Kur'an'a Göre Hz. Muhammed konusu, onun peygamberlik görevini, vahyi açıklamasını, örnek uygulamalarını ve vahye dayalı hüküm koyma yetkisini kapsar.
Öğrencinin sünnet çeşitlerini ayırt edebilmesi, verilen bir davranış veya açıklamayı ilgili kavramla eşleştirebilmesi ve peygamberin görevlerini metnin bağlamından çıkarabilmesi beklenir. AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi sorularında bu konu, günlük hayattan örnekler, ayetlerin anlamına ilişkin açıklamalar ve peygamberin yetkilerini anlatan paragraflarla sorulabilir.
Seçeneklerde kavram adları veya örneklere karşılık gelen sıralamalar bulunabilir. Söz, uygulama ve onay arasındaki farkı gözden kaçırmak, vahyi açıklama ile hüküm koymayı karıştırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sünnet çeşitleriyle ilgili olarak Hz. Muhammed’in;
I. “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.” buyurmasına,
II. abdest alırken organları sırayla yıkayarak göstermesine,
III. sahabenin yaptığı bir uygulamayı görüp engel olmamasına
verilen isimler aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?
Cevabı göster
Cevap: A — I: Sözlü — II: Fiilî — III: Takrirî
Kısaca — Hz. Peygamber’in sözleri sözlü, bizzat yaptığı uygulamalar fiilî, sahabenin yapıp kendisinin onayladığı davranışlar ise takrirî sünnettir.
Öncülleri sırasıyla değerlendirelim: İlk öncüldeki hadis-i şerif doğrudan peygamberimizin ifadesi olduğu için sözlü sünnettir. İkinci öncüldeki abdestin nasıl alınacağını bizzat uygulayarak göstermesi fiilî sünnet kapsamındadır. Üçüncü öncülde sahabeden sadır olan bir davranışı görüp yasaklamaması ve zımnen onaylaması ise takrirî sünnet olarak adlandırılır.
2. soruKolay
İnen ayetler günlük hayatta okunuyor, kimi ifadeler ise ilk bakışta farklı yorumlara açık görünüyordu. Sahabe, bazı ayetlerin hükmünü veya anlamını tam olarak kavrayamadığında Hz. Muhammed’e başvurmuş; o da vahyin ışığında açıklamalarda bulunmuş, uygulamalarıyla da bu açıklamaları somutlaştırmıştır. Bu başvuru, öğrenme sürecinin doğal bir parçası olmuştu.
Bu parçada Hz. Muhammed’in ön plana çıkan yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Tebyin
Kısaca — Hz. Muhammed’in anlaşılmakta güçlük çekilen ayetleri açıklaması, tebyin görevidir. Sahabenin sorularını cevaplaması ve açıklamalarını uygulamalarıyla somutlaştırması bu görevi gösterir. Tebliğ vahyi insanlara ulaştırmayı, temsil örnek olmayı ifade eder; parçanın odağı ise vahyin anlamını açıklamaktır.
3. soruOrta
Kur’an’da Allah ve Resulü bir konuda iradesini ortaya koyduğunda müminlerin buna aykırı tercih yapamayacağı bildirilir. Bu çerçevede Hz. Muhammed’e, vahye dayalı olarak ümmetin karşılaştığı bazı meselelerde bağlayıcı hükümler koyma yetkisi verilmiştir; Müslümanlar bu hükümlere uymak durumundadır.
Bu parçada Hz. Muhammed’in öne çıkan yetki ve sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Teşri
Kısaca — Hz. Muhammed’in vahyin denetiminde ve Kur’an’ın çizdiği istikamette hüküm koyma, kural belirleme yetki ve sorumluluğuna “teşri” denir.
Parçada Allah ve Resulü bir konuda hüküm verdiğinde müminlerin buna aykırı tercih yapamayacağı ve peygamberimizin belirlediği vazifelere uyulması gerektiği vurgulanmaktadır. İslam hukukunda hüküm koyma faaliyeti doğrudan teşri kavramıyla ifade edilir. Tebliğ vahyi insanlara ulaştırmak, temsil ise ahlaken örnek teşkil etmek olduğundan, bağlayıcı hüküm koyma sorumluluğu teşri ile tanımlanır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.