Sözcük Türleri, sözcüklerin cümledeki görevlerine göre isim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil olarak değerlendirilmesini kapsar.
Öğrencinin sözcüğü yalnız başına değil, kullanıldığı cümlede incelemesi; bir ismi belirten sözcükle ismin yerini tutan sözcüğü ayırması ve bağlaç olan de/da ile çekim ekini karıştırmaması gerekir. TYT Türkçe sorularında altı çizili sözcüklerin türleri sırasıyla istenebilir veya parçadaki numaralanmış sözcükler hakkında yanlış bir yargının bulunması beklenebilir.
Seçenekler türlerin farklı sıralamalarından ya da sözcüklerin görevlerine ilişkin açıklamalardan oluşabilir. Sözcüğün anlamına odaklanıp cümledeki görevini gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili “de/da”lardan hangisi bağlaç değil, çekim ekidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Anahtar çekmecede duruyor.
Kısaca — “Çekmecede”deki “-de” bulunma durumu bildiren çekim ekidir; ötekiler ayrı yazılan bağlaçtır.
Bağlaç olan “de/da”yı çıkardığında cümle yine kurulur, yalnızca vurgu azalır: “Ben yarınki geziye katılacağım” eksilmez. “Anahtar çekmece duruyor” ise yarım kalır; çünkü buradaki “-de” sözcüğe bitişik yazılan bulunma hâlidir. Ayrı yazılanlarda “de/da” bağlaç, bitişik olanda çekim ekidir.
2. soruKolay
I. Bu dosyayı arşive kaldıracağız.
II. Bunu daha önce de incelemiştik.
III. Bazı öğrenciler çalışmaya erken başladı.
IV. Bazıları sonuçları yarın açıklayacak.
Numaralanmış cümlelerde altı çizili sözcüklerin türü sırasıyla aşağıdakilerin hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — İşaret sıfatı - işaret zamiri - belgisiz sıfat - belgisiz zamir
Kısaca — Adın önündekiler sıfat, adın yerini tutanlar zamirdir: işaret sıfatı, işaret zamiri, belgisiz sıfat, belgisiz zamir.
“Bu dosya”da “bu” addan önce geldiği için işaret sıfatı; “Bunu incelemiştik”te “bunu” tek başına durduğu için işaret zamiridir. “Bazı öğrenciler”de “bazı” adın önünde belgisiz sıfat, “Bazıları açıklayacak”ta “bazıları” adın yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir. Sıfat-zamir ayrımında soracağın tek soru şudur: Bu sözcük bir adın önünde mi, yoksa adın yerine mi geçiyor?
3. soruKolay
Gölün (I) kenarında devrilmiş bir kayık (II) duruyordu. Balıkçılar (III) fırtınadan önce (IV) ağı (V) toplamışlardı.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: D — IV. sözcük isimdir.
Kısaca — “Fırtınadan önce” içindeki “önce” edattır, isim değildir.
“-dan önce” kalıbında “önce”, zamanı bağlayan bir edattır; tek başına bir varlık adı gibi kullanılmaz. “Gölün”, “kayık”, “balıkçılar” ve “ağı” ise hâl, çoğul veya belirtme eki almış isimlerdir. “Önce”yi zaman ismi sanmak kolaydır; burada onu “fırtınadan”a bağlayan görev edattır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.