Cepte soru çözTYT

Cepte soru çözTYTZorlu sorular · Fen BilimleriYarışma tarzı

TYT

TYT Fen Bilimleri · Yarışma tarzı sorular

  • 10 soru
  • Gerçek sınavdan daha zor
  • Ücretsiz

Bu sorular TYT Fen Bilimleri müfredatına göre yazıldı; ancak zorluk değerlendirmemize göre her biri gerçek sınavdaki her sorudan ve TYT Fen Bilimleri zorlu sorular denemesinden de daha zor. Olimpiyat tarzı pratik yapmak isteyen öğrencilere uygundur. Burada puan hesaplanmaz; bu sorular bir TYT Fen Bilimleri puanını öngörmez.

Bir cevap seç, sonra sorunun altındaki çözümü açarak doğru cevabı ve nasıl çözüldüğünü gör. Seçtiklerin bu tarayıcıda saklanır.

1. soru

Yarışma tarzıHücre Bölünmeleri ve Üreme

Laktik asit bakterisi ve amip bölünerek çoğalıyor. Yeterli besin bulunan aynı sıcaklıktaki iki ayrı kapta üretilen bu canlılara iğ ipliklerinin oluşumunu engelleyen aynı derişimde bir madde ekleniyor. Bir süre sonra amipte bölünmenin durduğu, bakteride ise bölünmenin sürüp yavru hücrelerin oluşmaya devam ettiği gözleniyor.

Bu iki canlının bölünerek çoğalmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: B — Her iki canlıda da bölünmeden önce kalıtım maddesi eşlenir; bakteride çekirdek zarının erimesi ve iğ ipliği oluşumu gibi mitoz evreleri görülmediği için madde bakteride bölünmeyi durdurmazken amipte çekirdek ve sitoplazma bölünmesi mitozla gerçekleştiği için bölünme durur.

Yoklanan düşünce, bölünmeden önce kalıtım maddesinin eşlenmesinin ortak bir hazırlık olduğu, mitoz aygıtının ise ortak olmadığıdır. Bakteri çekirdek zarı ile çevrili çekirdek taşımaz; kalıtım maddesini eşleyip sitoplazmasını bölerek çoğalır ve iğ ipliğine gereksinim duymaz, bu yüzden iğ ipliğini engelleyen madde onu durdurmaz. Amip çekirdekli bir hücredir; önce eşlenme olur, sonra çekirdek zarının erimesi ve iğ ipliği ile çekirdek ve sitoplazma bölünmesi gerçekleşir, bu yüzden aynı madde onun bölünmesini durdurur. Kromozom sayısının korunması ve parça değişiminin eşeyli bölünmeye özgü olması da bu ayrımın parçasıdır.

2. soru

Yarışma tarzıHücre ve Organeller

Bir araştırmacı, ‘bütün hücreler daha önce var olan hücrelerin bölünmesiyle oluşur’ ilkesini sınamak için iki özdeş şişeye eşit hacimde et suyu koyup aynı süre kaynatıyor ve aynı sıcaklıkta bekletiyor. Soğuduktan sonra 1. şişeye dışarıdaki havayı, 2. şişeye ise mikroorganizmaları tutan ısıtılmış cam yününden geçirilmiş, gaz bileşimi değişmemiş havayı aynı hızla sürekli veriyor. Bir süre sonra 1. şişedeki sıvının bulandığı ve mikroskopta hücrelerin görüldüğü, 2. şişedeki sıvının ise berrak kaldığı gözleniyor. Ardından 2. şişeye de cam yününden geçirilmemiş dış hava verilmeye başlanıyor ve bir süre sonra bu şişede de bulanma ile hücrelerin ortaya çıktığı görülüyor.

