Sindirim Sistemi Histolojisi, sindirim kanalının ve sindirime yardımcı bezlerin mikroskobik yapısını, hücre çeşitlerini ve bu yapıların işlevleriyle ilişkisini kapsar.
Öğrencinin mide hücrelerini salgılarıyla eşleştirebilmesi, tükürük bezlerinin kanal bölümlerini ayırt edebilmesi ve karaciğerin portal alanında bulunan yapıları tanıyabilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında sorular, doğru hücre ve salgı eşleşmesini seçme, verilen yapısal özelliklerden ilgili bez bölümünü belirleme veya bir bölgede normalde bulunmayan yapıyı ayırt etme biçiminde gelebilir.
Seçeneklerde benzer hücreler, kanal bölümleri ya da anatomik yapılar yer alabilir. Salgı üreten hücrelerle salgıyı değiştiren yapıları karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Mide hücresi ve salgısı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — Paryetal hücre – Hidroklorik asit ve intrensek faktör
Kısaca — Paryetal hücrenin kanalikül sistemi asit salgısını, aynı hücrenin protein sentezi ise intrensek faktör üretimini sağlar.
Paryetal hücrede apikal kanaliküllere yerleşen H+/K+-ATPaz, hidrojeni mide lümenine taşıyarak hidroklorik asit oluşturur. Salgılanan intrensek faktör, vitamin B12’nin terminal ileumdan emilebilmesi için gereklidir.
Neden diğerleri değil
Esas hücre – Hidroklorik asit — Esas hücre proteolitik enzimin inaktif öncülü olan pepsinojeni salgılar.
Paryetal hücre – Pepsinojen — Pepsinojen esas hücre ürünüdür; paryetal hücreden salgılanmaz.
G hücresi – Somatostatin — G hücresi gastrin salgılar; somatostatin D hücresinin ürünüdür.
Mukus boyun hücresi – Gastrin — Bu hücre çözünür mukus salgılar; gastrin enteroendokrin G hücresinden salınır.
Aklında kalsın
Otoimmün paryetal hücre kaybı hem aklorhidriye hem intrensek faktör eksikliğine bağlı pernisiyöz anemiye yol açar.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi karaciğerde portal alanda (portal triad) normalde bulunan yapılardan biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Vena centralis
Kısaca — Vena centralis sinüzoidal kanın lobül merkezindeki çıkışıdır; portal alanın periferik bağ dokusu içinde yer almaz.
Portal venül ile hepatik arteriyolden gelen kan sinüzoidlerde karışır ve klasik lobülün merkezindeki vena centralis’e akar. Sentral venler birleşerek sublobüler venleri ve sonunda hepatik venleri oluşturur.
Neden diğerleri doğru
Vena portae hepatis’in interlobüler dalı — Portal alanın en geniş ve ince duvarlı damar bileşenidir.
Arteria hepatica’nın interlobüler dalı — Portal alanda kalın duvarlı küçük arteriyol olarak izlenir.
İnterlobüler safra duktusu — Kübik epitel döşeli olup hepatositlerden gelen safrayı portal alandan uzaklaştırır.
Lenf damarı — Portal bağ dokusunda triad bileşenlerine eşlik eden ek yapılardandır.
Aklında kalsın
Klasik lobül kan drenajını sentral ven çevresinde, portal lobül ise safra drenajını interlobüler safra duktusu çevresinde düzenler.
3. soruOrta
Aşağıdaki tükürük bezi yapılarından hangisi, bazal plazma membranı katlantıları ve aralarındaki dikine dizili mitokondriler aracılığıyla primer salgıyı hipotonik hâle dönüştürür?
Cevabı göster
Cevap: A — Çizgili kanal
Kısaca — Çizgili kanal, net Na+ ve Cl− geri emilimine su eşlik etmediği için primer tükürüğü hipotonik hâle getirir.
Bazal plazma membranı katlantıları iyon taşıyıcıları için yüzeyi genişletir; aralarındaki mitokondriler Na+/K+-ATPaz için gereken ATP’yi sağlar. Böylece Na+ ve Cl− geri emilir, K+ ve HCO3− salgılanır; epitel suya az geçirgen olduğundan net çözünen kaybı su kaybını aşar.
Neden diğerleri değil
İnterkalar kanal — Asinüs ile çizgili kanal arasındaki kısa, tek katlı kübik kanaldır; belirgin bazal çizgilenmesi yoktur.
İnterlobüler kanal — Lobüller arası bağ dokusundaki büyük toplayıcı kanaldır; çizgili kanala özgü bazal katlantı-mitokondri düzenini göstermez.
Ekskretuvar kanal — Salgıyı ağız boşluğuna taşıyan ana boşaltım kanalıdır; hipotonikleştirmenin gerçekleştiği intralobüler bölüm değildir.
Seröz asinüs — Primer, plazmaya yaklaşık izotonik salgıyı üreten salgı birimidir; bazal katlantı-mitokondri düzeniyle hipotonikleştirme burada yapılmaz.
Aklında kalsın
Tükürük akımı hızlandıkça kanallarda iyon değişimine ayrılan süre kısalır; son tükürük primer salgının izotonikliğine yaklaşır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.