Din Felsefesi, dinî inançları akıl ve sorgulama temelinde ele alarak Tanrı’nın varlığı, evrenin açıklanması ve kötülük problemi gibi konuları inceler.
Öğrencinin bir metindeki gerekçeleri takip edebilmesi, savunulan görüşü belirleyebilmesi ve felsefi sorgulamayı belirli bir dinin inançlarını doğru kabul eden teolojik açıklamadan ayırabilmesi beklenir. TYT’de bu konu genellikle kısa bir parçada sunulan düşüncenin hangi problem, kavram veya yaklaşımla ilgili olduğunu bulduracak biçimde sorulur.
Seçeneklerde birbirine yakın kavramlar ve farklı açıklamalar yer alabilir. Metnin dayanaklarını gözden kaçırıp yalnızca dinî sözcüklere odaklanmak ya da kişisel inancı ölçüt almak, sık yapılan yorum hatalarındandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir filozof, evrendeki olayları açıklarken nedenlerden hareket ettiğimizi belirtir. Ancak ona göre her nedeni başka bir nedene bağlayarak sonsuza kadar geriye gitmek, evrenin varlığını açıklamak için yeterli değildir. Bu nedenle nedenler zincirinin, varlığı başka bir nedene bağlı olmayan bir ilk nedene dayanması gerektiğini savunur. Bu filozofun akıl yürütmesi aşağıdaki kanıt türlerinden hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: A — Kozmolojik kanıt
Kısaca — Nedenler zincirini nedensiz bir ilk nedene dayandıran kanıt kozmolojik kanıttır.
Sorunun anahtarı “ilk neden”dir: her olayın bir nedeni varsa zincir sonsuza kadar gidemez, bir yerde durmalıdır. Teleolojik kanıt düzene ve amaca bakar; ontolojik kanıt “Tanrı” kavramının kendisinden varlık çıkarır. Ahlak ve dinî tecrübe kanıtları ise başka çıkış noktalarıdır. Gövde yalnızca nedensellik zincirini konuştuğu için kozmolojik kanıt seçilir.
2. soruKolay
Bir filozof, Tanrı’nın mutlak iyi ve her şeye gücü yeten bir varlık olduğu kabulünden hareket eder. Ardından doğal afetlerin yol açtığı acıları ve insanların birbirlerine verdikleri zararları ele alır. Tanrı’nın bunları önlemeye gücü yettiği ve mutlak iyi olduğu kabul ediliyorsa dünyada neden hâlâ böyle olayların yaşandığını sorar. Bu filozofun tartışmaya açtığı sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Kötülük problemi
Kısaca — Mutlak iyi ve kadir-i mutlak Tanrı inancıyla dünyadaki kötülüğün nasıl bağdaşacağı sorunu kötülük problemidir.
Gövde iki kutbu yan yana koyar: Tanrı’nın yetkin sıfatları ve yaşanan kötülük. Ontolojik kanıt bir varlık delilidir; ruh-beden ve din dili başka tartışmalardır. Tanrı’nın birliği ise tevhid meselesidir. Gerilim sıfatlarla olguların çatışmasından doğduğu için adı kötülük problemidir.
3. soruKolay
Dinle ilgili çalışmalar, hareket noktalarına göre birbirinden ayrılan alanlara bölünür. Bir alan, belli bir dinin inanç ilkelerini doğru kabul ederek bunları sistemli biçimde açıklamaya çalışır. Açıklama çabası, o dine ait metinlerin ve öğretilerin içinden yürütülür. Diğer alan ise dinî inançları önceden doğru saymadan, akıl ve eleştirel soruşturma yoluyla dinle ilgili temel soruları inceler. Burada amaç, inancı peşinen temellendirmek değil, ortaya konan iddiaları gerekçeleri bakımından tartmaktır.
Bu iki alan sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Teoloji – din felsefesi
Teoloji, belirli bir dinin dogmalarını doğru kabul ederek sistemleştirir; din felsefesi ise inancı önkoşul yapmadan aklî ve eleştirel bir bakışla dini soruşturur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.