I. 1. şişede hücrelerin görülmesi, et suyundaki cansız maddelerden kendiliğinden yeni hücreler oluştuğunu kanıtlar.
II. İki şişeye de hava verilmesine karşın yalnızca 1. şişede hücrelerin görülmesi, hücrelerin ancak önceden var olan hücrelerden çoğalmasıyla ortaya çıktığı fikrini destekler.
III. 2. şişeye cam yününden geçirilmemiş hava verildikten sonra bu şişede de hücrelerin görülmesi, et suyunun baştan beri hücre çoğalmasına elverişli olduğunu ve ilk aşamada yalnızca hücre kaynağının engellendiğini gösterir.

Buna göre ifadelerden hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: D — II ve III

Bu sorunun yokladığı düşünce, bulanmanın nedenini besiyerinin elverişliliğinden ayırıp hücre kaynağına bağlayabilmektir. İki şişeye eşit besin konulup aynı süre kaynatılması başlangıçtaki hücreleri ortadan kaldırır ve koşulları eşitler. İki şişeye de bileşimi değişmemiş hava verilmesi, havadaki gazların tek başına hücre oluşturup oluşturmadığını denetler; yalnızca dış hava alan şişede hücre görülmesi, farkı oluşturan etmenin hava değil havayla taşınan öncül hücreler olduğunu gösterir. Bu yüzden birinci şişedeki gözlem kendiliğinden oluşumu kanıtlamaz. İkinci şişenin önce berrak kalıp cam yününden geçirilmemiş hava verilince bulanması, besiyerinin baştan beri elverişli olduğunu ve ilk aşamada yalnızca kaynağın tutulduğunu kanıtlar.

3. soru

Yarışma tarzıCanlıların Temel Bileşenleri (Biyomoleküller)

pH’ı 2 olan bir mide özsuyu örneğine ayrı deneylerde saf su ekleniyor ve bazik özellikte bir antasit çözeltisi ekleniyor.

I. Saf su eklenmesi, çözeltideki toplam H+ miktarını azaltarak pH’ı yükseltir.
II. Antasit çözeltisi eklenmesi, H+ iyonlarının OH− iyonlarıyla birleşerek su oluşturması sonucu pH’ı yükseltir ve ortamda tuz oluşur.
III. Saf su ile seyreltme tek başına çözeltinin pH’ını 7'ye yaklaştırabilir ancak 7'nin üzerine çıkaramaz.

Buna göre ifadelerden hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: D — II ve III

Buradaki belirleyici düşünce, derişim ile miktarın ayrılmasıdır; su eklemek derişimi değiştirir, baz eklemek madde miktarını değiştirir. Saf su eklenince çözeltinin hacmi büyüdüğü için aynı miktardaki hidrojen iyonu daha seyreltik hâle gelir ve pH yükselir, ancak toplam hidrojen iyonu miktarı azalmaz; bu yüzden birinci ifade yanlıştır. Bazik antasit eklenince hidroksit iyonları hidrojen iyonlarıyla birleşerek su oluşturur, hidrojen iyonu tüketildiği için pH yükselir ve geride tuz kalır; bu yüzden ikinci ifade doğrudur. Asidik çözeltiye nötr su eklemek pH değerini 7 değerine yaklaştırır, fakat karışımın pH değerinin suyun pH değerini aşması mümkün değildir; bu yüzden üçüncü ifade doğrudur.

4. soru

Yarışma tarzıHücre ve Organeller

Bir ışık mikroskobunda 100 kat toplam büyütmede görüş alanı çapının 1,6 mm olduğu biliniyor. Aynı preparat 400 kat toplam büyütmede incelendiğinde görüş alanı çapını aralarında boşluk olmadan uç uca dizilmiş 8 hücrenin tam doldurduğu gözleniyor. Hücrelerin görüş alanından taşmadığı varsayılıyor.

Buna göre bir hücrenin gerçek çapı kaçtır?

Çözümü göster

Cevap: B — 50 μm

Fikrin adı görüş alanı çapının toplam büyütmeyle ters orantılı olmasıdır. Büyütme 100 kattan 400 kata çıktığı için büyütme 4 katına çıkar, görüş alanı çapı 4 kat küçülür. 1,6 mm olan çap 400 katta 0,4 mm olur. Uzunluk çevirmesiyle 1 mm 1000 μm olduğundan 0,4 mm 400 μm demektir. Alan çapını boşluksuz dolduran 8 hücre olduğu için bir hücrenin çapı 400 bölü 8 işlemiyle 50 μm bulunur.

