Tiroid sintigrafisinde soğuk nodül radyoaktif maddeyi tutmaz ve malignite açısından ileri değerlendirme ister; sıcak nodüller ise çoğunlukla otonom çalışan benign lezyonlardır.
Nükleer Tıp sorularında radyofarmasötiklerin hangi fizyolojik süreci gösterdiği ve hangi hastalıkta kullanıldığı temel eksendir. Kemik sintigrafisi, miyokard perfüzyon görüntülemesi, pozitron emisyon tomografisi ve radyoaktif iyot tedavisi başlıca konulardır. Kısa kökler bir yöntemin fiziksel temelini ya da bir tedavinin hangi kanser türünde kullanıldığını sorar.
Vaka kökleri ise klinik ve radyolojik bulgulardan yola çıkarak sintigrafide görülecek tutulum paternini sorgular; seçenekler çoğunlukla yöntem, radyonüklit ya da hastalık adlarından oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki tiroid malignitelerinden hangisinde total tiroidektomi sonrası rezidü dokunun ablasyonu amacıyla iyot-131 tedavisi en fazla kullanılır?
Cevabı göster
Cevap: E — Papiller tiroid karsinomu
Kısaca — Papiller tiroid karsinomu, iyot taşıma yeteneğini koruyabildiği için cerrahi sonrası iyot-131 ile hedeflenebilir.
Papiller tümör hücrelerinde sodyum-iyot simporteri fonksiyonu sürebilir; böylece iyot-131 rezidü tiroid dokusu ve iyot tutan tümör odaklarında yoğunlaşır. Yayılan beta parçacıkları kısa mesafede hücresel hasar oluşturarak ablasyon sağlar.
Neden diğerleri değil
Medüller tiroid karsinomu — Parafoliküler C hücresinden köken alır ve iyot tutmaz; tümör belirteçleri kalsitonin ile CEA’dır.
Anaplastik tiroid karsinomu — İleri derecede farklılaşma kaybı nedeniyle iyot taşıma fonksiyonunu genellikle yitirmiştir.
Primer tiroid lenfoması — Lenfoid kökenlidir; radyoiyot yerine lenfoma tipine göre kemoterapi ve radyoterapiyle tedavi edilir.
Foliküler tiroid karsinomu da diferansiye olduğu için iyot-131 tutabilir; medüller kanserde radyoaktif iyot değil, uygun olguda cerrahi esastır.
2. soruKolay
Pozitron emisyon tomografisinde pozitron-elektron yok olması sonucunda oluşan temel fiziksel olay aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Yaklaşık 180° zıt yönlü iki adet 511 keV foton oluşması
Kısaca — Pozitron-elektron annihilasyonunda iki parçacığın durgun kütlesi, yaklaşık zıt yönlü iki adet 511 keV gama fotonuna dönüşür.
Pozitron dokuda kinetik enerjisini yitirdikten sonra elektronla birleşir; toplam enerji çoğunlukla eş enerjili iki foton olarak açığa çıkar. Momentumun korunması, fotonların yaklaşık 180° açıyla uzaklaşmasını sağlar ve eşzamanlı saptama yanıt doğrusu oluşturur.
Neden diğerleri değil
Tek bir 140 keV foton yayılması — 140 keV, Tc-99m’nin gama enerjisidir; pozitron annihilasyonunun ürünü değildir.
Bir alfa parçacığı ve bir nötron açığa çıkması — Annihilasyon elektromanyetik enerji üretir; nükleer parçalanma ürünü olan alfa parçacığı veya nötron çıkarmaz.
İki adet 364 keV fotonun aynı yönde yayılması — 364 keV iyot-131 ile ilişkilidir; yok oluş fotonları 511 keV’dir ve yaklaşık karşıt yönlerde ilerler.
Karakteristik X ışınının kolimatörde soğurulması — Bu, atomik kabuk geçişi ve mekanik kolimasyonla ilgilidir; pozitron annihilasyonunu tanımlamaz.
Aklında kalsın
PET mekanik kolimatör kullanmaz; karşılıklı dedektörlerde eşzamanlı saptanan foton çiftleriyle elektronik kolimasyon yapar.
3. soruOrta
Altmış sekiz yaşındaki erkek hasta giderek artan şapka numarası, işitme azalması ve pelvis ağrısı şikâyetleriyle başvuruyor. Serum alkalen fosfataz düzeyi belirgin yüksek, kalsiyum düzeyi normal olarak ölçülüyor. Radyografide kafatasında pamuk yumağı görünümü ve pelviste kortikal kalınlaşma izleniyor. Teknesyum-99m MDP kemik sintigrafisinde kafatası ile sağ hemipelviste yoğun ve geniş tutulum alanları tespit ediliyor.
Bu hastadaki sintigrafik tutulum artışının en olası mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Artmış kemik yeniden yapılanması ve osteoblastik aktivite
Kısaca — Paget hastalığındaki hızlanmış kemik döngüsü, yeni mineral yüzeyi ve kan akımını artırarak Tc-99m MDP’nin yoğun tutulmasına yol açar.
Paget hastalığında aşırı osteoklastik rezorpsiyonu düzensiz ve güçlü osteoblastik yapım izler. Artan yeniden yapılanma, radyofarmasötiğin bölgeye taşınmasını ve yeni hidroksiapatit yüzeyine adsorpsiyonunu birlikte artırır; geniş ve yoğun sintigrafik odaklar böyle oluşur.
Tanıya götüren bulgular
Artan şapka numarası ve işitme azalması → kafatası tutulumu ile kraniyal sinir basısını düşündürür.
Alkalen fosfataz yüksekliği ve normal kalsiyum → mineral dengesinden çok artmış kemik dönüşümünü destekler.
Kafatasında pamuk yumağı görünümü → düzensiz sklerotik yeniden yapılanmayı Paget hastalığı lehine gösterir.
Pelviste kortikal kalınlaşma → kemik büyümesi ve kaba yeniden yapılanmayı destekler.
Neden diğerleri değil
Yalnız osteoklast sayısında azalma — Paget hastalığında süreç osteoklastik rezorpsiyon artışıyla başlar; tek başına osteoklast azalması yoğun MDP tutulumunu açıklamaz.
Kemik iliğinde yağ dönüşümü — Yağlı dönüşüm yaşla görülebilir; hidroksiapatit oluşumunu ve MDP bağlanmasını artırmaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.