Alt Ekstremite, kalçadan ayağa uzanan bölgenin kemik, eklem, kas, tendon ve sinir anatomisini, bu yapıların hareket ve yürümedeki işlevleriyle birlikte kapsar.
Öğrencinin kasları innerve eden sinirleri eşleştirebilmesi, sinir lezyonlarını beklenen hareket kayıplarıyla ilişkilendirebilmesi ve tendonları seyirleri ile tutunma yerlerinden tanıyabilmesi gerekir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sorularında bu bilgiler doğrudan eşleştirme ya da yürüme bozukluğu ve tendon kesisi gibi kısa klinik senaryolar üzerinden sorgulanabilir.
Seçeneklerde sinir–kas veya lezyon–bulgu çiftleri ve kas adları bulunabilir. Benzer işlevli kasları karıştırmak, tendonun geçtiği bölgeyi tutunma yeriyle karıştırmak ve ayak arklarının dinamik desteğini gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruZor
Ayak tabanında birinci metatars tabanına ve os cuneiforme mediale’ye uzanan tendon kesiliyor. Tendon, ayağı çaprazlayarak transvers arkın dinamik desteğine katkıda bulunur.
Bu tendon aşağıdaki kaslardan hangisine aittir?
Cevabı göster
Cevap: A — Musculus fibularis longus
Kısaca — Ayak tabanını oblik geçen fibularis longus tendonu iki medial kemiğe tutunarak transverse arkı bir askı gibi gerer.
Musculus fibularis longus tendonu lateral malleol arkasından geçer, kuboid oluğunu dönme noktası olarak kullanır ve tabanı çaprazlar. Lateralden mediale uzanan bu hat kasıldığında transverse arkın iki tarafını birbirine yaklaştırır.
Neden diğerleri değil
Musculus fibularis brevis — Tendonu beşinci metatars tabanında sonlanır; ayak tabanını çaprazlamaz.
Musculus tibialis posterior — Başlıca tuberositas ossis navicularis’e ve komşu tarsal kemiklere tutunarak medial arkı destekler.
Musculus flexor hallucis longus — Sustentaculum tali altından geçip başparmağın distal falanksında sonlanır.
Musculus fibularis longus yüzeyel fibular sinirle innerve edilir; bu sinirin hasarında ayak eversiyonu zayıflar.
2. soruKolay
Sinir – innerve ettiği kas veya kas grubu aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — N. obturatorius – Uyluğun adduktor kasları
Kısaca — Nervus obturatorius medial uyluk kompartmanını uyararak adduksiyonu sağlar; adduktor grubun temel motor siniridir.
Nervus obturatorius canalis obturatorius’tan geçip anterior ve posterior dallarına ayrılır. Bu dallar adductor longus, adductor brevis, gracilis ve adductor magnus’un adduktor bölümüne motor lif taşır.
Neden diğerleri değil
N. gluteus superior – M. gluteus maximus — Superior gluteal sinir medius, minimus ve tensor fasciae latae’yi; inferior gluteal sinir maximus’u uyarır.
N. femoralis – Uyluğun adduktor kasları — Femoral sinir ön kompartmanı ve diz ekstansörlerini innerve eder.
N. tibialis – Bacağın lateral kompartmanı — Tibial sinir arka kompartmana gider; lateral kompartmanın siniri superficial fibular sinirdir.
N. peroneus profundus – Bacağın arka kompartmanı — Derin fibular sinir ön kompartmanı ve dorsifleksörleri innerve eder.
Aklında kalsın
Adductor magnus’un hamstring bölümü obturator sinirden değil, nervus ischiadicus’un tibial bölümünden dal alır.
3. soruKolay
Yürüme bozukluğu olan bir hastada sinir lezyonu – klinik bulgu aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — N. peroneus communis – Düşük ayak
Kısaca — N. peroneus communis lezyonu derin dal üzerinden dorsifleksörleri devre dışı bırakarak düşük ayak oluşturur.
Nervus peroneus communis fibula boynunda yüzeyelleşir ve burada zedelenmeye açıktır. Derin dalın uyardığı ön kompartman felç olunca dorsifleksiyon kaybolur, plantar fleksörlerin karşılıksız çekişi ayağı aşağıda tutar.
Neden diğerleri değil
N. tibialis – Düşük ayak — Tibial lezyon plantar fleksiyonu ve parmak ucuna yükselmeyi bozar; dorsifleksörler korunur.
N. gluteus superior – Ayak parmak ucunda yükselememe — Bu sinir kalça abduktorlarını uyarır; lezyonu Trendelenburg bulgusu yapar.
N. femoralis – Dizde fleksiyon kaybı — Femoral sinir quadriceps üzerinden diz ekstansiyonunu sağlar; fleksiyon hamstringlere aittir.
N. obturatorius – Uyluğun abduksiyon kaybı — Obturator sinir adduktorları uyarır; abduktorlar superior gluteal sinirden dal alır.
Aklında kalsın
Düşük ayakta inversiyon da zayıfsa L5 kök lezyonu; inversiyon korunmuşsa fibula boynundaki ortak fibular sinir lezyonu düşünülür.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.