Böbrek ve Sıvı-Elektrolit Fizyolojisi, böbreğin süzme, geri emilim ve salgılama işlevleriyle vücudun su ve elektrolit dengesini nasıl koruduğunu kapsar.
Öğrencinin nefron bölümlerinin görevlerini, özellikle proksimal tübüldeki taşınma süreçlerini ve renin salgısının hangi koşullarda değiştiğini ilişkilendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, fizyolojik mekanizmaları karşılaştıran ve yanlış ifadeyi ya da belirli bir yanıtı oluşturmayan etkeni seçtiren çoktan seçmeli sorularla değerlendirilebilir.
Seçeneklerde tübül özellikleri veya salgıyı etkileyen koşullar yer alabilir. Olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak, nefron bölümlerinin işlevlerini karıştırmak ve renin salgısını artıran etkilerle azaltan etkileri ayıramamak hata kaynağıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Böbrekte proksimal tübül ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Tübül sıvısı proksimal tübülün sonunda plazmaya göre belirgin şekilde hipoozmotiktir.
Kısaca — Proksimal tübülde su solütleri izlediğinden tübül sıvısı belirgin seyrelmez; segment sonunda plazmayla yaklaşık izoozmotiktir.
Apikal solüt taşınması interstisyuma doğru ozmotik gradyan oluşturur; proksimal tübülün yüksek su geçirgenliği nedeniyle su geri emilimi solüt geri emilimine yakın oranda eşlik eder. Belirgin seyreltme, suya geçirimsizken NaCl geri emen çıkan kalın kolda başlar.
Neden diğerleri doğru
Filtre olan glukozun normal koşullarda tamamına yakını burada geri emilir. — SGLT2 ve SGLT1, taşıma kapasitesi aşılmadıkça filtre edilen glukozu geri alır.
Filtre olan sodyumun yaklaşık üçte ikisi burada geri emilir. — Na+ kotransportu ve Na+/H+ değişimi, suyun da izlediği yoğun geri emilimi sağlar.
Para-aminohippürik asit burada tübül lümenine sekrete edilir. — Organik anyon taşıyıcıları para-aminohippürik asidi peritübüler kandan lümene aktarır.
Bikarbonatın geri emiliminde fırça kenarındaki karbonik anhidraz rol oynar. — Enzim, lümendeki karbonik asidi CO2 ve suya çevirerek HCO3− geri kazanımını kolaylaştırır.
Aklında kalsın
Nefronun seyreltici segmenti, NaCl geri emdiği hâlde suya geçirimsiz olan Henle kulbunun çıkan kalın koludur.
Cevap: A — Plazma anjiyotensin II düzeyinin yükselmesi
Kısaca — Yükselen anjiyotensin II, jukstaglomerüler hücreleri negatif geri bildirimle baskıladığı için renin salgısını artırmaz.
Anjiyotensin II, jukstaglomerüler hücrelerdeki AT1 reseptörlerini uyararak hücre içi Ca2+ düzeyini yükseltir; renin hücresinde bu sinyal salgı granüllerinin salınmasını baskılar. Böylece renin-anjiyotensin sistemi kısa döngülü geri bildirimle sınırlandırılır.
Jukstaglomerüler hücrelerde beta-1 adrenerjik reseptörlerin uyarılması — Beta-1 reseptörleri hücre içi cAMP’yi artırarak renin granüllerinin salınmasını hızlandırır.
Aklında kalsın
Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri ve anjiyotensin reseptör blokerleri geri bildirimi kaldırdığından plazma reninini artırır.
3. soruOrta
Ön kolunu sert bir yüzeye çarpan bir hasta, ağrıyan bölgenin çevresini hafifçe ovuşturduğunda ağrısının azaldığını belirtiyor.
Bu hastada ağrının azalmasını açıklayan omurilik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — A-beta liflerinin etkinleşmesiyle inhibitör ara nöronlar üzerinden nosiseptif iletimin azalması
Kısaca — Dokunma duyusunu taşıyan A-beta lifleri omurilikte inhibitör devreleri etkinleştirerek ağrı iletimini azaltır.
Arka boynuzdaki inhibitör ara nöronlar, nosiseptif uçlardan verici salınmasını ve projeksiyon nöronlarının uyarılmasını baskılar. Böylece üst merkezlere ulaşan ağrı sinyali zayıflar; bu olay kapı kontrol mekanizmasıdır.
Tanıya götüren bulgular
Sert yüzeye çarpma sonrası ağrı → nosiseptif girdinin oluştuğunu gösterir.
Hafif ovuşturmayla ağrının azalması → mekanik duyusal girdinin ağrı iletimini baskılamasını destekler.
Neden diğerleri değil
Ib liflerinin etkinleşmesiyle aynı kasın alfa motor nöronlarının baskılanması — Golgi tendon organının kas gerilimini düzenleyen refleksidir.
Ia liflerinin etkinleşmesiyle ön boynuzdaki alfa motor nöronların uyarılması — Kas iğciği kaynaklı gerilme refleksidir; motor yanıt oluşturur.
C liflerinin etkinleşmesiyle arka boynuzdaki inhibitör ara nöronların baskılanması — İnhibisyonu kaldırarak ağrı iletimini kolaylaştırır.
A-delta liflerinin etkinleşmesiyle projeksiyon nöronlarına glutamat salınımının artması — Hızlı ağrı iletimini güçlendirir.
Aklında kalsın
Periakuaduktal gri cevherden başlayan inen yollar da arka boynuzdaki ağrı iletimini baskılayabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.