Kimya Bilimi, kimyanın çalışma alanlarını, kimya dallarını, laboratuvarda kullanılan temel araçları ve güvenli çalışma ilkelerini kapsar; maddelerdeki fiziksel ve kimyasal değişimleri ayırt etmeyi de gerektirir.
Öğrencinin bir araştırmanın amacını ilgili kimya dalıyla eşleştirebilmesi, cam malzemelerin kullanım amaçlarını tanıması ve günlük olayları maddenin yapısındaki değişime göre yorumlayabilmesi beklenir. TYT Fen Bilimleri testinde bu konu, araştırma senaryoları, deney işlemleri veya günlük yaşamdan olaylar üzerinden çoktan seçmeli sorularla yoklanır.
Seçeneklerde kimya dalları, araç adları ya da olaylara ilişkin yargılar bulunabilir. Benzer araçları karıştırmak, güvenlik adımlarını gözden kaçırmak ve hâl değişimini kimyasal değişim sanmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir araştırmacı, bitkilerden elde edilen boyar maddelerin karbon iskeletini inceleyerek bu maddelerin laboratuvar ortamında yapay olarak sentezlenmesi üzerine çalışmaktadır.
Buna göre bu araştırmacının çalıştığı kimya dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Organik kimya
Kısaca — Karbon iskeletli boyar maddelerin yapısı ve laboratuvar sentezi organik kimyanın konusudur.
Organik kimya karbon bileşiklerinin yapısını, tepkimelerini ve yapay sentezini inceler; bitkisel boyar maddeler tam da bu sınıftandır. Bitkiden elde ediliyor diye biyokimya seçmek caziptir ama biyokimya canlıdaki tepkimeleri inceler, laboratuvarda karbon iskeleti kopyalamak organik sentezdir. Analitik kimya tanılama ve ölçüm, inorganik kimya karbon-dışı bileşikler, fizikokimya ise enerji ve denge tarafıdır.
2. soruOrta
Derişik H2SO4 çözeltisinden P cam malzemesi kullanılarak tam olarak 10 mL alınıyor. Asit, bir beherdeki saf suyun üzerine yavaşça ve karıştırılarak ekleniyor. Çözelti oda sıcaklığına soğutulduktan sonra yıkama sularıyla birlikte Q cam malzemesine aktarılıyor ve saf suyla son hacmi 500 mL’ye tamamlanıyor.
Buna göre bu işlemde kullanılan P ve Q cam malzemeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: C — P: Pipet; Q: Balon joje
Kısaca — P pipet, Q balon jojedir. Tam olarak 10 mL asit almak için pipet kullanılır. Seyreltildikten sonra oda sıcaklığına soğutulan çözeltinin son hacmini 500 mL’ye tamamlamak için balon joje gerekir. Büret de hassas hacim ölçebilir; ancak onunla eşleştirilen huni, çözeltiyi belirli bir son hacme tamamlamak için kullanılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.