Lenf düğümünde B lenfositleri korteksteki foliküllerde toplanırken T lenfositleri parakortekste yoğunlaşır; bu bölgesel ayrım hangi bağışıklık yanıtının nerede geliştiğini anlatır.
Kardiyovasküler ve Lenfoid Sistem Histolojisi konusu damar duvarı katmanlarını, kapiller tiplerini, kalbin iletim sistemine ait lifleri ve timus, dalak, lenf düğümü gibi lenfoid organların yapısını kapsar. Sorular çoğu kez bir histolojik kesitin tarifiyle başlar ve hangi organ bölgesinin ya da hangi lif tipinin görüldüğünü sorar.
Kapillerlerin sürekli, pencereli veya sinüzoidal olması ile organların bariyer özellikleri arasındaki bağ da sık işlenen bir başlıktır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Normal beyin kapillerini sistemik kapillerlerden ayırarak kan-beyin bariyerini sağlayan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Sürekli endotel ve sıkı bağlantı
Kısaca — Sıkı bağlantılı, fenestrasız sürekli endotel paraselüler geçişi kısıtlayarak kan-beyin bariyerinin temelini oluşturur.
Beyin kapiller endotel hücreleri zonula okludenslerle birleşir; düşük transsitoz ve sürekli bazal lamina da kandaki maddelerin sinir dokusuna kontrolsüz geçmesini önler. Astrosit ayakları ve perisitler bariyer fenotipini destekler, ancak fiziksel mührü endotel oluşturur.
Neden diğerleri değil
Geniş fenestralar — Endokrin organ ve bağırsak kapillerinde hızlı alışveriş sağlar; normal beyin kapilleri fenestrasızdır.
Sinüzoidal lümen — Karaciğer, dalak ve kemik iliğinde hücre ve makromolekül geçişine elverişlidir; seçici bariyer kurmaz.
Bol pinositotik vezikül — Kas ve bağ dokusu kapillerlerinde transsitozu artırır; beyin kapillerlerinde veziküler taşınım sınırlıdır.
Aklında kalsın
Sirkumventriküler organlarda kan-beyin bariyeri zayıftır; dolaşımdaki sinyallerin algılanabilmesi için kapillerler fenestralı olabilir.
2. soruKolay
Bir ventrikül kesitinin lümene yakın bölgesinde, komşu çalışan miyositlerden daha geniş, glikojenden zengin soluk sitoplazmalı ve miyofibrilleri hücrenin kenarına itilmiş lifler izleniyor.
Bu lifler aşağıdakilerden hangisine aittir?
Cevabı göster
Cevap: C — Purkinje lifleri
Kısaca — Geniş, soluk ve glikojenden zengin subendokardiyal hücreler, uyarıyı hızla dağıtan Purkinje lifleridir.
İletim hücreleri kasılma aparatını azaltıp hızlı uyarı yayılımına özelleştiğinden sitoplazmada glikojen birikir, az sayıdaki miyofibril periferde kalır. Subendokardiyal yerleşim, uyarının ventrikül duvarına hızla dağıtılmasını sağlar.
Tanıya götüren bulgular
Lümene yakın yerleşim → ventrikülün subendokardiyal ileti ağını destekler.
Çalışan miyositlerden daha geniş ve soluk hücreler → kasılmadan çok iletiye özelleşmiş kardiyomiyositleri düşündürür.
Glikojen zenginliği ve periferik miyofibriller → Purkinje hücresinin ayırt edici sitoplazmik düzenini gösterir.
Neden diğerleri değil
Tipik ventrikül kardiyomiyositleri — Miyofibrilleri sitoplazmayı büyük ölçüde dolduran kasılma hücreleridir; belirgin solukluk ve genişleme göstermez.
Epikard mezotel hücreleri — Kalbin dış yüzündeki tek katlı yassı hücrelerdir; subendokardiyal kalın lifler oluşturmaz.
Endokard endotel hücreleri — Lümeni tek katlı yassı epitel olarak döşer; glikojenli, geniş kardiyomiyosit görünümü taşımaz.
Koroner arter düz kas hücreleri — Damar mediasında bulunan iğsi hücrelerdir; periferik miyofibrilli subendokardiyal lifler değildir.
Aklında kalsın
Purkinje lifleri sarkomer ve interkale disk taşıdığı için sinir lifi değil, modifiye kardiyomiyosittir.
3. soruKolay
Timusa ait bir histolojik kesitte, keratinize epitelyal hücrelerin konsantrik dizilim gösterdiği eozinofilik cisimcikler dikkati çekiyor.
Aşağıdaki timus bölgelerinden hangisinde bu cisimcikler izleniyor?
Cevabı göster
Cevap: E — Medulla
Kısaca — Hassall cisimciklerini oluşturan keratinize tip VI epitelyal retiküler hücreler timus medullasına özgüdür.
Medullada timosit yoğunluğu azalırken tip VI epitelyal retiküler hücreler kümelenip dejenerasyon ve keratinizasyonla katmanlı Hassall cisimciklerini oluşturur. Bu hücresel köken, yapıyı lenfositten zengin korteksten ayırır.
Neden diğerleri değil
Korteks — Yoğun immatür T lenfositleri ve kan-timus bariyeriyle koyu boyanır; Hassall cisimciği içermez.
Kapsül — Timusu çevreleyip septalar gönderen sıkı bağ dokusudur; epitelyal retiküler hücre kümesi değildir.
Subkapsüler sinüs — Lenf noduna ait lenf toplama boşluğudur; timusta bu sinüs sistemi bulunmaz.
Kortikomedüller bileşke — Damarların ve olgunlaşan timosit geçişinin belirgin olduğu sınırdır; Hassall cisimciğinin yerleşim bölgesi değildir.
Aklında kalsın
Timusta afferent lenfatik damar ve lenfoid follikül bulunmaz; antijen filtrasyonu değil, T lenfosit olgunlaşması gerçekleşir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.