Asit, Baz ve Tuz konusu; maddelerin sulu çözeltilerindeki asitlik ve bazlık özelliklerini, pH üzerinden karşılaştırılmasını ve nötralleşme tepkimelerinde tuz oluşumunu kapsar.
Öğrencinin bir maddenin suda çözündüğünde oluşturduğu ortamı yorumlayabilmesi, pH değerlerinden asitlik sıralaması yapabilmesi ve nötralleşme için gereken madde miktarını tepkime denkleminden hesaplayabilmesi beklenir. TYT Kimya sorularında bu beceriler, çözeltiler hakkındaki doğru ifadeyi seçme, verilen pH değerlerini sıralama veya mol hesabı yapma biçiminde yoklanabilir.
Seçenekler farklı özellik yorumları, sıralamalar ya da mol miktarları sunabilir. pH arttıkça asitliğin arttığını düşünmek ve nötralleşmede tepkime katsayılarını dikkate almamak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
SO2 ve NH3 gazları ayrı kaplardaki saf sularda yeterli miktarda çözülerek iki çözelti hazırlanıyor.
Buna göre, oluşan çözeltilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — SO2 çözeltisi mavi turnusol kâğıdının rengini kırmızıya çevirir.
SO2 suda çözündüğünde asidik, NH3 ise bazik çözelti oluşturur. Bu nedenle SO2 çözeltisi mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirir.
2. soruKolay
25∘C’de K, L ve M sulu çözeltilerinin pH değerleri sırasıyla 4, 11 ve 9’dur. Buna göre, çözeltilerin asitlik özelliği en fazla olandan en az olana doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — K>M>L
Kısaca — Asitlik sırası K>M>L’dir. Aynı sıcaklıkta pH küçüldükçe asitlik artar. Verilen değerler pHK=4<pHM=9<pHL=11 olduğundan asitliği en fazla olan K, en az olan L’dir. pH değerlerini büyükten küçüğe sıralamak, asitlik sırasını ters bulmana yol açar.
3. soruKolay
0,25 mol H2SO4’ü tamamen nötralleştirmek için kaç mol NaOH gerekir?
Cevabı göster
Cevap: E — 0,50
Kısaca — 0,25 mol H2SO4 için 0,50 mol NaOH gerekir.
Diprotik asit denklemi H2SO4+2NaOH→Na2SO4+2H2O olduğundan katsayı oranı 1:2’dir. 0,25×2=0,50 mol NaOH yeter. Asitteki iki H+’yı unutup 1:1 almak en sık hatadır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.