Endokrin Sistem Fizyolojisi — TUS

Kortizol hem hipotalamustan CRH hem de hipofizden ACTH salgısını baskılar; bu olumsuz geri bildirim, dışarıdan uzun süre glukokortikoid alan bir hastada böbreküstü bezinin neden körelebileceğini açıklar.

Endokrin Sistem Fizyolojisi konusu hipotalamus-hipofiz eksenlerini, tiroid hormonlarının sentezi ve etkilerini, kalsiyum dengesini düzenleyen hormonları, böbreküstü bezi ve pankreas hormonlarını kapsar. Sorular çoğunlukla bir hormonun başlıca etkisini, salgısını düzenleyen aracıyı ya da birbirine benzeyen hormonların hangi özellikte ayrıldığını sorar.

Seçenekler kısa hormon ve etki adlarından oluştuğu için geri bildirim döngülerini bütün olarak bilmek doğru seçeneği hızla ayırmaya yardım eder.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Plazma kalsiyumu yükseldiğinde tiroid bezinin parafoliküler C hücrelerinden salınan hormonun başlıca etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrekte 1α-hidroksilaz enzimini uyarır✗ Bu değilDistal tübülde kalsiyum geri emilimini artırır✗ Bu değilOsteoklastları uyararak kemik yıkımını artırır✗ Bu değilİnce bağırsakta kalsiyum emilimini artırır✗ Bu değilOsteoklastları baskılayarak plazma kalsiyumunu düşürür✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Osteoklastları baskılayarak plazma kalsiyumunu düşürür

Kısaca — Kalsitonin, osteoklast kaynaklı kemik rezorpsiyonunu baskılayarak dolaşıma kalsiyum geçişini azaltır.

Kalsitonin, olgun osteoklastlardaki reseptörlerine bağlanarak hücre hareketini ve kıvrımlı kenar fonksiyonunu baskılar. Kemik matriksinin çözünmesi yavaşladığı için kalsiyum ve fosfatın kemikten kana geçişi azalır.

Neden diğerleri değil

Böbrekte 1α-hidroksilaz enzimini uyarır — Bu enzim parathormonla uyarılır ve aktif D vitamini üretimini artırır.
Distal tübülde kalsiyum geri emilimini artırır — Bu, parathormonun kalsiyumu koruyan belirgin renal etkisidir.
Osteoklastları uyararak kemik yıkımını artırır — Osteoklast uyarılması kalsitoninin etkisine zıttır; parathormon bunu RANKL üzerinden yapar.
İnce bağırsakta kalsiyum emilimini artırır — Bağırsak kalsiyum emiliminin başlıca hormonal artırıcısı kalsitrioldür.

Aklında kalsın

Erişkinde kalsitonin eksikliği genellikle kalıcı hiperkalsemi oluşturmaz; uzun dönem kalsiyum dengesi esas olarak parathormon ve D vitaminiyle yürütülür.

2. soruKolay

Aşağıdakilerden hangisi prolaktin salgısını fizyolojik olarak baskılayan başlıca hipotalamik aracıdır?

Kortikotropin salgılatıcı hormon✗ Bu değilTirotropin salgılatıcı hormon✗ Bu değilOksitosin✗ Bu değilVazopressin✗ Bu değilDopamin✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Dopamin

Kısaca — Dopamin, laktotroplardaki $D_{2}$ reseptörlerini uyararak prolaktin salgısını sürekli baskı altında tutar.

Tüberoinfundibuler nöronlardan salınan dopamin, hipofiz portal dolaşımıyla ön loba ulaşır. Laktotroplarda $G_{i}$ ile eşleşmiş reseptörler üzerinden adenilat siklaz aktivitesini ve kalsiyuma bağımlı ekzositozu azaltır; böylece prolaktin salınımına sürekli bir fren uygular.

Neden diğerleri değil

Kortikotropin salgılatıcı hormon — Kortikotroplardan ACTH salgısını uyarır; laktotropların temel baskılayıcısı değildir.
Tirotropin salgılatıcı hormon — TSH yanında prolaktin salgısını da uyarır; etkisi baskılama yönünde değildir.
Oksitosin — Meme miyoepitelyal hücrelerini kasar ve süt boşaltımını sağlar.
Vazopressin — Böbrekte su geri emilimini artırır; prolaktinin sürekli hipotalamik frenini oluşturmaz.

Aklında kalsın

Hipofiz sapı kesildiğinde çoğu ön hipofiz hormonu azalırken prolaktin artar; portal dopaminin kesilmesi baskıyı kaldırır.

3. soruKolay

Tiroksinde ( $T_{4}$ ), triiyodotironine ( $T_{3}$ ) göre aşağıdakilerden hangisi daha fazladır?

Metabolik klirens hızı✗ Bu değilSerbest hormon fraksiyonu✗ Bu değilNükleer reseptör afinitesi✗ Bu değilBiyolojik etki gücü✗ Bu değilDolaşımdaki hormon miktarı✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Dolaşımdaki hormon miktarı

Kısaca — Tiroidden daha fazla salgılanması ve kandan daha yavaş uzaklaştırılması, dolaşımdaki toplam $T_{4}$ miktarını $T_{3}$ ’ten yüksek tutar.

Tiroid hormon salgısının büyük bölümünü $T_{4}$ oluştururken $T_{3}$ ’ün çoğu periferik dönüşümle oluşur. $T_{4}$ taşıyıcı proteinlere daha sıkı bağlandığından dolaşımda daha uzun kalır; yüksek üretim ve yavaş uzaklaştırılma, büyük bir bağlı hormon havuzu oluşturur.

Neden diğerleri değil

Metabolik klirens hızı — Hormonun plazmadan temizlenmesini gösterir; proteinlere daha gevşek bağlanan $T_{3}$ için daha yüksektir.
Serbest hormon fraksiyonu — Proteine bağlanmamış paydır; taşıyıcıya afinitesi daha düşük olan $T_{3}$ ’te daha büyüktür.
Nükleer reseptör afinitesi — Reseptöre bağlanma eğilimidir; tiroid hormon reseptörü $T_{3}$ ’ü daha güçlü bağlar.
Biyolojik etki gücü — Birim hormon miktarının oluşturduğu etkidir; reseptör aktivitesi daha yüksek olan $T_{3}$ daha güçlüdür.

Aklında kalsın

Taşıyıcı protein artışı toplam tiroid hormonunu yükseltebilir; serbest hormon normal kaldığında bu artış tek başına hipertiroidiyi göstermez.

Endokrin Sistem Fizyolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Fizyoloji