Pediatri bölümündeki Gastroenteroloji sorularında malabsorpsiyon, barsak obstrüksiyonu, reflü, inflamatuvar hastalıklar ile akut ve kronik ishal nedenleri öne çıkar. Vaka köklerinde yaş, dışkının görünümü, beslenme öyküsü, endoskopi ve laboratuvar bulguları verilir; tanıyı gösterecek yöntem, destekleyici histopatolojik bulgu ya da bir tanı testinin yorumu sorulur.
Serolojik testlerin güvenilirliğini etkileyen durumları bilmek, yanıltıcı seçenekleri ayıklamaya yardım eder.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Kronik ishal ve büyüme geriliği şikâyetleriyle getirilen sekiz yaşındaki erkek çocuğun öyküsünden gluten içeren besinler tükettiği öğreniliyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum total immünoglobulin A düzeyi belirgin düşük, anti-doku transglutaminaz immünoglobulin A ise negatif tespit ediliyor.
Bu hastada çölyak hastalığının araştırılmasında sonraki en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — IgG temelli çölyak serolojisi kullanmak ve pozitifse duodenal biyopsiyle değerlendirmek
Kısaca — Total IgA düşüklüğü anti-TGA IgA’yı yalancı negatifleştirebildiğinden, çölyak araştırması IgG temelli serolojiyle sürdürülür.
IgA eksikliğinde antijene özgü IgA yanıtı oluşamayabilir; bu nedenle negatif anti-TGA IgA, glutenle ilişkili enteropatiyi dışlamaz. Gluten tüketimi sürerken anti-TGA IgG veya DGP-IgG ile tarama yapılır; pozitiflik saptanırsa villöz hasar duodenal biyopsiyle değerlendirilir.
Tanıya götüren bulgular
Kronik ishal ve büyüme geriliği → malabsorptif enteropati olasılığını artırır.
Gluten tüketiminin sürmesi → çölyak serolojisinin değerlendirilebilir olduğunu gösterir.
Neden diğerleri değil
IgA sonucu negatif olduğundan çölyak hastalığını dışlamak — IgA eksikliğinde negatif anti-TGA IgA yalancı negatif olabilir; çölyak hastalığını dışlamaz.
Yalnız HLA-DQ2 pozitifliğine dayanarak tanı koymak — HLA-DQ2 toplumda yaygındır ve yalnız genetik yatkınlığı gösterir; tek başına hastalık kanıtı değildir.
Önce glutensiz diyet başlayıp serolojiyi tekrarlamak — Glutenin kesilmesi antikorları ve villöz lezyonu gerileterek seroloji ile biyopsinin duyarlılığını azaltır.
Yalnız anti-gliadin IgA istemek — Özgüllüğü düşük eski bir testtir; ayrıca IgA eksikliğinde aynı yalancı negatiflik sorununu taşır.
Aklında kalsın
ESPGHAN 2020 kılavuzuna göre total IgA’sı normal çocukta yaştan bağımsız ilk test anti-TGA IgA’dır; IgG temelli testler yalnız total IgA düşükse kullanılır.
2. soruKolay
On aylık bebek aralıklı şiddetli ağlama, bacaklarını karnına çekme ve kusma nedeniyle getiriliyor. Ataklar arasında sakinleştiği öğreniliyor; bezinde frenk üzümü jölesi görünümünde dışkı saptanıyor.
Bu bebekte tanıyı göstermede ve uygun olguda tedavi sağlamada kullanılması en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Ultrasonografi eşliğinde hava veya sıvı enema
Kısaca — İnvajine segment, görüntüleme eşliğinde enema basıncıyla açılabildiğinden aynı işlem hem tanı hem ameliyatsız redüksiyon sağlar.
Proksimal bağırsak segmentinin distal segment içine ilerlemesi venöz dönüşü bozarak ödem, mukozal iskemi ve kanlı mukus oluşturur. Ultrasonografi invajine katmanları hedef görünümüyle saptar; hava veya sıvının oluşturduğu basınç, uygun olguda segmenti geriye iterek redüksiyon sağlar.
Tanıya götüren bulgular
Aralıklı şiddetli ağlama ve bacakları karna çekme → peristaltizmle artan kolik tıkanmayı düşündürür.
Ataklar arasında sakinleşme → sürekli periton irritasyonundan çok aralıklı invajinasyon ağrısını destekler.
Kusma → mekanik bağırsak tıkanmasının proksimal etkisini gösterir.
Frenk üzümü jölesi görünümünde dışkı → iskemik mukozadan kaynaklanan kan ve mukus karışımını gösterir.
Neden diğerleri değil
Üst gastrointestinal endoskopi — Özofagus, mide ve duodenum mukozasını inceler; distal bağırsak invajinasyonunu redükte etmez.
Teknesyum-99m sintigrafisi — Meckel divertikülündeki ektopik mide mukozasını araştırır; tipik olarak ağrısız kanamada kullanılır.
Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi — Safra ve pankreas kanallarını görüntüler; akut ileokolik tıkanmanın tanı ve tedavisinde kullanılmaz.
Aklında kalsın
Perforasyon, peritonit veya belirgin dolaşım bozukluğunda enema ile redüksiyon uygulanmaz; çocuk doğrudan cerrahi değerlendirmeye alınır.
3. soruKolay
Atopik dermatiti olan on yaşındaki erkek çocuk katı gıdaları yutarken takılma ve lokmayı bol suyla geçirme şikâyetiyle getiriliyor. Endoskopide özofagusta halkalar ve uzunlamasına oluklar izleniyor.
Bu hastada en olası tanıyı destekleyen histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Özofagus mukozasında büyük büyütme alanında en az 15 eozinofil
Kısaca — Eozinofilik özofajitte antijen güdümlü mukozal yanıt, özofagusta büyük büyütme alanı başına en az 15 eozinofil oluşturur.
Gıda veya çevresel antijenlerin başlattığı tip 2 immün yanıtı, eozinofilleri özofagus epiteline toplar. Kronik inflamasyon ve doku yeniden yapılanması lümeni daraltarak halkalara, oluklara ve katı gıda disfajisine yol açar.
Tanıya götüren bulgular
Atopik dermatit → tip 2 immüniteyle ilişkili eozinofilik hastalık olasılığını artırır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.