Fizik Bilimine Giriş, fiziğin inceleme alanını, bilimsel araştırmanın işleyişini, bilimsel etik ilkelerini ve fiziksel büyüklüklerin birimlerle ifade edilmesini kapsar.
Öğrencinin hipotez ile deney arasındaki ilişkiyi kurabilmesi, değiştirilen, ölçülen ve sabit tutulan değişkenleri ayırt edebilmesi, türetilmiş birimleri SI temel birimleriyle ilişkilendirebilmesi beklenir. TYT’de bu konu, araştırmacı davranışlarını değerlendiren kısa senaryolar, deney düzeneklerinin yorumlanması ve birim dönüşümleri üzerinden çoktan seçmeli sorularla yoklanabilir.
Seçeneklerde farklı araştırmacı tutumları, değişken eşleştirmeleri veya temel birim ifadeleri bulunabilir. Verileri hipoteze uydurmayı doğru sanmak, deney değişkenlerini karıştırmak ve birimlerin üslerini yanlış kullanmak sık karşılaşılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Gücün SI birimi watt (W) olduğuna göre, wattın kilogram (kg), metre (m) ve saniye (s) temel birimleri cinsinden karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — s3kg⋅m2
Kısaca — Wattın temel birimler cinsinden karşılığı kg⋅m2⋅s−3 olur.
Güç P=tE, enerji E=F⋅x ve kuvvet F=m⋅a bağıntılarıyla yazılır. Böylece kuvvetin birimi kg⋅m⋅s−2, enerjinin birimi kg⋅m2⋅s−2 olur. Enerji birimini saniyeye böldüğünde kg⋅m2⋅s−3 sonucuna ulaşırsın.
2. soruOrta
Bir öğrenci, “Suyun sıcaklığı arttıkça özdeş şeker küplerinin çözünme süresi azalır.” hipotezini sınamak istiyor. Bunun için eşit miktarda su bulunan özdeş kapları farklı sıcaklıklarda tutuyor, her kaba birer özdeş şeker küpü atıyor ve çözünme sürelerini ölçüyor. Deneyi her sıcaklık değeri için üç kez tekrarladığında sıcaklık arttıkça çözünme süresinin azaldığını gözlüyor.
Bu çalışmayla ilgili,
I. Sıcaklık dışındaki koşulların aynı tutulması kontrollü deney yapılmasına katkı sağlamıştır.
II. Ölçümlerin tekrarlanması, rastgele hataların sonuç üzerindeki etkisini azaltabilir.
III. Elde edilen sonuçlar hipotezi bilimsel teoriye dönüştürmüştür.
yargılarından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
Sıcaklık dışındaki değişkenlerin sabit tutulması kontrollü karşılaştırma sağlar; tekrarlar da rastgele hataların etkisini azaltır. Bir hipotezin bu deneyle desteklenmesi, onun doğrudan bilimsel teoriye dönüşmesi anlamına gelmez.
3. soruOrta
Bir araştırmacı, deneyinde elde ettiği verilerin bir kısmının hipotezini desteklemediğini fark eder.
Bu araştırmacının bilimsel etik ilkelere uygun davranışı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Tüm verileri olduğu gibi raporlar ve nesnel biçimde değerlendirir.
Kısaca — Araştırmacı bütün verileri değiştirmeden raporlamalı ve nesnel olarak değerlendirmelidir.
Bir verinin hipotezi desteklememesi, o veriyi saklamak veya değiştirmek için gerekçe oluşturmaz. Yalnızca destekleyici sonuçları seçmek ya da diğerlerini yeniden düzenlemek veri çarpıtmasına yol açar ve bilimsel etiğe aykırıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.