Atom ve Periyodik Sistem, atomun temel taneciklerini, iyon oluşumunu, atom modellerini ve elementlerin periyodik tablodaki özelliklerini kapsar.
Öğrencinin atom ve kütle numarasından proton, nötron ve elektron sayılarını belirleyebilmesi, iyon yükünü yorumlayabilmesi ve atom modellerinin temel görüşlerini ayırt edebilmesi gerekir. TYT kimya sorularında bu konu, verilen tanecikle ilgili öncüllerin doğruluğunu değerlendirme, bir atom modeline uygun ifadeyi seçme veya aynı periyottaki özellik değişimini yorumlama biçiminde sorulabilir.
İyon yükünün elektron sayısına etkisini ters yorumlamak ve kütle numarasını nötron sayısıyla karıştırmak sık yapılan hatalardır. Seçeneklerde farklı öncül birleşimleri, model açıklamaları ya da periyodik özellikler yer alabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aynı periyottaki baş grup elementleri, atom numaraları artacak biçimde soldan sağa sıralanıyor. Bu sırada katman sayısı değişmezken çekirdek yükü artıyor.
Buna göre, aşağıdaki özelliklerden hangisi genel olarak azalır?
Cevabı göster
Cevap: B — Atom yarıçapı
Kısaca — Aynı periyotta soldan sağa genel olarak azalan özellik atom yarıçapıdır.
Katman sayısı sabitken çekirdek yükü artınca elektronlar daha güçlü çekilir ve atom küçülür. Aynı yönde birinci iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik ve elektron alma eğilimi genel olarak artar; değerlik elektron sayısı da grup numarasıyla birlikte artar. Bu yüzden listelenen özelliklerden azalan, atom yarıçapıdır.
2. soruKolay
Thomson atom modeline göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Elektronlar, pozitif yüklü küre içine gömülmüştür.
Kısaca — Thomson modelinde elektronlar, pozitif yükün atom hacmine yayıldığı kürenin içine gömülüdür.
Atomun büyük ölçüde boş olması ve pozitif yükün çekirdekte toplanması Rutherford modeline aittir. Atomun bölünemez bir küre olduğu görüşü Dalton’a, elektronların belirli enerji düzeylerinde bulunduğu görüşü ise Bohr’a aittir.
3. soruKolay
818X2− iyonuyla ilgili,
I. Proton sayısı 8’dir. II. Nötron sayısı 8’dir. III. Elektron sayısı 10’dur.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve III
Proton sayısı atom numarası olan 8’dir. Nötron sayısı 18−8=10 olup 8 değildir. 2− iyonunda elektron sayısı 8+2=10’dur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.