Dinamik, kuvvetlerin sınıflandırılmasını ve kuvvetlerin cisimlerin hareketine etkisini kapsar.
Öğrencinin temas gerektiren ve gerektirmeyen kuvvetleri ayırt edebilmesi, bir cisme etki eden kuvvetleri belirleyerek net kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi kurabilmesi beklenir. TYT’de bu konu, günlük yaşam örnekleri, ivmelenen asansörde baskül okuması ve yatay zemindeki bloğa etki eden sürtünme gibi durumlarla sorulabilir.
Seçeneklerde kuvvet türleri, büyüklük karşılaştırmaları veya sembolik ifadeler bulunabilir. Hareket yönüyle ivme yönünü karıştırmak, baskülün gösterdiği değeri her koşulda ağırlık sanmak ve statik sürtünmeyi daima en büyük değerinde kabul etmek sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yatay zeminde duran bir bloğa yatay doğrultuda F büyüklüğünde bir kuvvet uygulanıyor ve blok hareket etmiyor. F, maksimum statik sürtünme kuvvetinden küçüktür.
Bloğa etki eden statik sürtünme kuvvetinin büyüklüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — F
Blok dengede kaldığı sürece statik sürtünme, maksimum değerine kadar uygulanan kuvvete eşit büyüklükte olur.
2. soruKolay
Günlük hayatta karşılaştığımız kuvvetler, temas gerektiren ve temas gerektirmeyen kuvvetler olarak sınıflandırılır.
Buna göre aşağıdaki kuvvetlerden hangisi temas gerektirmeyen bir kuvvettir?
Cevabı göster
Cevap: E — Manyetik kuvvet
Manyetik kuvvet, cisimler arasında doğrudan temas olmaksızın uzaktan etki edebilen bir kuvvettir. Sürtünme, normal, yay ve ip gerilme kuvvetleri ise ancak cisimler birbiriyle temas hâlindeyken ortaya çıkan kuvvetlerdir.
3. soruKolay
Kütlesi m olan bir yolcu, ivmesi a olan bir asansörde baskül üzerinde durmaktadır. Asansör yukarı doğru ivmelenirken baskül N1, aşağı doğru aynı büyüklükte ivmelenirken N2 değerini gösterir. (g: yer çekimi ivmesi)
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — N1>mg>N2
Kısaca — Yukarı ivmelenirken baskül değeri mg’den büyük, aşağı ivmelenirken ise mg’den küçüktür.
Yukarı yönü pozitif alırsan yukarı ivmelenme sırasında N1−mg=ma ve buradan N1=m(g+a) olur. Aşağı ivmelenme sırasında mg−N2=ma olduğundan N2=m(g−a) bulunur. Yolcu baskülle temasını koruduğu sürece N1>mg>N2 sıralaması geçerlidir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.