Canlıların Temel Bileşenleri (Biyomoleküller), canlı yapısına katılan organik ve inorganik maddelerin özelliklerini ve görevlerini kapsar.
TYT biyoloji sorularında öğrencinin proteinlerin yapısını, yağların oluşumunu ve enzimlerin çalışma özelliklerini ilişkilendirebilmesi beklenir. Sorular genellikle doğru ya da yanlış ifadeyi seçme veya verilen öncüllerin doğruluğunu değerlendirme biçimindedir. Seçeneklerde maddelerin yapı taşları, kurdukları bağlar, çözünürlükleri ve tepkimelerdeki rolleri hakkında ifadeler ya da doğru kabul edilen öncüllerin farklı birleşimleri bulunabilir.
Oluşum sırasında suyun kullanılmasıyla açığa çıkmasını karıştırmak, bütün biyomoleküllere aynı özellikleri yüklemek ve sıcaklığın enzim yapısına etkisini gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Proteinlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Denatürasyona uğradıklarında yapılarındaki peptit bağları mutlaka kopar.
Kısaca — Bir enzimin birincil yapısı korunurken denatüre olması mümkündür.
Denatürasyonda çoğunlukla proteinin ikincil, üçüncül veya varsa dördüncül yapısını oluşturan etkileşimler bozulur. Böylece aktif merkezin şekli değişir ve enzim işlevini kaybeder; amino asit dizisini oluşturan peptit bağlarının kopması gerekmez.
2. soruKolay
Trigliserit oluşumuyla ilgili,
I. Bir gliserol ile üç yağ asidi ester bağı kurar.
II. Reaksiyon sırasında üç molekül su açığa çıkar.
III. Oluşan trigliserit suda kolayca çözünür.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Kısaca — Trigliserit oluşurken bir gliserol üç yağ asidiyle esterleşir ve üç su molekülü açığa çıkar.
Üç yağ asidinin her biri gliserole bir ester bağıyla bağlandığından toplam üç ester bağı ve üç H2O oluşur. Trigliseritlerin büyük bölümü apolar ve hidrofobik olduğu için suda kolay çözünmez.
3. soruKolay
Enzimlerle ilgili,
I. Genellikle protein yapıdadır.
II. Tepkime sonunda değişmeden kalabilir.
III. Yüksek sıcaklıkta aktif merkezleri bozulabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I, II ve III
Kısaca — Enzimlerle ilgili verilen üç ifade de doğrudur.
Enzimlerin çoğu protein yapılı biyolojik katalizörlerdir ve tepkimede tüketilmedikleri için uygun koşullarda yeniden kullanılabilirler. Yüksek sıcaklık proteinin üç boyutlu yapısını, dolayısıyla aktif merkezin biçimini bozarak enzimi denatüre edebilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.