LGS Fen Bilimleri · Yarışma tarzı sorular

Sert plastikten yapılmış, hacmi değişmeyen bir şişenin içine bir miktar hava doldurulup ağzı lastik bir tıpayla sıkıca kapatılıyor. Şişe hava sızdırmıyor ve tıpanın sıkılığı değişmiyor. Şişe önce deniz seviyesinden yüksekliği 400 m olan bir noktada kapatılıyor; bu noktada hava sıcaklığı 12 °C olarak ölçülüyor. Sonra aynı şişe, hava sızdırmadan deniz seviyesinden yüksekliği 1800 m olan bir noktaya götürülüyor; bu noktada hava sıcaklığı 26 °C olarak ölçülüyor. Şişenin hacmi ve içindeki havanın miktarı değişmiyor.

I. Şişe içindeki havanın basıncı ikinci noktada birinci noktadakinden büyüktür.
II. Şişe dışındaki açık hava basıncı ikinci noktada birinci noktadakinden küçüktür.
III. Tıpayı çıkarmak için ikinci noktada uygulanması gereken kuvvet birinci noktadakinden büyüktür.

Buna göre I, II ve III numaralı ifadelerden hangileri doğrudur?

Yatay zeminde duran K dikdörtgen prizmasının ağırlığı 90 N’dur. K’nin taban kenar uzunlukları 15 cm ve 20 cm’dir. Ağırlığı 60 N olan L dikdörtgen prizmasının taban kenar uzunlukları 10 cm ve 12 cm’dir. L, tabanı K’nin tabanına paralel olacak biçimde K’nin üstüne konuluyor. L’nin 12 cm’lik kenarının tamamı K’nin üstünde kalıyor, 10 cm’lik kenarının 5 cm’lik kısmı K’nin dışında kalıyor. K ve L devrilmeden dengede kalıyor.

Buna göre L’nin K’ye uyguladığı basıncın, K’nin yere uyguladığı basınca oranı kaçtır?

Deniz seviyesinde açık hava basıncının 76 cm yüksekliğindeki cıva sütununu dengelediği biliniyor. Cıvayla tamamen doldurulmuş, bir ucu kapalı iki cam boru, açık uçları aynı cıva çanağının içinde kalacak biçimde düşey olarak ters çevriliyor. K borusunun boyu 100 cm, L borusunun boyu 50 cm’dir. Çanakta yeterli cıva vardır ve cıva buharının basıncı önemsenmiyor.

I. K borusunda cıva düzeyi çanak düzeyinden 76 cm yukarıda durur ve kapalı uçta havasız bir boşluk oluşur.
II. L borusu tamamen cıvayla dolu kalır ve kapalı uçta boşluk oluşmaz.
III. L borusu, açık ucu cıvadan çıkmadan eğik konuma getirilirse borudaki cıvanın düşey yüksekliği değişmez.

Buna göre bu çıkarımlardan hangileri doğrudur?

Düşey duran silindir bir kabın içinde bir miktar hava, sızdırmaz ve sürtünmesiz hareket edebilen bir pistonla dış ortamdan ayrılmıştır. Pistonun üst yüzü açık havayla temas etmektedir. Deniz seviyesinde, sıcaklık sabitken piston dengede durmaktadır. Bu düzenek, sıcaklığın deniz seviyesindekiyle aynı olduğu bir dağın tepesine çıkarılıyor ve pistonun yeniden dengeye gelmesi bekleniyor. Pistonun ve silindirin sıcaklıkla genleşmesi önemsenmiyor.

I. Silindir içindeki havanın hacmi artar.
II. Silindir içindeki havanın basıncı azalır.
III. Havanın pistonun alt yüzeyine uyguladığı kuvvet değişmez.

Buna göre bu çıkarımlardan hangileri doğrudur?

Bezelyelerde sarı tohum ($S$) yeşil tohuma ($s$) baskındır. Melez genotipli sarı tohumlu iki bezelye çaprazlanıyor. Elde edilen tohumlardan yetişen sarı tohumlu bitkilerden rastgele biri seçilerek kendi kendine tozlaştırılıyor.

Buna göre bu ikinci tozlaşmadan elde edilen tohumların yeşil tohumlu olma ihtimali kaçtır?

K ve L, düşey duvarlı ve her yükseklikte yatay kesit alanı 25 cm² olan iki kaptır. K kabı ağzına kadar su ile doludur. L kabında bir miktar su vardır ve su taşma seviyesine ulaşmamıştır. Her iki kaba da 100 cm³ su ekleniyor. K kabından taşma oluyor, L kabından taşma olmuyor. Suyun yoğunluğu 1000 kg/m³’tür. g = 10 N/kg alınacaktır.

I. K kabında taban basıncı değişmemiştir.
II. L kabında suyun yüksekliği 4 cm artmıştır.
III. L kabında taban basıncındaki artış 400 Pa’dır.

Buna göre ifadelerden hangileri doğrudur?