Endokrin Sistem Histolojisi, hormon salgılayan bezlerin mikroskobik düzenini, hücre tiplerini ve yapısal özellikleriyle işlevleri arasındaki ilişkiyi kapsar.
Öğrencinin adrenal bezin bölgelerini ayırt edebilmesi, nörohipofizdeki nörosekretuvar yapıları tanıyabilmesi ve tiroidin parafoliküler hücrelerinin özelliklerini değerlendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, tabaka ve salgı eşleştirmelerini değerlendiren öncüllü sorularla, kesitte tarif edilen yapıyı tanıma ya da bir hücre tipinde beklenmeyen özelliği seçme biçiminde sorulabilir.
Seçeneklerde benzer anatomik bölgeler, hücreler veya işlevler karşılaştırılabilir. Korteks ile medullayı karıştırmak, hormonun üretildiği yer ile depolandığı yapıyı aynı kabul etmek ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Nörohipofiz kesitinde ADH ve oksitosin içeren nörosekretuvar akson genişlemeleri olarak görülen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Herring cisimciği
Kısaca — Hipotalamustan taşınan ADH ve oksitosinin nörohipofiz aksonlarında biriktiği genişlemeler Herring cisimcikleridir.
Bu hormonlar nörofizinlere bağlı olarak hipotalamik nöronların aksonları boyunca pars nervosaya taşınır. Taşıma ürünlerinin akson ve terminal genişlemelerinde yoğunlaşması, kesitte eozinofilik nörosekretuvar birikimler oluşturur.
Weibel-Palade cisimciği — Endotel hücrelerinde von Willebrand faktörü ve P-selektin depolayan granüldür; nörohipofize özgü değildir.
Russell cisimciği — Plazma hücresinde immünoglobulinle genişlemiş granüllü endoplazmik retikulum birikimidir; akson yapısı değildir.
Aklında kalsın
ADH ağırlıkla supraoptik, oksitosin ağırlıkla paraventriküler çekirdekle ilişkilidir; bu eşleşme mutlak değildir.
2. soruKolay
I. Zona glomerulosa aldosteron yapar
II. Zona fasciculata kortizol yapar
III. Zona reticularis katekolamin yapar
Adrenal korteks tabakaları ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve II
Kısaca — Korteksin dıştan içe tuz-şeker-cinsiyet paterninde I ve II doğru, katekolamini medulla yaptığı için III yanlıştır.
İfadeler, adrenal korteks tabakalarının steroid ürünleriyle eşleşmesine ve medullanın katekolamin sentezinden ayrılmasına göre değerlendirilir.
İfadeler
I — Zona glomerulosa aldosteron yapar — doğru, renin-anjiyotensin sistemi ve K+ mineralokortikoid sentezini uyarır.
II — Zona fasciculata kortizol yapar — doğru, ACTH denetimindeki bu tabaka başlıca glukokortikoid üretir.
III — Zona reticularis katekolamin yapar — yanlış, retikülaris DHEA gibi androjenleri; medulla kromaffin hücreleri katekolaminleri üretir.
Aklında kalsın
Zona glomerulosa 17α-hidroksilaz içermediğinden kortizol ve androjen sentezleyemez; I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
3. soruKolay
Tiroid bezinden alınan histolojik bir kesitte parafoliküler (C) hücrelerle ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: D — Tiroglobulin sentezleyip folikül lümenindeki kolloide boşaltmaları
Kısaca — Tiroglobulini kolloide veren folikül hücresidir; lümene ulaşmayan C hücresi kalsitonini bazal yönden kana salgılar.
Tiroglobulin sentezi, iyotlanma ve kolloidde depolama; apikal yüzü folikül lümenine ulaşan polarize folikül hücrelerinin işlevidir. C hücreleri kolloidle temas etmez ve kalsitonin granüllerini komşu kapillerlere verir.
Neden diğerleri doğru
Folikül epitelinin bazal laminası içinde, folikül lümenine ulaşmadan yerleşmiş olmaları — C hücreleri aynı bazal lamina içinde bulunabilir.
Folikül hücrelerine göre daha açık renkli ve daha geniş sitoplazmalı görünmeleri — Rutin boyamada granülleri zayıf seçilir; bu görünüm tipiktir.
Foliküller arasında tek tek ya da küçük kümeler hâlinde bulunmaları — C hücreleri interfoliküler dağılım gösterebilir.
Sitoplazmalarında kalsitonin içeren küçük salgı granülleri taşımaları — Granüller kana salınacak kalsitonini depolar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.