Sekretin, duodenuma gelen asit karşısında pankreastan bikarbonattan zengin bir sıvı salgılatır; kolesistokinin ise yağ ve proteine yanıt olarak enzim salgısını ve safra kesesinin kasılmasını uyarır.
Gastrointestinal Sistem Fizyolojisi konusu bu hormonların yanında sindirim kanalının motilitesini, düz kastaki yavaş dalgaları, mide asidi salgısının düzenlenmesini, karbonhidrat, protein ve yağların sindirimi ile emilimini kapsar. Bazı sorular bir bağırsak preparatında yapılan deneyin bulgularını verir ve hangi taşıyıcının işlev görmediğini çıkarsatır.
Olumsuz kalıpta belli bir salgıda bulunmayan bileşen aratılır; seçenekler enzim, hormon ve taşıyıcı adlarından oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
Kısaca — Pepsinojen pankreasa değil, midenin esas hücrelerine ait asitle aktive olan bir zimojendir.
Pepsinojen esas hücrelerden mide lümenine salgılanır; düşük pH ile pepsine dönüşerek protein sindirimini başlatır. Kökeni ve aktivasyon ortamı nedeniyle ekzokrin pankreas enzimleri grubuna girmez.
Neden diğerleri doğru
Tripsinojen — Pankreas asiner hücrelerinin salgıladığı zimojendir ve duodenumda tripsine aktive edilir.
Kimotripsinojen — Asiner hücrelerden inaktif öncül olarak salgılanır ve tripsin tarafından kimotripsine dönüştürülür.
Pankreatik amilaz — Ekzokrin pankreastan etkin biçimde salgılanır ve nişastanın alfa-1,4 bağlarını hidroliz eder.
Pankreatik lipaz — Ekzokrin salgının aktif enzimidir ve trigliseritleri yağ asidi ile monogliseritlere parçalar.
Aklında kalsın
Enteropeptidaz pankreastan değil duodenal fırçamsı kenardan kaynaklanır; tripsinojeni aktive ederek pankreatik proteaz kaskadını başlatır.
2. soruKolay
Gastrointestinal düz kasta ritmik depolarizasyon-repolarizasyon dalgaları kaydediliyor. Bu yavaş dalgaların pacemaker kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — İnterstisyel Cajal hücreleri
Kısaca — İnterstisyel Cajal hücreleri, kendiliğinden gelişen elektriksel salınımlarla gastrointestinal yavaş dalgaların ritmini belirler.
Bu hücreler ağ biçiminde birbirine, aralık bağlantılarıyla da düz kasa bağlanır; ürettikleri ritmik akım komşu kas hücrelerine yayılır. Eşik aşılırsa kas hücresinde diken potansiyelleri ve kasılma gelişir.
Neden diğerleri değil
Vagal preganglionik sinir lifleri — Enterik nöronlar üzerinden motiliteyi düzenleyen parasempatik liflerdir; temel elektriksel ritmi üretmez.
Miyenterik (Auerbach) pleksus nöronları — Kas tabakalarının motor kontrolünü ve refleksleri örgütler; yavaş dalgaların hücresel kaynağı değildir.
Submukozal (Meissner) pleksus nöronları — Başlıca sekresyonu, emilimi ve mukozal kan akımını düzenler; kas pacemakerı değildir.
Düz kas hücrelerinin sarkoplazmik retikulumu — Kasılma için hücre içi kalsiyum sağlar; dokular arası ritim oluşturan bağımsız bir ağ değildir.
Aklında kalsın
Yavaş dalga frekansı gastrointestinal segmente özgüdür; kasılma sıklığının üst sınırını belirler, kasılma kuvvetini ise diken potansiyelleri belirler.
3. soruOrta
Bir ince bağırsak preparatında sükroz ve laktozun lümende tamamen hidroliz edildiği doğrulanıyor. Sükroz verildiğinde serozal tarafta fruktoz belirirken glukoz saptanmıyor; laktoz verildiğinde ise serozal tarafta monosakkarit saptanmıyor. Enterositin Na⁺ gradyanı ve bazolateral monosakkarit taşıma fonksiyonu normal bulunuyor.
Bu bulgular apikal membranda aşağıdaki taşıyıcılardan hangisinin fonksiyon kaybıyla açıklanır?
Cevabı göster
Cevap: B — SGLT1
Kısaca — SGLT1 fonksiyon kaybı, glukoz ve galaktozun apikal girişini bozarken fruktoz emilimini korur; doğru cevap B’dir.
Sükroz glukoz ve fruktoza, laktoz ise glukoz ve galaktoza hidroliz edilir. Glukoz ve galaktoz enterosite SGLT1 ile Na+ eşliğinde girer; fruktoz GLUT5 ile alınır. Bu nedenle sükrozdan yalnız fruktoz geçerken laktozun iki ürünü de serozal tarafta saptanmaz. Hidrolizin tamamlanması, Na+ gradyanının ve bazolateral taşımanın normal olması, defekti apikal SGLT1'e yerleştirir.
Neden diğerleri değil
PEPT1 peptit taşır; SGLT2 böbrekte glukoz geri emiliminde görev yapar. GLUT5 kaybında fruktoz emilimi bozulurdu. GLUT2 temel bazolateral çıkış yoludur ve bu fonksiyonun normal olduğu belirtilmiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.