Sindirim Sistemi Histolojisi — TUS

Duodenumu bağırsağın diğer kısımlarından ayıran en belirgin bulgu, submukozadaki Brunner bezleridir; bu bezler mide asidini nötrleyen alkali bir mukus salgılar.

Sindirim Sistemi Histolojisi konusu ağız boşluğu ve tükürük bezlerinden başlayarak sindirim kanalının katmanlarını, mide ve bağırsak hücrelerini, karaciğer lobülünü, safra yollarını ve ekzokrin pankreası kapsar. Kriptlerin tabanındaki Paneth hücrelerinin antimikrobiyal salgısı ya da kanal sistemindeki hücrelerin salgıyı nasıl değiştirdiği gibi işlevsel ayrıntılar sıkça sorulur.

Soruların önemli bir bölümü hücre ile salgı eşleştirmesi biçimindedir; olumsuz kalıpla belli bir bölgede normalde bulunmayan yapının aratıldığı sorular da yer alır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Mide hücresi ve salgısı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Esas hücre – Hidroklorik asit✗ Bu değilParyetal hücre – Hidroklorik asit ve intrensek faktör✓ DoğruParyetal hücre – Pepsinojen✗ Bu değilG hücresi – Somatostatin✗ Bu değilMukus boyun hücresi – Gastrin✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Paryetal hücre – Hidroklorik asit ve intrensek faktör

Kısaca — Paryetal hücrenin kanalikül sistemi asit salgısını, aynı hücrenin protein sentezi ise intrensek faktör üretimini sağlar.

Paryetal hücrede apikal kanaliküllere yerleşen $H^{+} / K^{+}$ -ATPaz, hidrojeni mide lümenine taşıyarak hidroklorik asit oluşturur. Salgılanan intrensek faktör, vitamin $B_{12}$ ’nin terminal ileumdan emilebilmesi için gereklidir.

Neden diğerleri değil

Esas hücre – Hidroklorik asit — Esas hücre proteolitik enzimin inaktif öncülü olan pepsinojeni salgılar.
Paryetal hücre – Pepsinojen — Pepsinojen esas hücre ürünüdür; paryetal hücreden salgılanmaz.
G hücresi – Somatostatin — G hücresi gastrin salgılar; somatostatin D hücresinin ürünüdür.
Mukus boyun hücresi – Gastrin — Bu hücre çözünür mukus salgılar; gastrin enteroendokrin G hücresinden salınır.

Aklında kalsın

Otoimmün paryetal hücre kaybı hem aklorhidriye hem intrensek faktör eksikliğine bağlı pernisiyöz anemiye yol açar.

2. soruKolay

Aşağıdakilerden hangisi karaciğerde portal alanda (portal triad) normalde bulunan yapılardan biri değildir?

Vena portae hepatis’in interlobüler dalı✗ Bu değilArteria hepatica’nın interlobüler dalı✗ Bu değilVena centralis✓ Doğruİnterlobüler safra duktusu✗ Bu değilLenf damarı✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Vena centralis

Kısaca — Vena centralis sinüzoidal kanın lobül merkezindeki çıkışıdır; portal alanın periferik bağ dokusu içinde yer almaz.

Portal venül ile hepatik arteriyolden gelen kan sinüzoidlerde karışır ve klasik lobülün merkezindeki vena centralis’e akar. Sentral venler birleşerek sublobüler venleri ve sonunda hepatik venleri oluşturur.

Neden diğerleri doğru

Vena portae hepatis’in interlobüler dalı — Portal alanın en geniş ve ince duvarlı damar bileşenidir.
Arteria hepatica’nın interlobüler dalı — Portal alanda kalın duvarlı küçük arteriyol olarak izlenir.
İnterlobüler safra duktusu — Kübik epitel döşeli olup hepatositlerden gelen safrayı portal alandan uzaklaştırır.
Lenf damarı — Portal bağ dokusunda triad bileşenlerine eşlik eden ek yapılardandır.

Aklında kalsın

Klasik lobül kan drenajını sentral ven çevresinde, portal lobül ise safra drenajını interlobüler safra duktusu çevresinde düzenler.

3. soruOrta

Aşağıdaki tükürük bezi yapılarından hangisi, bazal plazma membranı katlantıları ve aralarındaki dikine dizili mitokondriler aracılığıyla primer salgıyı hipotonik hâle dönüştürür?

Cevabı göster

Cevap: A — Çizgili kanal

Kısaca — Çizgili kanal, net $N a^{+}$ ve $C l^{-}$ geri emilimine su eşlik etmediği için primer tükürüğü hipotonik hâle getirir.

Bazal plazma membranı katlantıları iyon taşıyıcıları için yüzeyi genişletir; aralarındaki mitokondriler $N a^{+} / K^{+}$ -ATPaz için gereken ATP’yi sağlar. Böylece $N a^{+}$ ve $C l^{-}$ geri emilir, $K^{+}$ ve $H C O_{3}^{-}$ salgılanır; epitel suya az geçirgen olduğundan net çözünen kaybı su kaybını aşar.

Neden diğerleri değil

İnterkalar kanal — Asinüs ile çizgili kanal arasındaki kısa, tek katlı kübik kanaldır; belirgin bazal çizgilenmesi yoktur.
İnterlobüler kanal — Lobüller arası bağ dokusundaki büyük toplayıcı kanaldır; çizgili kanala özgü bazal katlantı-mitokondri düzenini göstermez.
Ekskretuvar kanal — Salgıyı ağız boşluğuna taşıyan ana boşaltım kanalıdır; hipotonikleştirmenin gerçekleştiği intralobüler bölüm değildir.
Seröz asinüs — Primer, plazmaya yaklaşık izotonik salgıyı üreten salgı birimidir; bazal katlantı-mitokondri düzeniyle hipotonikleştirme burada yapılmaz.

Aklında kalsın

Tükürük akımı hızlandıkça kanallarda iyon değişimine ayrılan süre kısalır; son tükürük primer salgının izotonikliğine yaklaşır.

Sindirim Sistemi Histolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Histoloji ve Embriyoloji