Hücreler arası bağlantıların her biri farklı bir iş görür: sıkı bağlantı hücreler arasındaki geçişi kapatır, desmozom mekanik tutunmayı sağlar, oluklu bağlantı ise iyon ve küçük moleküllerin komşu hücreye geçmesine izin verir.
Epitel Doku ve Bezler konusu bu bağlantıların yanında epitel türlerini, yüzey özelleşmelerini, bazal laminayı, ekzokrin ve endokrin bezlerin sınıflandırmasını ve salgı mekanizmalarını kapsar. Sorular çoğunlukla bağlantı ile işlev ya da bez ile salgı tipi eşleştirmeleri biçimindedir.
Öncüllü sorularda epitelin genel özelliklerine dair ifadelerden doğru olanlar seçtirilir; tükürük bezlerinin seröz ve müköz yapıya göre ayrılması da ayrı bir soru kaynağıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Damardan yoksundur
II. Bazal lamina üzerine oturur
III. Hücreler arası madde boldur
Epitel dokunun özellikleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
Kısaca — Epitel avasküler olup bazal laminaya oturduğu, ancak hücreler arası maddesi az olduğu için yalnız I ve II doğrudur.
İfadeler epiteli damarlaşma, dayanak yüzeyi ve hücre dışı matriks miktarı bakımından sınar. Epitelin sık yerleşimli hücreleri, damar içeren bağ dokusundan belirgin bir sınırla ayrılır.
İfadeler
I — Damardan yoksundur — doğru; kapillerler epitele girmez, oksijen ve besinler alttaki bağ dokusundan difüzyonla ulaşır.
II — Bazal lamina üzerine oturur — doğru; bazal lamina epiteli destekler, bağ dokusundan ayırır ve hücre kutuplaşmasına katkı sağlar.
III — Hücreler arası madde boldur — yanlış; epitel hücreden zengin, hücre dışı matriksten fakirdir; bol matriks bağ dokusuna özgüdür.
Aklında kalsın
Damar ve bol matriks bağ dokusuna aittir; epitel bu dokudan bazal laminayla ayrılır. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
2. soruKolay
Hücre bağlantısı ile fonksiyonu aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Zonula occludens – Parasellüler geçişin engellenmesi
Kısaca — Claudin ve occludinlerin oluşturduğu kesintisiz kuşak, hücreler arasındaki aralığı mühürleyerek parasellüler geçişi engeller.
Zonula occludens, komşu hücrelerin apikal yan zarlarını birbirine yaklaştıran transmembran protein şeritlerinden oluşur. Bu mühür, maddelerin epitel hücreleri arasından kontrolsüz geçmesini sınırlar ve apikal-bazolateral zar kutuplaşmasını korur.
Neden diğerleri değil
Zonula adherens – Hücreler arası iyon alışverişi — Kadherinler aracılığıyla aktin kuşaklarını bağlar; iyon alışverişi için hücreler arası kanal oluşturmaz.
Desmozom – Parasellüler geçişin engellenmesi — Ara filamanları noktasal olarak bağlayıp çekme kuvvetine direnç sağlar; hücre aralığını mühürlemez.
Gap junction – Mekanik bağlanma — Konneksonlar üzerinden iyon ve küçük molekül geçişi sağlar; başlıca görevi mekanik tutunma değildir.
Hemidesmozom – Komşu hücrelere bağlanma — İntegrinlerle hücreyi bazal laminaya tutturur; karşısında başka bir hücre bulunmaz.
Aklında kalsın
Kan-beyin bariyerinin düşük parasellüler geçirgenliğini, kapiller endotel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılar sağlar.
3. soruOrta
Üç büyük tükürük bezi, seröz ve müköz asinüs oranına göre birbirinden ayrılır.
Seröz asinüslerin müköz asinüslerden sayıca fazla olduğu karışık bez aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Submandibular bez
Kısaca — Karışık tükürük bezinde seröz bileşen baskınsa submandibular, müköz bileşen baskınsa sublingual bez düşünülür.
Submandibular bez hem protein salgılayan seröz hem müsin salgılayan müköz terminal birimler içerir. Seröz birimlerin sayısal üstünlüğü salgının daha akışkan ve protein içeriğinin daha belirgin olmasını sağlar.
Neden diğerleri değil
Parotis bezi — Terminal salgı birimleri yalnız serözdür; karışık bez değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.