Hematoloji, kan hücreleri ve kan yapıcı dokuların hastalıklarını, anemileri, hematolojik kanserleri ve kanama-pıhtılaşma bozukluklarını kapsar.
TUS — Klinik Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin klinik bulguları laboratuvar sonuçlarıyla ilişkilendirmesi, hastalıkların ayırt edici özelliklerini tanıması ve temel mekanizmaları yorumlaması beklenir. Sorular, multipl miyelom gibi hastalıklarda bulguların birlikte değerlendirilmesini, inflamasyonun demir metabolizmasına etkisini veya belirli bir lösemi türüne uymayan özelliğin seçilmesini isteyebilir.
Seçeneklerde benzer hastalıkların bulguları, farklı sitokinler ya da doğru ve yanlış önermelerin birleşimleri yer alabilir. Olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak ve tipik bulgularla başka hastalıklara ait özellikleri karıştırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Kemikte litik lezyonlar görülür.
II. Hiperkalsemi gelişebilir.
III. Böbrek yetmezliği görülebilir.
IV. Alkalen fosfataz belirgin yükselir.
Multipl miyelom bulguları ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I, II ve III
Kısaca — Miyelomun osteoklast ağırlıklı kemik yıkımı litik lezyon, hiperkalsemi ve böbrek hasarı yapar; belirgin ALP artışı beklenmez, I–III doğrudur.
Monoklonal plazma hücreleri osteoklastları etkinleştirip osteoblastları baskılar; böylece kemik mineralinin çözünmesi ve hafif zincir yükü hedef organ hasarı oluşturur. Yeni kemik yapımı az olduğundan osteoblast kökenli alkalen fosfataz belirgin yükselmez.
İfadeler
I — Kemikte litik lezyonlar — doğru, osteoklast etkinliği artarken kemik yapımı baskılandığı için zımba deliği biçiminde osteolitik odaklar gelişir.
II — Hiperkalsemi — doğru, yaygın kemik rezorpsiyonu kalsiyumun dolaşıma geçmesine yol açabilir.
III — Böbrek yetmezliği — doğru, filtre edilen monoklonal hafif zincirler distal tübüllerde silendir oluşturarak tübüler hasara neden olabilir.
IV — Alkalen fosfataz belirgin yükselir — yanlış, osteoblastik yanıt baskılandığından eşlik eden kırık yoksa ALP çoğunlukla normaldir.
Aklında kalsın
Osteoblastik yanıtın zayıflığı nedeniyle kemik sintigrafisi miyelom lezyonlarını atlayabilir; düşük doz tüm vücut bilgisayarlı tomografisi daha duyarlıdır. IV yanlış olduğundan cevap I, II ve III’tür.
2. soruOrta
Aşağıdakilerden hangisi saçlı hücreli löseminin tipik özelliklerinden değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Yaygın lenfadenopati
Kısaca — Saçlı hücreli lösemi dalak ve kemik iliğini tutar; yaygın periferik lenfadenopati tipik tutulum paternine ait değildir.
Neoplastik B hücreleri özellikle dalak kırmızı pulpasına ve kemik iliğine yerleşir. Lenf düğümlerinin belirgin ve yaygın tutulumu bu dağılımla bağdaşmaz; böyle bir bulgu başka lenfoproliferatif hastalıklara yöneltir.
Neden diğerleri doğru
Splenomegali — Kırmızı pulpa infiltrasyonu belirgin, bazen masif dalak büyümesine yol açar.
Pansitopeni — Kemik iliği infiltrasyonu ve hipersplenizm üç hematopoietik seriyi azaltabilir.
Monositopeni — Belirgin monosit azalması, saçlı hücreli löseminin ayırıcı tanıda değerli laboratuvar bulgusudur.
Kuru kemik iliği aspirasyonu — Artmış retikülin aspirasyonu güçleştirir; değerlendirmede kemik iliği biyopsisi gerekir.
Aklında kalsın
BRAF V600E mutasyonu klasik saçlı hücreli lösemiyi destekler; purin analoğu olan kladribin temel tedavi seçeneklerindendir.
3. soruOrta
Sistemik inflamasyonda hepsidin sentezini artıran başlıca sitokin aşağıdakilerden hangisidir?
İnterlökin-6 reseptörünün etkinleşmesi JAK–STAT3 sinyal yolunu harekete geçirir; STAT3 çekirdekte hepsidin geninin düzenleyici bölgesine bağlanır. Artan hepsidin ferroportinin hücre içine alınmasını ve yıkımını sağlayarak bağırsaktan demir geçişini ve makrofajlardan demir salınmasını azaltır.
Neden diğerleri değil
Eritropoietin — Eritroid üretimi uyarır; eritroferon aracılığıyla hepsidini dolaylı olarak baskılar.
Eritroferon — Eritroblastlardan salınır; artan eritropoeze demir sağlamak için hepsidin sentezini azaltır.
Granülosit koloni uyarıcı faktör — Nötrofil üretimini ve olgunlaşmasını uyarır; inflamatuvar hepsidin artışının başlıca aracısı değildir.
İnterlökin-4 — Tip 2 bağışıklık yanıtını ve IgE sınıf değişimini destekler; başlıca hepatik hepsidin uyarıcısı değildir.
Aklında kalsın
Talasemide etkisiz eritropoezin oluşturduğu hepsidin baskısı, transfüzyon yapılmasa bile bağırsaktan demir emilimini artırarak demir yüklenmesine yol açabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.