5. soru

Yarışma tarzıCanlıların Temel Bileşenleri (Biyomoleküller)

Üç ayrı deney tüpünde, su çıkışı dışında başka ürün oluşmayan sentez tepkimeleri gerçekleştiriliyor: Birinci tüpte 91 glikoz molekülünden tek bir nişasta molekülü sentezleniyor. İkinci tüpte 91 amino asit molekülünden tek bir polipeptit molekülü sentezleniyor. Üçüncü tüpte 30 gliserol ve 100 yağ asidi bulunuyor ve oluşabilecek en fazla sayıda trigliserit molekülü sentezleniyor. Her bir glikozit, peptit ve ester bağının kurulması sırasında bir su molekülü açığa çıkıyor.

I. Birinci tüpte açığa çıkan su molekülü sayısı, ikinci tüpte açığa çıkan su molekülü sayısına eşittir.
II. Üçüncü tüpte açığa çıkan su molekülü sayısı, birinci tüpte açığa çıkan su molekülü sayısına eşittir.
III. Üçüncü tüpte oluşan trigliserit molekülleri, monomerlerin tekrarlı bağlanmasıyla oluşmuş polimerlerdir.

Buna göre ifadelerden hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: C — I ve II

Buradaki tek belirleyici düşünce, açığa çıkan su sayısının kurulan bağ sayısına eşit olmasıdır. Birinci tüpte 91 glikoz tek bir nişasta molekülü hâline gelirken 90 glikozit bağı kurulur, bu nedenle 90 su açığa çıkar. İkinci tüpte 91 amino asit tek bir polipeptit hâline gelirken 90 peptit bağı kurulur, bu nedenle yine 90 su açığa çıkar; bağ türünün farklı olması su sayısını değiştirmez. Üçüncü tüpte her trigliserit için bir gliserol ve üç yağ asidi gerekir, her birinde üç ester bağı kurulur ve üç su açığa çıkar. Eldeki 30 gliserol en fazla 30 trigliserit yapabilir, bunun için 90 yağ asidi yeterlidir ve 10 yağ asidi artar; toplam su yine 90 olur. Trigliserit, üç yağ asidi ile gliserolden oluşan küçük bir lipit molekülüdür, monomerlerin uzun tekrarıyla oluşan polimer değildir.

6. soru

Yarışma tarzıDinamik

Yatay ve doğrusal bir yolda ilerleyen, kasası yatay bir yük aracının kasasında, kasaya göre başlangıçta duran 2 kg kütleli bir koli bulunmaktadır. Koliye yatay doğrultuda kasa ile koli arasındaki sürtünme kuvvetinden başka kuvvet etki etmemektedir; hava direnci önemsenmiyor. Koli ile kasa arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4'tür; g = 10 m/s2 alınız. Aracın durgun hâlden başlattığı iki ayrı düzgün hızlanan kalkış, yol kenarında duran bir gözlemci tarafından izleniyor: Birinci kalkışta araç hızını 2 s içinde 6 m/s değerine çıkarırken koli kasaya göre kaymadan duruyor; ikinci kalkışta araç hızını 2 s içinde 10 m/s değerine çıkarırken koli kasaya göre geriye doğru kayıyor.
I. Birinci kalkışta koliye etki eden statik sürtünme kuvveti aracın hareket yönündedir ve büyüklüğü 6 N’dur.
II. Kolinin araçla birlikte kaymadan hızlanabileceği en büyük ivmenin büyüklüğü 4 m/s2 dir.
III. İkinci kalkışta koli geriye kayarken koliye etki eden kinetik sürtünme kuvveti aracın hareket yönüne zıt yöndedir. Buna göre I, II ve III numaralı yargılardan hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: D — I ve II

