Stres tipi idrar kaçırma öksürme, hapşırma ya da ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran anlarda olur; sıkışma tipi ise ani ve güçlü bir idrar yapma isteğinin ardından gelir ve aşırı aktif mesaneyle ilişkilidir.
Ürojinekoloji ve Pelvik Taban konusu idrar kaçırmanın tiplerini ve tedavisini, pelvik organ prolapsusunu, pelvik taban hasarına yol açan etkenleri ve genitoüriner fistülleri kapsar. Stres tipi kaçırmada ilk basamak pelvik taban kas egzersizleridir; cerrahi seçenekler daha sonra gündeme gelir.
Sorular büyük ölçüde olumsuz köklüdür: bir tedavinin yan etkileri, bir hastalığın risk etkenleri ya da nedenleri arasından uymayanı buldurur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yetmiş iki yaşındaki kadın hasta, sık idrara çıkma ve ani sıkışma hissiyle idrar kaçırma şikâyetiyle polikliniğe başvuruyor. Aşırı aktif mesane tanısıyla antimuskarinik tedavi başlanıyor.
Bu hastada antimuskarinik tedaviye bağlı olarak aşağıdaki yan etkilerden hangisi görülmez?
Cevabı göster
Cevap: A — Bradikardi
Kısaca — Antimuskarinikler kardiyak vagal freni kaldırarak kalp hızını azaltmadığından bradikardi beklenen yan etkilerinden değildir.
Kalpteki M2 reseptörlerinin blokajı sinoatriyal düğüm üzerindeki parasempatik yavaşlatıcı etkiyi azaltır. Bu nedenle kalp hızı değişmeyebilir veya artabilir; bradikardi antimuskarinik etki paternine ters düşer.
Tanıya götüren bulgular
İleri yaş → Santral antikolinerjik yük ve buna bağlı bilişsel yan etkiler açısından duyarlılığı artırır.
Sık idrara çıkma ile ani sıkışmaya eşlik eden kaçırma → Aşırı aktif mesane paternini destekleyerek antimuskarinik tedavinin hedefini açıklar.
Antimuskarinik tedavi başlanması → Salgı, bağırsak, göz ve santral sinir sistemi yan etkilerini muskarinik blokaj üzerinden öngördürür.
Konstipasyon — Gastrointestinal düz kas aktivitesi ve peristaltizm azalır.
Bulanık görme — Siliyer kas blokajı yakın görmeye uyumu bozarken midriyazis bulanıklığı artırır.
Bilişsel fonksiyonlarda bozulma — Kan-beyin bariyerini geçen ilaçlar özellikle yaşlılarda santral kolinerjik iletimi baskılar.
Aklında kalsın
Antimuskarinikler dar açılı glokomu ağırlaştırabilir; belirgin mesane çıkış obstrüksiyonunda üriner retansiyon riskini artırır.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi pelvik organ prolapsusu için risk faktörlerinden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: A — Uzun süreli kombine oral kontraseptif kullanımı
Kısaca — Kombine oral kontraseptifler pelvik destek dokusunu zedelemediğinden prolapsus için yerleşik risk faktörlerinden değildir.
Uzun süreli kombine oral kontraseptif kullanımı levator kasında doğum travması, bağ dokusunda yaşa bağlı zayıflama veya sürekli karın içi basınç artışı oluşturmaz. Bu nedenle prolapsusun temel nedensel yollarından hiçbirini karşılamaz.
Neden diğerleri doğru
Vajinal doğum sayısının artması — Tekrarlayan doğumlar levator kası, endopelvik fasya ve sinir desteğinde biriken hasar oluşturur.
İleri yaş — Kas ve kollajen dayanıklılığının azalması pelvik destek dokularını zayıflatır.
Obezite — Sürekli artmış karın içi basınç pelvik tabana kronik aşağı yönlü yük bindirir.
Kronik öksürüğe yol açan akciğer hastalığı — Tekrarlayan basınç yükselmeleri destek dokularını sürekli zorlar.
Aklında kalsın
Kollajen yapısını bozan kalıtsal bağ dokusu hastalıkları, doğum yapmamış kadınlarda da prolapsusa yatkınlık oluşturabilir.
3. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi vezikovajinal fistülün başlıca nedenlerinden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Tekrarlayan basit sistit
Kısaca — Basit sistit tam kat doku nekrozu oluşturmadığından mesane ile vajen arasında fistülün başlıca nedenlerinden değildir.
Vezikovajinal fistül gelişmesi için mesane ve vajen duvarlarının bütünlüğünü bozan cerrahi yaralanma, iskemi, radyasyon hasarı veya tümör invazyonu gerekir. Tekrarlayan basit sistit yüzeyel mukozal enfeksiyondur ve bu iki duvar arasında kanal açmaz.
Neden diğerleri doğru
Abdominal histerektomi — Mesane diseksiyonu sırasında doğrudan yaralanma veya dikişe bağlı iskemi fistül oluşturabilir.
Uzamış obstrüktif doğum eylemi — Sıkışan fetal baş mesane-vajen dokusunda uzun süreli bası iskemisi ve nekroza yol açar.
Pelvik radyoterapi — Obliteratif damar hasarı dokuda geç iskemi, fibrozis ve nekroz oluşturarak fistül gelişimine zemin hazırlar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.