Reprodüktif Endokrinoloji ve İnfertilite, üreme sisteminin hormonal düzenlenmesini, cinsel farklılaşmayı, ovulasyon bozukluklarını ve infertilitenin değerlendirilmesini kapsar.
TUS — Klinik Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin hormonların etkilerini anatomik bulgularla ilişkilendirmesi, incelemelerin hangi durumu değerlendirdiğini ayırt etmesi ve polikistik over sendromunda Rotterdam kriterlerini bilmesi beklenir. Sorular, inceleme ile değerlendirilen durumun eşleştirilmesi, belirli bir hormonun işlev kaybından beklenen bulgunun çıkarılması veya tanı ölçütleri arasında bulunmayan özelliğin seçilmesi biçiminde gelebilir.
Seçeneklerde birbirine yakın incelemeler, anatomik bulgular ya da klinik özellikler sunulabilir; hormonların rollerini karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki incelemelerden hangisi değerlendirdiği durum ile doğru eşleştirilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Histerosalpingografi – Tubal açıklık
Kısaca — Histerosalpingografi, kontrastın tüplerden periton boşluğuna geçişini göstererek tubal açıklığı değerlendirir; doğru eşleştirme E seçeneğidir.
Uterin kaviteye verilen radyoopak maddenin tüpler boyunca ilerlemesi ve peritona yayılması izlenir. Aynı incelemede uterin kavitenin şekli de değerlendirilir.
Neden diğerleri değil
Progesteron ölçümü – Tubal açıklık — Uygun zamanda ölçülen progesteron, ovulasyon gerçekleştiğini değerlendirmeye yardımcı olur; tubal açıklığı göstermez.
Histerosalpingografi – Over rezervi — Uterin kaviteyi ve tubal geçişi değerlendirir; over rezervini ölçmez.
Spermiyogram – Servikal faktör — Semen ve sperm özelliklerini inceleyerek erkek faktörünü değerlendirir.
2. soruOrta
Rotterdam kriterlerine göre polikistik over sendromu tanısında aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?
Cevabı göster
Cevap: E — LH/FSH oranının 2'nin üzerinde olması
Kısaca — LH/FSH oranı PKOS’ta değişebilse de siklus zamanından etkilendiği ve tanısal üç alandan birini temsil etmediği için kullanılmaz.
Rotterdam sistemi, diğer nedenler dışlandıktan sonra üç alandan en az ikisinin bulunmasına dayanır: ovulasyon bozukluğu, klinik veya biyokimyasal hiperandrojenizm ve polikistik over morfolojisi. LH/FSH oranı değişken bir eşlikçi laboratuvar bulgusudur; zorunlu değildir ve tek başına tanısal güven sağlamaz.
Neden diğerleri doğru
Klinik hiperandrojenizm — Hirsutizm gibi androjen etkisi bulguları, hiperandrojenizm alanını karşılar.
Polikistik over morfolojisi — Artmış folikül sayısı veya over hacmi, ultrasonografik morfoloji alanını karşılar.
Biyokimyasal hiperandrojenizm — Uygun yöntemle gösterilen androjen yüksekliği, hiperandrojenizm alanını karşılar.
Aklında kalsın
PKOS bir dışlama tanısıdır; tiroid bozukluğu, hiperprolaktinemi ve non-klasik konjenital adrenal hiperplazi gibi taklitçiler araştırılır.
3. soruOrta
Fetal dönemde testisleri normal farklılaşan 46,XY bir bireyde yalnızca anti-Müllerian hormon sentezinin bozulması; testosteron sentezi, dihidrotestosteron oluşumu ve androjen reseptör işlevlerinin korunması durumunda aşağıdaki anatomik bulgulardan hangisi beklenir?
Cevabı göster
Cevap: D — Uterusun gelişmesi ve dış genital organların erkek yönünde farklılaşması
Kısaca — İzole anti-Müllerian hormon eksikliği uterusu korurken, sağlam androjen etkisi erkek dış genital gelişimini sürdürür.
Sertoli hücrelerinden salgılanan anti-Müllerian hormon, Müller kanallarının gerilemesini sağlar; yokluğunda bu kanallardan uterus ve tüpler gelişir. Leydig hücrelerinin testosteronu Wolff kanallarını epididimis, vas deferens ve seminal vezikül yönünde farklılaştırır. Dihidrotestosteron ise işlevsel androjen reseptörü üzerinden dış genital organları erkek yönünde geliştirir; bu üç gelişim yolu birbirinden ayrılabilir.
Tanıya götüren bulgular
Testislerin normal farklılaşması → gonadal gelişim bozukluğundan çok seçici hormon sentez kusurunu destekler.
Yalnız anti-Müllerian hormon sentezinin bozulması → Müller kanallarının gerilemesini engeller.
Testosteron sentezinin korunması → Wolff kanalı türevlerinin gelişmesini sağlar.
Dihidrotestosteron oluşumu ve androjen reseptör işlevinin korunması → dış genital organların erkek yönünde gelişmesini sağlar.
Neden diğerleri değil
Uterusun gelişmemesi ve dış genital organların dişi yönünde farklılaşması — Tam androjen duyarsızlığına uyar; burada reseptör işlevi korunuyor.
Uterusun gelişmesi ve dış genital organların dişi yönünde farklılaşması — Hem Müller gerilemesi hem androjen etkisi bozulmalıdır; ikincisi korunuyor.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.