Anadolu'da İslam, İslam kültürünün Anadolu’daki ahlaki, toplumsal ve sanatsal yansımalarını, ahilik geleneğini ve çevre coğrafyalarla kültürel etkileşimini kapsar.
Öğrencinin kitap sanatlarının ayırt edici özelliklerini tanıması, esnaf ahlakını besleyen erdemleri ilgili anlayışlarla ilişkilendirmesi ve mimari eserlerin kültürel hayattaki yerini yorumlaması beklenir. AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi sorularında genellikle açıklayıcı bir paragraftan hareketle sanat, kavram veya bölgenin belirlenmesi istenir.
Seçeneklerde ilgili sanat dalları, ahlaki anlayışlar ya da coğrafi adlar bulunabilir. Parçadaki belirleyici özellikleri gözden kaçırmak ve birbirine yakın kavramları karıştırmak yanlış seçeneğe yöneltebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yazma eserlerin sayfalarında olayları, mekânları ve kişileri küçük boyutlu, detaylı ve perspektif kurallarına sıkı sıkıya bağlı olmadan resmeden bir sanat dalı, İslam kültüründe kitap süslemesinin önemli bir parçası olmuştur. Bu sanat, metni görsel olarak tamamlar.
Bu açıklamada kastedilen sanat aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Minyatür
Kısaca — El yazması kitaplarda anlatılan olay ve şahısları derinlik kaygısı gütmeden küçük boyutlu figürlerle resmeden sanat minyatürdür.
Kitap süsleme sanatları dendiğinde aklına tezhip de gelebilir; ancak tezhip figüratif resim değil, altın ve boyayla yapılan bezemedir. Parçada özellikle metni görsel olarak destekleyen ve perspektifsiz figürler içeren anlatıma dikkat ettiğinde doğrudan minyatüre ulaşırsın. Hat yazıyı, ebru ise su üzerindeki desenleri ifade ettiği için metnin görsel tasvirini karşılamaz.
2. soruKolay
Osmanlı döneminde fetihlerle birlikte Balkanlarda camiler, medreseler, köprüler ve imarethaneler inşa edilmiş; burada yaşayan farklı toplumlarla uzun süreli bir kültürel etkileşim oluşmuştur. Camilerin avluları, köprü başları ve imaret kapıları farklı dillerin duyulduğu yerler olmuştur. Bu bölge, tarihî ve manevi bağlar nedeniyle hâlâ ortak bir kültür havzası olarak anılır. Aile anlatılarında ve mahalle hatıralarında bu ortak izler kuşaktan kuşağa aktarılır.
Bu parçada Balkanlarla kurulan bağın ifade edildiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Gönül coğrafyası
Kısaca — Siyasi sınırları aşan tarihî, kültürel ve manevi bağlarla bağlı hissedilen yerler gönül coğrafyası olarak ifade edilir. Balkanlardaki ortak eserler, kültürel etkileşim ve kuşaktan kuşağa aktarılan hatıralar bu bağı gösterir. Diğer seçenekler siyasi, askerî, ticari veya idari ilişkileri belirtirken parçanın odağında kültürel ve manevi aidiyet vardır.
3. soruKolay
Ahilik teşkilatının ahlaki ve manevi temellerinde cömertlik, yiğitlik, diğerkâmlık ve nefsini kontrol etme gibi erdemler yer alır. Abbasiler döneminde sistemleştirilen ve Anadolu’da ahilikle buluşan bu anlayış, esnaf ahlakının da dayanağı olmuştur.
Bu parçada ahilikle ilişkilendirilen anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Fütüvvet
Kısaca — Yiğitlik, cömertlik ve fedakârlık ilkelerine dayanıp Ahilik teşkilatının ahlaki ve manevi temelini oluşturan anlayış fütüvvettir.
Zahidlik ya da inziva kavramları dünyadan el etek çekip yalnızlaşmayı çağrıştırırken, fütüvvet anlayışı esnafın toplum içinde dürüst, eli açık ve dayanışmacı bir ahlakla üretmesini öngörür. Ahilik kurumunun esnaf ahlakını besleyen fütüvvetnameler de bu cömertlik ve yiğitlik prensiplerini sistemleştirmiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.