Bakır rahim içi araç hormon içermez ve korunmasız ilişkiden sonra acil kontrasepsiyon amacıyla da kullanılabilir; bu kullanımda en etkili yöntemlerden biri kabul edilir.
Aile Planlaması ve Kontrasepsiyon konusu kombine ve yalnız progestin içeren hormonal yöntemleri, rahim içi araçları, bariyer yöntemlerini, kalıcı cerrahi yöntemleri ve bu yöntemlerin kontrendikasyonlarını kapsar. Kombine hormonal yöntemler, östrojen içerdikleri için auralı migreni ve tromboemboli öyküsü olan kadınlarda kullanılmaz.
Sorular yöntem ile etki mekanizmasını eşleştiren listeler, bir yöntem için kesin kontrendikasyonu soran kısa kökler ve cerrahi bir yöntem sonrasında ortaya çıkmayacak değişikliği soran olumsuz köklerle gelir. Seçenekler hormon, mekanizma ve klinik durum adlarından oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki kontraseptif yöntem – etki mekanizması eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — Kombine oral kontraseptif – Ovulasyon inhibisyonu
Kısaca — Gonadotropin piki oluşmadığı için kombine oral kontraseptif kullananlarda dominant folikül ovule olmaz.
Sürekli östrojen ve progestin düzeyleri hipotalamus-hipofiz ekseninde negatif geri bildirim oluşturur. FSH baskısı folikül gelişimini sınırlar, LH pikinin engellenmesi ise ovulasyonu önler.
Neden diğerleri değil
Bakırlı rahim içi araç – Servikal mukusu koyulaştırma — Bakır sperm fonksiyonunu ve fertilizasyonu bozar; servikal mukusu koyulaştırma progestin etkisidir.
Kondom – Spermleri kimyasal olarak etkisizleştirme — Kondom spermin genital kanala geçişini mekanik olarak engeller; kimyasal etkisizleştirme spermisidlerin mekanizmasıdır.
Kombine oral kontraseptif – Endometriumda lokal steril inflamasyon oluşturma — KOK sistemik hormonal geri bildirimle ovulasyonu inhibe eder; lokal steril inflamasyon bakırlı rahim içi araca aittir.
Tüp ligasyonu – Gonadotropin salınımını baskılama — Gametlerin tüpte karşılaşmasını cerrahi olarak engeller; gonadotropin salınımı ve ovulasyon devam eder.
Aklında kalsın
Progestin implantları ovulasyon baskısına ek olarak servikal mukusu koyulaştırır ve endometrial atrofi oluşturur.
2. soruOrta
Otuz sekiz yaşındaki, üç doğum yapmış kadın hasta kalıcı korunma istediğini bildiriyor ve laparoskopik iki taraflı salpenjektomi uygulanıyor.
Bu hastada iki taraflı salpenjektomi sonrasında aşağıdakilerden hangisi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: A — Ameliyattan sonraki aylarda erken menopoza girilmesi
Kısaca — İki taraflı salpenjektomi overleri ve hormonal ekseni koruduğu için ameliyatı izleyen aylarda erken menopoz beklenmez.
Salpenjektomide tüpler çıkarılırken over dokusu ile başlıca over damarları yerinde bırakılır. Hipotalamo-hipofizer-over aksı sürdüğünden foliküler hormon üretimi sona ermez; cerrahi menopoz overlerin de çıkarılmasıyla gelişir.
Tanıya götüren bulgular
Kalıcı korunma istemi → geri döndürülmesi güç bir sterilizasyon yönteminin seçimini destekler.
İki taraflı salpenjektomi uygulanması → gametlerin buluşma yolunu keser ancak overleri ortadan kaldırmaz.
Neden diğerleri doğru
Epitelyal over kanseri riskinde azalma — Yüksek dereceli seröz karsinomların önemli bölümü fimbrial öncül lezyonlardan geliştiği için risk azalır.
Âdet düzeninde işleme bağlı doğrudan bir değişiklik olmaması — Tüpler hormonal döngüyü yönetmediğinden endometrium over hormonlarına siklik yanıt vermeyi sürdürür.
İşlemden sonra ek bir kontraseptif yönteme gerek duyulmaması — Tüplerin iki taraflı tamamen çıkarılması sperm ile oositin karşılaşmasını kalıcı olarak engeller.
Daha sonra gebelik istendiğinde in vitro fertilizasyon yöntemine başvurulabilmesi — Overler korunduğu için oosit toplanabilir ve tüplerin yokluğunda fertilizasyon laboratuvar ortamında gerçekleştirilebilir.
Aklında kalsın
İki taraflı salpingo-ooforektomi cerrahi menopoz yapar; yalnız tüplerin çıkarılmasıyla yalnız overlerin de çıkarılması aynı hormonal sonucu doğurmaz.
3. soruKolay
Levonorgestrel salgılayan rahim içi sistem uygulanması planlanıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu sistem için kesin kontrendikasyon oluşturur?
Cevabı göster
Cevap: A — Remisyona girmemiş meme kanseri
Kısaca — Aktif meme kanserinde progestin uyarısı tümör büyümesini destekleyebileceğinden levonorgestrelli sistem kullanılmaz.
Levonorgestrel büyük ölçüde uterusta etki gösterse de dolaşımda ölçülebilen progestin maruziyeti oluşturur. Hormon duyarlı olabilen aktif meme kanserinde olası proliferatif uyarı kabul edilemez risk taşıdığından hastalık remisyona girmeden yöntem yerleştirilmez.
Neden diğerleri değil
Emzirme — Levonorgestrel süt üretimini klinik olarak baskılamaz; uygun postpartum zamanda emzirenlerde kullanılabilir.
Geçirilmiş ektopik gebelik öyküsü — Eski ektopik gebelik RİA yerleştirilmesini engellemez; yöntem toplam ektopik gebelik riskini azaltır.
İyi kontrollü esansiyel hipertansiyon — Lokal progestin sistemi östrojen içermez ve kontrollü hipertansiyonda kesin kontrendikasyon değildir.
Nulliparite — Doğum yapmamış olmak tek başına RİA kullanımına engel değildir; kavite uygunluğu değerlendirilir.
Aklında kalsın
Aktif meme kanserinde uzun etkili kontrasepsiyon gerekiyorsa hormon içermeyen bakırlı RİA, bakıra özgü bir engel bulunmadığında tercih edilebilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.