Bu maddenin belirleyici düşüncesi kaymadan birlikte hızlanan koliyi ileriye doğru hızlandıran yatay kuvvetin bizzat statik sürtünme olmasıdır. Yol kenarında duran gözlemciye göre kolinin ivmesi aracın ivmesine eşit olmalıdır; Newton’ın ikinci yasası gereği koli üzerine ileriye doğru kütle ile ivmenin çarpımı büyüklüğünde net kuvvet etki etmelidir ve yatayda bunu sağlayabilecek tek etki kasanın uyguladığı sürtünmedir. Birinci kalkışta ivme hız değişiminin süreye bölümünden 3 m/s2 bulunur ve gereken kuvvet 6 N olur; bu değer en büyük statik sınır olan 8 N değerinden küçük olduğu için kayma olmaz. Sınırda gereken kuvvet sınıra eşitlenince kütle sadeleşir ve en büyük ivme katsayı ile yerçekimi ivmesinin çarpımı olur. Bağıl kayma geriye doğruyken kinetik sürtünme kaymaya karşı koyup ileriye doğru etki eder.

7. soru

Yarışma tarzıKimyasal Türler Arası Etkileşimler

Atom numaraları 1H, 6C, 9F olan elementlerin oluşturduğu saf K:HF ve saf L:CH3F maddeleri ele alınıyor.

I. Saf K tanecikleri arasında hidrojen bağı bulunur.
II. Saf L tanecikleri arasında hidrojen bağı bulunur.
III. K ile L maddelerinin oluşturduğu karışımda HF ile CH3F tanecikleri arasında hidrojen bağı oluşur.

Buna göre I, II ve III numaralı ifadelerden hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: D — I ve III

Kilit fikir hidrojen bağının çift koşuludur: hidrojenin doğrudan flor, oksijen ya da azota bağlı olması ve karşı atomda ortaklanmamış elektron bulunması gerekir. HF içinde hidrojen flora bağlıdır ve flor üzerinde ortaklanmamış elektronlar vardır, bu yüzden saf HF molekülleri arasında hidrojen bağı bulunur. CH3F içinde flor bulunmasına karşın hidrojenler karbona bağlıdır, flora bağlı hidrojen yoktur; bu yüzden saf CH3F molekülleri arasında hidrojen bağı kurulamaz, yalnızca dipol-dipol ve London etkileşimleri bulunur. Karışımda ise HF verici, CH3F içindeki flor alıcı olabilir; bu yüzden iki tür tanecik arasında hidrojen bağı oluşur. Böylece birinci ve üçüncü ifadeler doğru, ikinci ifade yanlıştır.

8. soru

Yarışma tarzıAsit, Baz ve Tuz

Al ve Mg tozlarından oluşan bir karışımın iki ayrı 9 g’lık örneği alınıyor. Birinci örnek yeterli miktarda seyreltik HCl çözeltisiyle, ikinci örnek yeterli miktarda NaOH(suda) çözeltisiyle tepkimeye sokuluyor. Birinci tepkimede normal koşullarda 10,08 L, ikinci tepkimede 6,72 L H2 gazı açığa çıkıyor. (Al: 27, Mg: 24; normal koşullarda 1 mol gaz 22,4 L’dir. Mg, NaOH çözeltisiyle tepkime vermez; Al hem seyreltik HCl hem de NaOH çözeltisiyle H2 açığa çıkarır. Her iki tepkimede de metaller tamamen tükenmektedir.)

Buna göre karışımdaki Mg’nin kütlece yüzdesi kaçtır?

Çözümü göster

Cevap: C — %40

Fikir, NaOH ile yalnızca Al’nin tepkime vermesidir, bu yüzden iki deneydeki H2 farkı doğrudan Mg miktarını verir. İkinci kapta 6,72 L H2 0,3 mol demektir ve tamamı Al’dendir, bu da 0,2 mol Al yani 5,4 g Al demektir. Birinci kapta 10,08 L H2 0,45 mol demektir ve Al ile Mg toplamından gelir. Fark 3,36 L yani 0,15 mol H2 yalnızca Mg’den gelmiştir. 1 mol Mg 1 mol H2 verdiğinden 0,15 mol Mg vardır, kütlesi 0,15 çarpı 24 eşittir 3,6 g olur. 9 g karışımda 3,6 bölü 9 eşittir 0,4 olduğundan sonuç kütlece %40 bulunur ve 5,4 g ile toplam 9 g tutar.

