Henoch-Schönlein purpurası çocukluğun en sık vaskülitidir; trombosit sayısı normalken alt ekstremitelerde palpabl purpura, karın ağrısı, artrit ve böbrek tutulumu görülür.
Pediatri bölümündeki Romatoloji sorularında jüvenil idiyopatik artrit, sistemik lupus eritematozus, vaskülitler, akut romatizmal ateş ve ailevi Akdeniz ateşi öne çıkar. Vaka köklerinde döküntü, eklem tutulumu, nabız ve kan basıncı farkları ya da serolojik bulgular verilir; en olası tanı veya organ tutulumunu destekleyen bulgu sorulur.
Kısa kökler, iyi huylu bir tabloyu ciddi bir hastalıktan ayıran kırmızı bayrak bulgularını sınar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Ergen kız fotosensitif döküntü, oral ülser, artrit ve proteinüri nedeniyle değerlendiriliyor. Laboratuvar tetkiklerinde anti-dsDNA titresinin yükseldiği öğreniliyor.
Aktif nefriti destekleyen bulgu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — C3 ve C4 düşüklüğü
Kısaca — Anti-dsDNA artışı ve proteinüriye eşlik eden C3 ve C4 düşüklüğü, aktif lupus nefritini destekler. Doğru cevap E’dir.
Glomerüllerde biriken immün kompleksler klasik kompleman yolunu aktive eder. C3 ve C4 tüketiminin artması serum düzeylerini düşürür; bu nedenle düşük kompleman düzeyleri renal aktiviteyi destekleyen bulgulardır.
Neden diğerleri değil
C3 ve C4 yüksekliği — Aktif lupus nefritinde beklenen kompleman tüketimini yansıtmaz.
Anti-histon antikor pozitifliği — Özellikle ilaca bağlı lupusla ilişkilidir; aktif nefritin özgül bir göstergesi değildir.
Romatoid faktör yüksekliği — Çeşitli romatolojik hastalıklarda görülebilir; aktif lupus nefritini gösteren bir belirteç değildir.
Aklında kalsın
Lupusta anti-dsDNA artışı ve kompleman düşüşünü proteinüri ve aktif idrar sedimentiyle birlikte değerlendir.
2. soruKolay
On beş yaşındaki kız çocuk kol kullanımıyla çabuk yorulma nedeniyle getiriliyor. Fizik muayenesinde iki kol arasında belirgin tansiyon farkı ve zayıf brakiyal nabızlar saptanıyor.
Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Takayasu arteriti
Kısaca — Aort dallarındaki granülomatöz inflamasyon darlık oluşturarak genç kızda kol kladikasyonu, nabız kaybı ve tansiyon farkına yol açar.
Takayasu arteritinde aorta ve ana dallarının duvarında gelişen granülomatöz inflamasyon intimal kalınlaşma, fibrozis ve segmental darlık oluşturur. Subklavyen arter akımının azalması üst ekstremitede eforla iskemiye ve iki kol arasında hemodinamik farklılığa dönüşür.
Tanıya götüren bulgular
On beş yaşında kız hasta → genç kadınlarda belirginleşen büyük damar vasküliti için tipik demografiyi destekler.
Kol kullanımıyla çabuk yorulma → subklavyen arter darlığına bağlı üst ekstremite kladikasyonunu düşündürür.
İki kol arasında tansiyon farkı ve zayıf brakiyal nabızlar → aort dallarında asimetrik akım kısıtlanmasını lokalize eder.
Neden diğerleri değil
Kawasaki hastalığı — Küçük çocuklarda koroner arterleri tutan ateşli mukokutanöz vaskülittir; kol nabız farkı beklenmez.
Poliarteritis nodoza — Orta arterlerde renal, mezenterik, deri ve sinir iskemisi yapar; proksimal aort dalı darlığı tipik değildir.
IgA vasküliti — Küçük damarları tutarak palpabl purpura, karın ağrısı ve glomerüler hematüri yapar; nabız kaybı oluşturmaz.
Behçet hastalığı — Oral-genital ülser, üveit ve trombozla seyreden değişken çaplı damar vaskülitidir; bu bulgular eşlik etmiyor.
Aklında kalsın
Manyetik rezonans veya bilgisayarlı tomografi anjiyografisi yalnız lümen darlığını değil, aorta ve dallarındaki duvar inflamasyonunu da gösterebilir.
3. soruKolay
Büyüme ağrısı düşünülen bir çocukta aşağıdaki bulgulardan hangisi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: E — Etkilenen eklemde şişlik, ısı artışı ve hareket kısıtlılığı bulunması
Kısaca — Büyüme ağrısında fizik muayene normaldir; eklemde şişlik, ısı artışı ve hareket kısıtlılığı organik hastalığı gösterir.
Büyüme ağrısı kas-iskelet sisteminde yapısal veya enflamatuvar bozukluk oluşturmayan iyi huylu bir ağrı sendromudur. Nesnel eklem bulguları artrit veya enfeksiyon gibi nedenlere yöneltir.
Neden diğerleri doğru
Ağrının akşam ve gece saatlerinde ortaya çıkması — Gün sonu ve gece yerleşimi tipiktir.
Ağrının iki taraflı ve bacaklara yerleşmiş olması — Genellikle iki bacakta, eklem dışı ve yaygın ağrı saptanır.
Ağrının masaj ve sıcak uygulamayla azalması — Basit rahatlatıcı uygulamalara yanıt verir.
Sabahları çocuğun ağrısız ve olağan aktivitesinde olması — Sabah tutukluğu ve fonksiyon kaybı oluşturmaz.
Aklında kalsın
Topallama, gündüz süren tek taraflı ağrı, gece ağrısının giderek artması veya sistemik bulgu büyüme ağrısı tanısından uzaklaştırır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.