Noktalama İşaretleri, cümlede anlamı, anlatımın tonunu ve söz grupları arasındaki ilişkileri belirginleştiren işaretlerin kullanımını kapsar.
Öğrencinin soru, bildirme, uyarı ve tamamlanmamış anlatımları ayırt ederek uygun cümle sonu işaretini seçebilmesi; sıralama, açıklama ve alıntılarda gerekli işaretleri belirleyebilmesi beklenir. TYT Türkçe sorularında bir metindeki boşluklara sırasıyla getirilecek işaretler veya kesme işaretinin yanlış kullanıldığı cümle sorulabilir.
Seçenekler, farklı işaret dizileri ya da işaretlerin kullanıldığı cümleler biçiminde sunulabilir. Virgül ile noktalı virgülü karıştırmak, açıklamadan önce gereken işareti gözden kaçırmak ve özel adlara gelen eklerde kesme işaretini yanlış kullanmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir radyo oyununun metninde, oyuncuların söyleyişini yönlendirmek için cümle sonu işaretleri henüz yazılmamıştır:
(I) Bu kitabı daha önce okudun mu
(II) Son otobüsü de birkaç dakika önce kaçırdık
(III) Bir gün yeniden o sokağa dönsem, eski evin kapısını açsam
(IV) Dikkat, merdivenler yeni silindi
(V) Toplantı yarın saat üçte başlayacak
Metnin bu bölümünde yalnızca bir cümle, konuşanın düşlemini tamamlamadan sustuğunu göstermektedir.
Numaralanmış cümlelerden hangisinin sonuna üç nokta getirilmelidir?
Cevabı göster
Cevap: C — III
“Bir gün yeniden o sokağa dönsem, eski evin kapısını açsam” sözü bir dileği tamamlanmamış biçimde bıraktığı için sonuna üç nokta getirilir. Öteki cümleler sırasıyla soru işareti, nokta, ünlem işareti ve noktayla tamamlanmalıdır.
2. soruOrta
Eski istasyon binasını gezerken görevli onarım sırasında bulunan eşyaları sıraladı ( ) pirinç bir düdük, iki cep saati, birkaç bilet koçanı. Sonra duvardaki çizelgeyi gösterdi ve ekledi ( ) “Bu çizelgede iki ayrı bilgi grubu var: solda geliş saatleri, kalkış saatleri, gecikme süreleri ( ) sağda peron numaraları, hat numaraları, görevli adları.” Bir ziyaretçi merakla sordu ( ) “Peki son tren neden kayda geçirilmemiş ( )”
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri sırasıyla getirilmelidir?
Cevabı göster
Cevap: E — (:) (:) (;) (:) (?)
Kısaca — Boşluklara sırasıyla iki nokta, iki nokta, noktalı virgül, iki nokta ve soru işareti gelir.
Eşyalar sıralanmadan önce genel ifadenin ardına iki nokta konur; görevlinin eklediği aktarım da aynı işaretle açılır. Tırnak içindeki “solda geliş saatleri, kalkış saatleri, gecikme süreleri” ile “sağda peron numaraları, hat numaraları, görevli adları” kendi içinde virgül kullanan iki gruptur; aralarına virgül koymak cazip görünür ama noktalı virgül gerekir. Ziyaretçinin sorusu aktarılmadan önce yine iki nokta, soru cümlesinin sonuna da soru işareti konur.
3. soruOrta
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?
Cevabı göster
Cevap: B — Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülecek.
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; bu nedenle B seçeneğinin doğru yazımı “Türkiye Büyük Millet Meclisinde”dir. A, C ve D seçeneklerinde kurum adlarına gelen ekler kesmesiz yazılmıştır; E seçeneğindeki “2025’te” yazımı ise sayılara getirilen eklerin kesmeyle ayrılması kuralına uygundur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.