Solunum Sistemi Fizyolojisi — TUS

Ayakta duran bir kişide akciğer tepesi tabana göre daha az kan alır; bu yüzden ventilasyon-perfüzyon oranı tepede yüksek, tabanda düşüktür.

Solunum Sistemi Fizyolojisi konusu solunum mekaniğini, akciğer hacimlerini ve kompliyansı, gaz değişimini, oksijen ile karbondioksitin kanda taşınmasını, ventilasyon-perfüzyon ilişkisini ve solunumun kimyasal ile sinirsel kontrolünü kapsar. Sorular sıklıkla bir hastalık veya zehirlenme tablosunda hangi parametrenin değişip hangisinin korunduğunu sorar.

Kemoreseptörlerin hangi uyaranlara duyarlı olduğu ve oksijen-hemoglobin ayrışma eğrisini kaydıran etkenler, seçeneklerde değişkenlerin adlarıyla karşılaştırılır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Aynı transpulmoner basınç değişikliğine karşı oluşan akciğer hacim değişikliğinin, dolayısıyla akciğer kompliyansının arttığı durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: C — Amfizem

Kısaca — Amfizemde elastik doku kaybı geri çekilme kuvvetini azalttığından aynı basınç değişikliği daha büyük hacim artışı oluşturur.

Kompliyans $Δ V / Δ P$ ile tanımlanır. Alveol duvarlarının ve elastik liflerin yıkılması akciğer elastansını azaltır; böylece akciğer kolay genişler, ancak ekspirasyonda yeterli rekoil oluşturamaz.

Neden diğerleri değil

Pulmoner fibrozis — İnterstisyel kollajen birikimi akciğeri sertleştirir; aynı basınç değişikliğinde hacim artışı küçülür.
Sürfaktan eksikliği — Yüzey gerilimini yükselterek alveollerin açılması için gereken basıncı artırır ve kompliyansı düşürür.
Akut akciğer ödemi — İnterstisyel ve alveoler sıvı akciğeri ağırlaştırıp sertleştirir; genişleyebilirlik azalır.
Atelektazi — Kapalı alveollerin yeniden açılması ek basınç gerektirdiğinden havalanabilir hacim ve kompliyans azalır.

Aklında kalsın

Akciğer ile göğüs duvarının elastansları toplanır; bu nedenle toplam solunum sistemi kompliyansı her bir bileşenin kompliyansından daha düşüktür.

2. soruKolay

Santral kemoreseptörleri en güçlü şekilde uyaran değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Arteriyel O2'nin hafif azalması✗ Bu değilHemoglobin azalması✗ Bu değilArteriyel Na artışı✗ Bu değilBOS’ta hidrojen iyonu (H+) artışı✓ DoğruPulmoner gerilme✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — BOS’ta hidrojen iyonu (H+) artışı

Kısaca — Santral kemoreseptörleri doğrudan ve en güçlü şekilde uyaran kimyasal faktör, BOS ve beyin interstisyel sıvısındaki hidrojen iyonu ( $H^{+}$ ) artışıdır.

Dolaşımdaki $H^{+}$ ve bikarbonat iyonları kan-beyin bariyerini kolayca geçemezken lipidde çözünen $C O_{2}$ hızla BOS’a geçer. Burada karbonik anhidraz ile hidrate olup karbonik asit üzerinden $H^{+}$ ve $H C O_{3}^{-}$ ’a ayrışır. Medulla oblongata’nın ventrolateral yüzeyindeki santral kemoreseptörler, oluşan bu lokal $H^{+}$ iyonu konsantrasyonu artışını ( $p H$ düşüşünü) algılayarak solunum merkezini güçlü şekilde uyarır.

Neden diğerleri değil

Arteriyel O2'nin hafif azalması — Hipoksemi santral kemoreseptörleri doğrudan uyarmaz; solunumu glomus caroticum’daki periferik kemoreseptörler üzerinden uyarır.
Hemoglobin azalması — Anemi oksijen içeriğini düşürür ancak arteriyel $P O_{2}$ ve $p H$ ’ı değiştirmediğinden kemoreseptörler üzerinde uyarıcı etki yapmaz.
Arteriyel Na artışı — Sodyum konsantrasyonu plazma osmolalitesi ile ilişkilidir; solunum kemoreseptörlerinin uyarılmasıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
Pulmoner gerilme — Akciğer gerimi, Hering-Breuer refleksi aracılığıyla vagal mekanoreseptörler tarafından algılanır; kemoreseptör uyarısı değildir.

Aklında kalsın

BOS’un protein ve tamponlama kapasitesi kana göre çok düşüktür; bu nedenle $C O_{2}$ difüzyonu sonucu oluşan $H^{+}$ artışı BOS’ta kandan çok daha belirgin bir $p H$ düşüşü yaratarak güçlü bir ventilasyon artışı doğurur.

3. soruKolay

Karbonmonoksit zehirlenmesinde PaO2 normal kalabilirken belirgin azalan değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Alveoler PO2✗ Bu değilArteriyel oksijen içeriği✓ DoğruHemoglobin konsantrasyonu✗ Bu değilÇözünmüş O2✗ Bu değilSolunum frekansı✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Arteriyel oksijen içeriği

Kısaca — CO, hemoglobinin $O_{2}$ taşıma kapasitesini azaltırken çözünmüş $O_{2}$ basıncını koruduğu için $P_{a} O_{2}$ normal olsa da arteriyel $O_{2}$ içeriği düşer.

Arteriyel oksijen içeriğinin büyük bölümünü hemoglobine bağlı oksijen oluşturur: $C_{a} O_{2} = 1, 34 \times H b \times S_{a} O_{2} + 0, 003 \times P_{a} O_{2}$ . CO, yüksek afiniteyle hemoglobinin bağlanma yerlerini işgal ederek fonksiyonel taşıma kapasitesini azaltır; $P_{a} O_{2}$ ise hemoglobine bağlı kısmı değil, plazmada çözünmüş oksijeni yansıtır.

Neden diğerleri değil

Alveoler PO2 — Alveoler oksijen basıncı solunan gaz ve alveoler ventilasyonla belirlenir; CO maruziyeti bunun düşmesini gerektirmez.
Hemoglobin konsantrasyonu — Toplam hemoglobin konsantrasyonu CO zehirlenmesinde düşmek zorunda değildir; arteriyel oksijen içeriği fonksiyonel bağlanma yerlerinin işgaliyle azalır.
Çözünmüş O2 — Miktarı $P_{a} O_{2}$ ile orantılıdır ve CO zehirlenmesinde genellikle korunur.
Solunum frekansı — Solunum sayısı klinik şiddete göre değişebilir; zehirlenmenin zorunlu ve ayırt edici değişkeni değildir.

Aklında kalsın

Standart nabız oksimetresi karboksihemoglobini oksihemoglobinden ayıramayarak satürasyonu yüksek gösterebilir; tanıda ko-oksimetri gerekir.

Solunum Sistemi Fizyolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Fizyoloji