Üriner Sistem Histolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri konu anlatımı ve örnek sorular

Üriner Sistem Histolojisi, böbreğin ve idrar yollarının mikroskobik yapısını, epitel özelliklerini ve hücrelerin işlevleriyle ilişkisini kapsar.

Öğrencinin nefron bölümlerini ayırt edebilmesi, jukstaglomerüler aygıtın hücresel bileşenlerini konumlandırabilmesi ve toplayıcı kanaldaki hücre tiplerini histofizyolojik görevleriyle eşleştirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, hücrenin yerleşimini, benzer tübüller arasındaki ayırt edici özelliği veya belirli bir hücrenin işlevini seçtiren çoktan seçmeli sorularla değerlendirilebilir.

Seçeneklerde farklı anatomik yerleşimler, epitel özellikleri ya da hücresel görevler karşılaştırılır. Proksimal ve distal kıvrıntılı tübüllerin görünümünü karıştırmak, boyanma özelliklerini tek başına yeterli görmek ve hücre adıyla işlevini yanlış eşleştirmek dikkat edilmesi gereken hatalardır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Jukstaglomerüler aygıt, glomerülün vasküler kutbunda tübüloglomerüler geri bildirimi sağlayan hücre gruplarını içerir. Renin salgılayan jukstaglomerüler (granüler) hücreler histolojik olarak nerede yerleşmiştir?

Distal tübülün makula densa plakasında✗ Bu değilPeritübüler kapiller endotelinde✗ Bu değilBowman kapsülünün paryetal yaprak epitelinde✗ Bu değilAfferent arteriyolün tunika mediasındaki modifiye düz kas hücrelerinde✓ DoğruToplayıcı kanalın esas hücrelerinde✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Afferent arteriyolün tunika mediasındaki modifiye düz kas hücrelerinde

Kısaca — Renin, damar duvarındaki gerilim değişimini algılayan afferent arteriyolün modifiye düz kas hücrelerinden salınır.

Granüler hücreler afferent arteriyol tunika mediasındaki düz kas hücrelerinin sekretuar fenotipe dönüşmüş biçimidir. Duvar gerilimi azaldığında veya makula densadan prostaglandin sinyali geldiğinde sitoplazmik granüllerden renin salgılanır.

Neden diğerleri değil

Distal tübülün makula densa plakasında — Makula densa lüminal NaCl’yi algılayan epitel plağıdır; renin depolamaz.
Peritübüler kapiller endotelinde — Endotel değişim yüzeyidir; jukstaglomerüler granüler hücre özelliği taşımaz.
Bowman kapsülünün paryetal yaprak epitelinde — Tek katlı yassı kapsül duvarıdır; endokrin damar hücresi değildir.
Toplayıcı kanalın esas hücrelerinde — Sodyum ve su taşınmasını düzenler; renin salgılayan jukstaglomerüler hücre değildir.

Aklında kalsın

Renin bir proteazdır; anjiyotensinojeni anjiyotensin I’e çevirerek renin-anjiotensin-aldosteron sistemini başlatır.

2. soruOrta

Aynı kortikal alanda yan yana kesilmiş proksimal ve distal kıvrıntılı tübüller ışık mikroskobunda birbirine karışabilir.

Proksimal kıvrıntılı tübülü distal kıvrıntılı tübülden ayıran en uygun histolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Proksimal tübülde fırçamsı kenar ve asidofili vardır; distal tübülde fırçamsı kenar yoktur✓ DoğruDistal tübül apikalinde fırçamsı kenar vardır; proksimal tübül asidofilik değildir✗ Bu değilProksimal tübül soluk sitoplazmalı ve net hücre sınırlıdır; distal tübül asidofiliktir✗ Bu değilDistal tübül lümeni dar ve düzensizdir; proksimal tübül lümeni geniş ve düzgündür✗ Bu değilProksimal tübülde mikrovillus yoktur; distal tübülde uzun fırçamsı kenar vardır✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — Proksimal tübülde fırçamsı kenar ve asidofili vardır; distal tübülde fırçamsı kenar yoktur

Kısaca — Yoğun mikrovilluslu fırçamsı kenar ve mitokondri zenginliğine bağlı asidofili, proksimal tübülü distal tübülden ayırır.

