Bölgeler ve Ülkeler, bölgelerin oluşturulma ölçütlerini, ülkelerin gelişmişlik göstergelerini ve coğrafi bölgelerin birbirleriyle konumsal ilişkilerini kapsar.
Öğrencinin ortak özelliklere dayanan biçimsel (homojen) bölgelerle bir merkezin hizmet alanına dayanan işlevsel (fonksiyonel) bölgeleri ayırt edebilmesi beklenir. Ayrıca nüfusun sağlık ve eğitim özelliklerinden hareketle ülkeler hakkında çıkarım yapabilmesi, Türkiye’deki bölgelerin komşuluklarını değerlendirebilmesi gerekir. TYT’de bu konu, kısa açıklamalar ve öncüller üzerinden sınıflandırma, göstergeleri yorumlama veya bölge belirleme biçiminde sorulabilir.
Seçeneklerde farklı bölge türleri, gelişmişlik yorumları ya da bölge adları bulunabilir. Ortak özellik ile merkez etkisini karıştırmak ve komşuluk ilişkilerini yanlış hatırlamak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Coğrafyada bölgeler, oluşturulma ölçütlerine göre biçimsel (homojen) veya işlevsel (fonksiyonel) olarak sınıflandırılır.
I. Ortak bir iklim özelliğine göre sınırlandırılma
II. Belirli bir merkezden yönetilip çevresine hizmet sunma
III. Tek bir tarımsal ürünün yoğunlaştığı alan olarak ayrılma
Bu özelliklerden hangileri biçimsel bölgelere aittir?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve III
I ve III homojen doğal/beşerî özelliğe dayalı biçimsel bölgelerdir. II ise merkez–çevre ilişkisine dayalı işlevsel bölge özelliğidir.
2. soruKolay
Bir ülkede bebek ölüm hızının düşük, ortalama yaşam süresinin yüksek ve okuryazarlık oranının %99 olduğu belirlenmiştir.
Bu göstergeler aşağıdakilerden hangisini en güçlü biçimde destekler?
Cevabı göster
Cevap: B — Ülkenin gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğunu
Kısaca — Sağlık ve eğitim göstergelerinin olumlu olması, ülkenin gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğunu destekler. Bebek ölüm hızının düşük ve ortalama yaşam süresinin yüksek olması sağlık ve yaşam koşullarının iyi olduğuna; okuryazarlık oranının %99 olması eğitimin yaygınlığına işaret eder. Ancak bu göstergeler çocuk ve yaşlı nüfusun paylarını, bölgeler arasındaki sağlık hizmeti farklarını, yükseköğretim mezunlarının çalıştığı sektörleri veya doğal nüfus artışının negatif olduğunu belirlemeye yetmez.
3. soruKolay
Coğrafi bölgeler, komşu oldukları diğer bölgelerle sınır paylaşır. Bu sınırlar, dağ sıraları ve eşik alanlar gibi doğal unsurlarla da uyumlu olabilir. Aşağıdaki coğrafi bölgelerden hangisi hem Karadeniz hem de Akdeniz bölgelerine komşudur ve Tuz Gölü’nü sınırları içinde bulundurur?
Cevabı göster
Cevap: D — İç Anadolu Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi kuzeyde Karadeniz, güneyde Akdeniz Bölgesi ile komşudur ve Tuz Gölü’nü sınırları içinde bulundurur. Bu özelliklerin tümünü sağladığı için doğru cevap D’dir. Doğu Anadolu da Karadeniz ve Akdeniz bölgeleriyle komşudur; ancak Tuz Gölü bu bölgede değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.