Bağ Doku, hücreleri, hücreler arası temel maddeyi, lifleri ve bu bileşenlerin dokulardaki düzenlenişini kapsar.
Öğrencinin bağ dokusu hücrelerini ürettikleri moleküllerle eşleştirebilmesi, kollajen demetlerinin yönelimini ve fibroblastların yerleşimini yorumlayarak doku tipini ve bulunduğu yapıyı ayırt edebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında sorular, hücre ile ürün eşleştirmesi veya mikroskobik kesit betimlemesinden uygun yapının seçilmesi biçiminde gelebilir.
Gelişimle ilişkili sorularda anatomik bölümler ile embriyonik kökenler birlikte değerlendirilebilir. Seçenekler benzer hücreleri, dokuları ya da köken eşleştirmelerini içerebilir; liflerin düzenini gözden kaçırmak ve hücrelerin sentez ürünlerini karıştırmak yanlış seçime yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bağ dokusu hücresi – ürettiği molekül aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — Mast hücresi – Histamin ve heparin
Kısaca — Mast hücresi, önceden hazırlanmış histamin ve heparini granüllerinde birlikte depolayan bağ dokusu hücresidir.
Yüzeydeki FcεRI reseptörlerine bağlı IgE’nin antijenle çapraz bağlanması, mast hücresinde hızlı degranülasyonu başlatır. Histamin damar geçirgenliğini artırırken heparin granül matriksinde antikoagülan proteoglikan olarak bulunur.
Neden diğerleri değil
Makrofaj – Tip I kollajen — Makrofaj fagositoz ve sitokin salgılar; Tip I kollajenin temel üreticisi fibroblasttır.
Lökotrien C4 granülde depolanmaz; mast hücresi uyarıldıktan sonra araşidonik asit yolundan yeni sentezlenir.
2. soruOrta
Kalın kollajen demetlerinin farklı düzlemlerde birbirini çaprazladığı, fibroblastların bu demetler arasında seyrek ve dağınık yerleştiği bir kesit izleniyor. Bu kesitin aşağıdaki yapılardan hangisine ait olması en olasıdır?
Cevabı göster
Cevap: E — Karaciğer fibröz kapsülü
Kısaca — Çok yönlü gerilme, kollajen demetlerini çapraz düzlemlerde örgütler; bu mimari organların fibröz kapsüllerinde yırtılmaya direnç sağlar.
Tip I kollajenin farklı yönlerde örülmesi, organ yüzeyine değişik doğrultulardan iletilen kuvvetleri dağıtır. Hücreden fakir bu mekanik kılıf, karaciğerin fibröz kapsülünün temel bağ dokusu düzenidir.
Tanıya götüren bulgular
Kalın kollajen demetleri → yağ dokularını ve hücreden zengin gevşek bağ dokusunu dışlar.
Demetlerin farklı düzlemlerde çaprazlaşması → tek yönlü sıkı düzenli bağ yerine sıkı düzensiz bağ dokusunu gösterir.
Fibroblastların seyrek ve dağınık olması → liflerin hücrelere baskın olduğu olgun kapsül dokusunu destekler.
Neden diğerleri değil
Diz kapağı bağı — Tek eksenli çekmeye uyumlu paralel Tip I kollajen ve sıralı fibroblastlar içerir; çapraz demet paterniyle uyuşmaz.
Jejunum lamina propriası — Gevşek bağ dokusudur; hücre, damar ve temel maddece zengin olduğundan kalın demetlerin egemen olduğu kesiti açıklamaz.
Yenidoğan interskapular yağ yastığı — UCP1 içeren multiloküler kahverengi adipositlerden oluşur; kesitte adiposit değil kollajen demetleri baskındır.
Erişkin büyük omentum yağ dokusu — Uniloküler beyaz adipositlerden zengindir; lif ağırlıklı, hücreden fakir kapsül paternini göstermez.
Aklında kalsın
Retiküler dermis ile sindirim kanalının submukozası da farklı yönlerden gelen gerilmeye dayanmak için sıkı düzensiz bağ dokusu içerir.
3. soruOrta
Diyafram gelişiminde aşağıdaki yapıların kökenleri inceleniyor:
I. Centrum tendineum — septum transversum II. Diyafram krusları — özofagusun dorsal mezenteri III. Periferik kas bölümü — pleuroperitoneal membranlar
Bu köken bilgilerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
Kısaca — Tendinöz merkez septum transversumdan, kruslar dorsal mezenterden geliştiği; periferik kas vücut duvarından katıldığı için I ve II doğrudur.
Diyafram, göğüs ve karın boşluklarını ayıran birden çok embriyonik taslağın birleşmesiyle oluşur. Bu taslakların bağ dokusu katkısı ile kas hücrelerinin kökeni ayrılmalıdır: kası oluşturan miyoblastlar servikal somitlerden göç eder.
İfadeler
I — Centrum tendineum — septum transversum — Doğru; septum transversum toraksla karın arasında tamamlanmamış bir bölme kurar, kaslaşmayan merkezi tendinöz merkezi verir.
II — Diyafram krusları — özofagusun dorsal mezenteri — Doğru; bu mezentere göç eden miyoblastlar, diyaframı lomber omurgaya bağlayan krusları oluşturur.
III — Periferik kas — pleuroperitoneal membranlar — Yanlış; periferik kas vücut duvarından katılır, membranlar arka-yan açıklıkları kapatır.
Aklında kalsın
Bir kasın geliştiği anatomik taslak ile miyoblastlarının geldiği yer aynı olmak zorunda değildir; diyaframın servikal somitlerle ilişkisi, aşağıya yer değiştirmesine rağmen frenik sinirle innervasyonunu açıklar. Pleuroperitoneal kapanma kusurunda karın organları toraksa geçerek akciğer gelişimini kısıtlayabilir. İlk iki eşleştirme doğru olduğundan bileşim I ve II’dir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.