9. soru

Yarışma tarzıAsit, Baz ve Tuz

İçlerinde eşit hacim ve derişimde berrak Ca(OH)2(suda) çözeltisi bulunan iki özdeş kaba aynı hızla CO2 gazı gönderiliyor. Birinci kaba kısa süre, ikinci kaba uzun süre gaz gönderiliyor.
I. Birinci kapta beyaz çökelek oluşur.
II. İkinci kapta beyaz çökelek kalmaz, berrak bir çözelti elde edilir.
III. İkinci kaptaki berrak çözeltiye NaOH çözeltisi eklendiğinde yeniden beyaz çökelek oluşur.

Buna göre I, II ve III numaralı ifadelerden hangileri doğrudur?

Çözümü göster

Cevap: E — I, II ve III

Fikir, az CO2 ile çöken CaCO3’ün aşırı CO2 ve su ile çözünür asit tuzu Ca(HCO3)2’ye dönüşmesidir. Birinci kapta Ca(OH)2 ile CO2’den beyaz CaCO3 çökeleği oluşur. İkinci kapta uzun süre CO2 gönderilince önce oluşan çökelek CO2 ve H2O ile tepkimeye girerek suda çözünen Ca(HCO3)2’yi oluşturur, bu yüzden kap berrak görülür. Berrak çözeltide Ca2+ ve HCO3− vardır, eklenen NaOH HCO3−’yi CO32−’ye çevirir ve CaCO3 yeniden çöker. Çökeleğin gaz arttıkça hep artacağını düşünmek bu geçişi kaçırır, oysa ikinci kapta tuz çözeltide kalmıştır.

10. soru

Yarışma tarzıKarışımlar

Belirli bir sıcaklıkta X tuzunun sudaki çözünürlüğü 40 g / 100 g sudur. Bu sıcaklıkta 120 g X ile 200 g su karıştırılıyor ve çözünme tamamlanıncaya kadar bekleniyor. Daha sonra sıcaklık değiştirilmeden üstteki doymuş çözeltinin 140 g’ı başka bir kaba aktarılıyor. İlk kapta kalan karışımdan 50 g suyun buharlaştığı belirleniyor ve sıcaklık yeniden ilk sıcaklığa getiriliyor. (Aktarılan 140 g çözeltide çözünmemiş katı bulunmadığı varsayılacaktır.)

Buna göre son durumda ilk kapta dipte bulunan çözünmemiş X katısının kütlesi kaç gramdır?

Çözümü göster

Cevap: D — 60

Bu sorunun fikri sıcaklık sabitken doymuş çözeltinin derişiminin korunmasıdır. Başlangıçta 200 g su en çok 80 g X çözer, bu yüzden 120 g tuzun 80 gı çözünür ve 40 gı dipte kalır, çözelti kütlesi 280 g olur. Üstten 140 g doymuş çözelti almak çözeltinin yarısını almak demektir, bu kısım 100 g su ve 40 g çözünmüş X götürür ve dipteki 40 g katıya dokunmaz. Geriye 100 g su, 40 g çözünmüş X ve 40 g dipteki katı kalır ve çözelti yine doymuştur. Suyun 50 gı buharlaşınca 50 g su kalır ve bu su en çok 20 g X çözer. Çözünmüş 40 gın 20 gı çöker ve dipteki 40 gın üzerine eklenir, sonuç 60 g olur.

Bu soruların ait olduğu konuları oku: Fen Bilimleri - Fizik · Fen Bilimleri - Kimya · Fen Bilimleri - Biyoloji

TYT Fen Bilimleri zorlu sorular · TYT hakkında her şey

Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.

TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.

Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.