Böbrek ve Sıvı-Elektrolit Fizyolojisi

İnülin glomerülde serbestçe süzülür, tübüllerde ne geri emilir ne de salgılanır; bu nedenle klirensi glomerüler filtrasyon hızına eşittir ve böbrek fizyolojisinde ölçüm kavramının temelini oluşturur.

Böbrek ve Sıvı-Elektrolit Fizyolojisi konusu filtrasyonun belirleyicilerini, tübül bölümlerinin taşıma işlevlerini, idrarın yoğunlaştırılmasını, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini ve sodyum, potasyum, asit-baz dengesinin düzenlenmesini kapsar.

Deney kurgusuyla gelen sorular, arteriyol direncindeki bir değişikliğin filtrasyon hızına, kan akımına ve filtrasyon fraksiyonuna etkisini birlikte sorar. Olumsuz kalıplı köklerde ise yanlış ifade ya da renin salgısını artırmayan durum aranır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruOrta

Böbrekte proksimal tübül ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Filtre olan glukozun normal koşullarda tamamına yakını burada geri emilir.✗ Bu değilFiltre olan sodyumun yaklaşık üçte ikisi burada geri emilir.✗ Bu değilPara-aminohippürik asit burada tübül lümenine sekrete edilir.✗ Bu değilBikarbonatın geri emiliminde fırça kenarındaki karbonik anhidraz rol oynar.✗ Bu değilTübül sıvısı proksimal tübülün sonunda plazmaya göre belirgin şekilde hipoozmotiktir.✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Tübül sıvısı proksimal tübülün sonunda plazmaya göre belirgin şekilde hipoozmotiktir.

Kısaca — Proksimal tübülde su solütleri izlediğinden tübül sıvısı belirgin seyrelmez; segment sonunda plazmayla yaklaşık izoozmotiktir.

Apikal solüt taşınması interstisyuma doğru ozmotik gradyan oluşturur; proksimal tübülün yüksek su geçirgenliği nedeniyle su geri emilimi solüt geri emilimine yakın oranda eşlik eder. Belirgin seyreltme, suya geçirimsizken $N a C l$ geri emen çıkan kalın kolda başlar.

Neden diğerleri doğru

Filtre olan glukozun normal koşullarda tamamına yakını burada geri emilir. — SGLT2 ve SGLT1, taşıma kapasitesi aşılmadıkça filtre edilen glukozu geri alır.
Filtre olan sodyumun yaklaşık üçte ikisi burada geri emilir. — $N a^{+}$ kotransportu ve $N a^{+} / H^{+}$ değişimi, suyun da izlediği yoğun geri emilimi sağlar.
Para-aminohippürik asit burada tübül lümenine sekrete edilir. — Organik anyon taşıyıcıları para-aminohippürik asidi peritübüler kandan lümene aktarır.
Bikarbonatın geri emiliminde fırça kenarındaki karbonik anhidraz rol oynar. — Enzim, lümendeki karbonik asidi $C O_{2}$ ve suya çevirerek $H C O_{3}^{-}$ geri kazanımını kolaylaştırır.

Aklında kalsın

Nefronun seyreltici segmenti, $N a C l$ geri emdiği hâlde suya geçirimsiz olan Henle kulbunun çıkan kalın koludur.

2. soruOrta

Aşağıdakilerden hangisi böbrekten renin salgılanmasını artırmaz?

Plazma anjiyotensin II düzeyinin yükselmesi✓ DoğruRenal perfüzyon basıncının düşmesi✗ Bu değilMakula densaya ulaşan sodyum klorür miktarının azalması✗ Bu değilRenal sempatik sinir aktivitesinin artması✗ Bu değilJukstaglomerüler hücrelerde beta-1 adrenerjik reseptörlerin uyarılması✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — Plazma anjiyotensin II düzeyinin yükselmesi

Kısaca — Yükselen anjiyotensin II, jukstaglomerüler hücreleri negatif geri bildirimle baskıladığı için renin salgısını artırmaz.

Anjiyotensin II, jukstaglomerüler hücrelerdeki AT1 reseptörlerini uyararak hücre içi $C a^{2 +}$ düzeyini yükseltir; renin hücresinde bu sinyal salgı granüllerinin salınmasını baskılar. Böylece renin-anjiyotensin sistemi kısa döngülü geri bildirimle sınırlandırılır.

Neden diğerleri doğru

Renal perfüzyon basıncının düşmesi — Afferent arteriyol duvarındaki gerilimin azalması jukstaglomerüler hücrelerden renin salınmasını uyarır.
Makula densaya ulaşan sodyum klorür miktarının azalması — Azalan $N a C l$ alımı makula densadan prostaglandin salınmasına, ardından renin artışına yol açar.
Renal sempatik sinir aktivitesinin artması — Sempatik uçlardan salınan noradrenalin jukstaglomerüler hücreleri uyarır.
Jukstaglomerüler hücrelerde beta-1 adrenerjik reseptörlerin uyarılması — Beta-1 reseptörleri hücre içi cAMP’yi artırarak renin granüllerinin salınmasını hızlandırır.

Aklında kalsın

Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri ve anjiyotensin reseptör blokerleri geri bildirimi kaldırdığından plazma reninini artırır.

3. soruOrta

Deney hayvanında afferent arteriyol ve venöz direnç değiştirilmeden yalnızca efferent arteriyoller orta derecede daraltılıyor. Glomerüler filtrasyon hızı, renal kan akımı ve filtrasyon fraksiyonu nasıl değişir?

GFR artar; RBF artar; FF azalır✗ Bu değilGFR artar; RBF azalır; FF artar✓ DoğruGFR azalır; RBF azalır; FF artar✗ Bu değilGFR azalır; RBF azalır; FF azalır✗ Bu değilGFR azalır; RBF artar; FF artar✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — GFR artar; RBF azalır; FF artar

Kısaca — Efferent arteriyolde orta dereceli daralma glomerüler basıncı yükseltirken renal akımı düşürür; böylece GFR ve filtrasyon fraksiyonu artar.

Efferent direnç artınca glomerüler kapillerden kanın çıkışı zorlaşır ve kapiller hidrostatik basınç yükselerek filtrasyonu artırır. Aynı direnç toplam renal damar direncini artırdığı için RBF azalır; $F F = G F R / R P F$ olduğundan pay artıp payda azalırken FF yükselir.

Neden diğerleri değil

GFR artar; RBF artar; FF azalır — Efferent direnç artışı RBF’yi artırmaz; ayrıca GFR yükselip RPF azalırken FF düşemez.
GFR azalır; RBF azalır; FF artar — GFR azalması ancak ağır daralmada artan onkotik basınç baskınlaşırsa beklenir; orta daralmada GFR yükselir.
GFR azalır; RBF azalır; FF azalır — Orta daralmada glomerüler hidrostatik basınç GFR’yi artırır ve azalan RPF, FF’yi yükseltir.
GFR azalır; RBF artar; FF artar — Damar direncindeki artış renal kan akımını artırmak yerine azaltır.

Aklında kalsın

Efferent arteriyoldeki ağır daralmada filtrasyonla yoğunlaşan kapiller proteinler onkotik basıncı belirgin yükseltir; bu aşamada GFR de azalabilir.

Böbrek ve Sıvı-Elektrolit Fizyolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Fizyoloji