Akut subaraknoid kanama şüphesinde ilk tercih kontrastsız bilgisayarlı tomografidir; taze kan bu incelemede hiperdens görünür ve manyetik rezonansa göre çok daha hızlı elde edilir.
Radyoloji sorularının büyük bölümü, belirli bir klinik soru için ilk tercih edilecek görüntüleme yöntemini sorar. Ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve Doppler incelemelerinin hangi durumda öne çıktığını; radyasyon maruziyeti, kontrast madde riski ve gebelik gibi sınırlamaları bilmek gerekir.
Radyobiyoloji ve radyasyondan korunma ilkeleri de bu başlığa girer. Seçenekler genellikle görüntüleme yöntemlerinin listesidir; doğru olanı, hem tanısal değeri hem güvenliği birlikte tartarak bulursun.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Safra kesesi taşlarının ilk değerlendirilmesinde tercih edilen görüntüleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Abdominal ultrasonografi
Kısaca — Safra taşları güçlü yankı ve posterior akustik gölgelenme oluşturduğundan ultrasonografi ilk değerlendirmede taşla birlikte keseyi de inceler.
Taş ile safra arasındaki belirgin akustik empedans farkı ekojen odağa, ses demetinin taşın arkasına geçememesi ise gölgelenmeye yol açar. Hasta pozisyonuyla hareketin gösterilmesi taşı polipten ayırır; duvar ve safra yolları aynı incelemede değerlendirilebilir.
Neden diğerleri değil
Kontrastlı abdominal BT — Komplikasyon ve alternatif tanılarda yararlıdır; kolesterol taşlarını ultrasonografi kadar güvenilir göstermez.
Direkt karın grafisi — Yalnız yeterince kalsifiye taşları gösterebilir; safra taşlarının çoğu radyopak değildir.
Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi — Koledok taşını ve safra yollarını gösterir; safra kesesi taşlarının ilk değerlendirilmesinde ultrasonografinin yerini almaz.
Hepatobiliyer sintigrafi — Sistik kanal açıklığını fonksiyonel olarak sınar; ultrasonografi şüpheliyse akut kolesistit araştırmasında kullanılır.
Aklında kalsın
Koledok taşı şüphesinde ultrasonografi kanal genişlemesini gösterebilir; taşı doğrudan araştırmak için MR kolanjiyopankreatografi seçilebilir.
2. soruKolay
Alt ekstremitede derin ven trombozu şüphesinde ilk tercih edilen inceleme aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Kompresyon ultrasonografisi
Kısaca — Akut trombüs ven duvarlarının basıyla birleşmesini engellediği için kompresyon ultrasonografisi DVT’yi doğrudan ve yatak başında saptar.
Normal ven, prob basısıyla tamamen kollabe olur; lümendeki trombüs bu sıkışabilirliği ortadan kaldırır. Gri ölçekli incelemeye akım değerlendirmesi eklenerek venöz açıklık ve trombüsün yayılımı radyasyonsuz biçimde değerlendirilir.
Neden diğerleri değil
BT venografi — Kontrastlı kesitsel ven görüntülemesi sağlar; pelvik venler gibi ultrasonografinin sınırlı kaldığı bölgelerde düşünülür.
Konvansiyonel venografi — Kontrastın ven içine verilmesini gerektiren invaziv referans yöntemdir; rutin ilk inceleme değildir.
MR venografi — Santral ve pelvik venleri gösterebilir ancak süre, erişilebilirlik ve maliyet nedeniyle ilk tercih değildir.
Empedans pletismografisi — Venöz dolum ve boşalmayı dolaylı ölçer; distal trombüslere duyarlılığı düşüktür ve kompresyon ultrasonografisinin yerini almaz.
Aklında kalsın
İlk ultrasonografi negatifken klinik şüphe sürüyorsa, ilerleyen baldır trombüsünü yakalamak için seri kompresyon ultrasonografisi yapılabilir.
3. soruKolay
Otuz sekiz yaşındaki hasta, lenfoma nedeniyle üst abdomeni kapsayan radyoterapi planlanması amacıyla başvuruyor. Tedavi alanındaki normal dokuların radyasyon hasarından korunması amaçlanıyor.
Bu hastada tedavi alanında yer alan normal dokular arasında radyasyona duyarlılığı en fazla olan doku aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Kemik iliği
Kısaca — Seçenekler arasında radyasyona en duyarlı doku kemik iliğidir.
Kemik iliğinde sürekli bölünen, az farklılaşmış hematopoietik öncül hücreler bulunur. Bu hücrelerin radyasyona bağlı DNA hasarına duyarlılığı yüksektir; hasar kan hücresi üretiminin baskılanmasına yol açabilir.
Neden diğerleri değil
Karaciğer ve pankreas parankiminde olağan hücre yenilenmesi daha yavaştır. Periferik sinir ve iskelet kası ise ileri derecede farklılaşmış, mitotik aktivitesi düşük hücrelerden oluşur. Bu nedenle bu dokular kemik iliğine göre daha az radyoduyarlıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.