Proksimal tübülün yüksek reabsorpsiyon kapasitesi, apikal yüzeyi büyüten uzun mikrovillusları ve aktif taşımayı besleyen çok sayıdaki mitokondriyi gerektirir; bu yapı sırasıyla fırçamsı kenar ve asidofilik sitoplazma oluşturur. Uzun mikrovilluslar lümene uzandığından lümen dar ve düzensiz, hücre sınırları belirsiz görünür. Distal tübülde mikrovilluslar kısa ve seyrektir; lümen daha açık, hücre sınırları daha seçilebilirdir.

Tanıya götüren bulgular

Tübüllerin aynı kortikal alanda yan yana bulunması → yerleşimin ayırıcı olarak kullanılamayacağını gösterir.
Işık mikroskobunda karşılaştırılmaları → apikal kenar ile sitoplazmik boyanma paternini öne çıkarır.

Neden diğerleri değil

Distal tübül apikalinde fırçamsı kenar vardır; proksimal tübül asidofilik değildir — Fırçamsı kenar ve asidofili proksimale aittir.
Proksimal tübül soluk sitoplazmalı ve net hücre sınırlıdır; distal tübül asidofiliktir — Proksimal hücreler asidofilik, sınırları belirsizdir.
Distal tübül lümeni dar ve düzensizdir; proksimal tübül lümeni geniş ve düzgündür — Proksimal lümen dar ve düzensiz, distal lümen daha açıktır.
Proksimal tübülde mikrovillus yoktur; distal tübülde uzun fırçamsı kenar vardır — Mikrovillus proksimalde fırçamsı kenar yapar; distalde yoktur.

Aklında kalsın

Proksimal tübülün fırçamsı kenarı glikokaliks nedeniyle PAS-pozitiftir; bu boyanma apikal sınırı belirginleştirir.

3. soruOrta

Medüller toplayıcı kanal epitelinde açık boyanan esas (principal) hücreler ile koyu boyanan interkale (araya girmiş) hücreler yan yana bulunur.

İnterkale hücrelerin başlıca histofizyolojik rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Afferent arteriyol tonusunu renin ile düzenlemek✗ Bu değilApikal fırçamsı kenar üzerinden glikoz ve amino asit reabsorpsiyonu yapmak✗ Bu değilPeritübüler alanda eritropoietin salgılamak✗ Bu değil

H^+

veya

HCO_3^-

transportu ile asit-baz dengesine katkı sağlamak✓ DoğruADH varlığında apikale aquaporin-2 ekleyerek su geçirgenliğini artırmak✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — $H^+$ veya $HCO_3^-$ transportu ile asit-baz dengesine katkı sağlamak

Kısaca — İnterkale hücreler karşı yönlü $H^+$ ve $HCO_3^-$ taşınmasıyla idrarın asitlenmesini veya bikarbonat atılımını düzenler.

Karbonik anhidrazla üretilen $H^+$ ve $HCO_3^-$ , hücre tipine göre karşı kutuplardaki taşıyıcılara yönlendirilir. Alfa tipi hücre apikal proton pompalarıyla $H^+$ salgılayıp bikarbonatı kana verirken beta tipi hücre apikal pendrin aracılığıyla $HCO_3^-$ salgılar.

Neden diğerleri değil

Afferent arteriyol tonusunu renin ile düzenlemek — Renin, afferent arteriyol duvarındaki jukstaglomerüler hücrelerden salgılanır.
Apikal fırçamsı kenar üzerinden glikoz ve amino asit reabsorpsiyonu yapmak — Bu, proksimal tübülün mikrovilluslu hücrelerine ait işlevdir.
Peritübüler alanda eritropoietin salgılamak — Eritropoietini kortikal peritübüler interstisyel hücreler üretir.
ADH varlığında apikale aquaporin-2 ekleyerek su geçirgenliğini artırmak — Aquaporin-2'nin apikal yerleşimi esas hücrelerin ADH yanıtıdır.

Aklında kalsın

Distal renal tübüler asidozda alfa tipi interkale hücrenin proton salgısı yetersizdir; idrar uygun biçimde asitleşemez.

Üriner Sistem Histolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Histoloji ve Embriyoloji