve a>b’dir.
a−b=7 ve a2−b2=91 olduğuna göre a⋅b kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: C — 30
Kısaca —a−b=7 ve iki kare farkı özdeşliği kullanıldığında a=10,b=3 bulunur; dolayısıyla a⋅b=30 olur.
a2−b2=(a−b)(a+b) olduğundan 91=7(a+b) ve buradan a+b=13 elde edilir. a+b=13 ile a−b=7 denklemlerini taraf tarafa topladığında 2a=20, yani a=10 bulursun. Son olarak b=13−10=3 olduğundan a⋅b=10⋅3=30 olur.
2. soruKolay
a ve b gerçek sayıları için a+b=5 ve a⋅b=6olduğuna göre, a3b+ab3 ifadesinin değeri kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: B — 78
Kısaca —a3b+ab3 ifadesinin değeri 78’dir.
İstenen a3b+ab3 ifadesini ab ortak çarpan parantezine aldığımızda ab(a2+b2) biçimine ulaşırız. İfade içindeki a2+b2 toplamını bulmak için tam kare özdeşliğini kullanırsak a2+b2=(a+b)2−2ab=52−2⋅6=25−12=13 elde edilir. Bulunan bu değerleri yerine yazdığımızda sonuç ab(a2+b2)=6⋅13=78 olarak hesaplanır. a2+b2 yerine doğrudan (a+b)2=25 alarak 6⋅25=150 bulmak veya ab(a+b)=30 ifadesiyle karıştırmak sık düşülen hatalardır.
3. soruOrta
Alanı 108x2 cm2 olan dikdörtgen bir deri parçası, bir kenarına paralel üç kesimle dört eş dikdörtgen şeride ayrılıyor. Şeritlerden birinin ucundan, kenarı şeridin kısa kenarına eşit olan bir kare kesiliyor. Bu şeritte kalan dikdörtgenin alanı, kesilen karenin alanının iki katıdır.
Diğer üç şerit, kısa kenarları tam çakıştırılarak aralarında boşluk ve üst üste binme olmayacak biçimde uç uca birleştiriliyor. x>0’dır.
Birleştirilen üç şeridin oluşturduğu dikdörtgenin çevresinin uzunluğunu santimetre cinsinden veren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — 60x
Şeridin kısa kenarı a ise alan eşitliğinden uzun kenarı 3a olur; başlangıçtaki alan 12a2=108x2 olduğundan a=3x bulunur. Üç şerit uç uca gelince kenarları 9a ve a olan dikdörtgen oluşur ve çevresi 20a=60x cm olur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.