Dalgalar konusu; dalgaların yayılmasını, hız, frekans, dalga boyu ve genlik özelliklerini, enerji taşınmasını ve atmaların karşılaşmasını kapsar.
Öğrencinin kaynağa ve ortama bağlı özellikleri ayırt etmesi, dalga büyüklükleri arasındaki ilişkileri kullanması ve üst üste gelen atmaların bileşke yer değiştirmesini yorumlaması beklenir. TYT’de bu konu, farklı ortamlardaki ses dalgalarını karşılaştıran öncüllü sorular, verilen bağıntıyla enerji oranı hesaplamaları veya ipteki atmaların çakışmasını inceleyen durumlarla sorulabilir.
Seçenekler öncül birleşimleri, sayısal oranlar ya da yer değiştirme ifadeleri içerebilir. Frekansı ortamın belirlediğini düşünmek, enerji ile genlik ilişkisini doğrusal almak ve zıt yönlü yer değiştirmeleri işaretlerine dikkat etmeden toplamak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aynı ortamda ilerleyen iki dalgadan K’nın genliği, L’nin genliğinin iki katıdır.
Taşınan enerji genliğin karesiyle orantılı olduğuna göre, EK/EL kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: C — 4
Kısaca — Enerjilerin oranı EK/EL=4 olur.
Enerji genliğin karesiyle orantılı olduğundan E∝A2 yazılır. AK=2AL verildiğine göre EK/EL=(AK/AL)2=22=4 elde edilir. Genliği iki katına çıkarmak enerjiyi yalnızca iki katına değil, dört katına çıkarır.
2. soruKolay
Aynı ipte birbirine doğru ilerleyen, biçimleri ve genişlikleri aynı, genlikleri eşit iki atmadan biri yukarı, diğeri aşağı yönlüdür. Atmalar tamamen üst üste geliyor.
Tam çakışma anında atmaların kapladığı bölgedeki bileşke yer değiştirme aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Sıfırdır.
Eşit büyüklükte zıt yer değiştirmeler süperpozisyonla birbirini yok eder ve bileşke sıfır olur.
3. soruKolay
Özdeş iki ses kaynağı aynı frekansta titreşmektedir. Biri havada, diğeri suda çalışırken sesin sudaki hızı daha büyüktür.
Buna göre, bu kaynakların oluşturduğu ses dalgalarıyla ilgili;
I. Su içinde yayılan sesin dalga boyu, havada yayılanınkinden büyüktür.
II. Su ve havada yayılan seslerin frekansları eşittir.
III. Su içinde yayılan sesin periyodu, havada yayılanınkinden küçüktür.
yargılarından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Frekansı kaynak belirlediği için iki ses dalgasının frekansı ve periyodu aynıdır. v=λf bağıntısına göre hızın daha büyük olduğu suda dalga boyu daha büyüktür; bu nedenle I ve II doğrudur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.